به گزارش خبرگزاری تسنیم از سنندج، کردستان در نخستین سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی، فقط یک استان مرزی نبود؛ میدان جنگی پیچیده بود که همزمان با توطئههای خارجی، درگیریهای داخلی، تحرک گروهکهای مسلح و بحران امنیتی دستوپنجه نرم میکرد. بسیاری از شهرها و روستاهای این منطقه، روزهایی را تجربه کردند که صدای گلوله، کمین و ناامنی، بخشی از زندگی روزمره مردم شده بود.
در آن سالها، ضدانقلاب تلاش میکرد با سوءاستفاده از محرومیتها و شرایط خاص منطقه، کردستان را از پیکره ایران جدا کند. جادهها ناامن شده بود، پادگانها در محاصره قرار داشتند و حتی رفتوآمد میان برخی شهرها بدون درگیری ممکن نبود. بسیاری تصور میکردند کنترل کامل کردستان از دست رفته است؛ اما در همان روزهای سخت، مردی وارد میدان شد که بعدها مردم کردستان او را «مسیح کردستان» نامیدند.
محمد بروجردی از جمله فرماندهانی بود که نقش او در تثبیت امنیت غرب کشور، فراتر از یک فرمانده نظامی صرف ارزیابی میشود. او نهتنها با سلاح و عملیات نظامی، بلکه با شناخت عمیق از مردم کردستان، اخلاقمداری، مردمی بودن و اعتماد به ظرفیت نیروهای بومی، معادلات منطقه را تغییر داد.
شهید بروجردی آشنا با رنج مردم
شهید بروجردی متولد سال 1333 در جنوب تهران بود. زندگی سخت و فقر، از همان سالهای کودکی او را با رنج مردم آشنا کرد. پیش از انقلاب، علیه رژیم پهلوی فعالیت میکرد و بارها تحت تعقیب ساواک قرار گرفت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، از جمله نیروهای مؤثر در تشکیل سپاه پاسداران شد و خیلی زود مأموریتهای حساس امنیتی به او سپرده شد.
اما نقطه عطف زندگی او، حضور در کردستان بود؛ استانی که آن روزها به یکی از بحرانیترین مناطق کشور تبدیل شده بود.
شهید معتقد بود مردم کردستان خود قربانی ناامنیاند
وقتی بروجردی وارد کردستان شد، بخشهایی از استان عملاً در اختیار گروهکهای مسلح قرار داشت. ضدانقلاب با استفاده از جنگ روانی، تهدید، ترور و ایجاد رعب، سعی داشت میان مردم کرد و نیروهای انقلاب شکاف ایجاد کند.
بروجردی اما برخلاف بسیاری از نگاههای صرفاً امنیتی، معتقد بود مردم کردستان خود قربانی ناامنیاند و باید آنان را به میدان دفاع از منطقه آورد. همین نگاه، زمینه شکلگیری یکی از مهمترین ابتکارهای امنیتی آن دوران را فراهم کرد؛ تشکیل «پیشمرگان کُرد مسلمان».
ایجاد اعتماد میان نیروهای انقلاب و مردم کردستان
این تشکیلات، متشکل از نیروهای بومی و متدین کردستان بود که در کنار سپاه، مسئولیت مقابله با ضدانقلاب را برعهده گرفتند. اقدام بروجردی، معادلات منطقه را تغییر داد؛ چراکه گروهکها دیگر نمیتوانستند خود را نماینده مردم کُرد معرفی کنند.
او توانست میان نیروهای انقلاب و مردم کردستان اعتماد ایجاد کند؛ اعتمادی که بسیاری معتقدند مهمترین عامل شکست پروژه تجزیهطلبی در غرب کشور بود.
روایت پیشمرگان مسلمان کُرد از شهید بروجردی
یکی از پیشمرگان مسلمان کُرد که سالها در کنار محمد بروجردی در مناطق عملیاتی کردستان حضور داشته، در روایت روزهای پرالتهاب نخست انقلاب در گفتوگو با خبرنگار تسنیم کردستان میگوید: شهید بروجردی فقط یک فرمانده نظامی نبود؛ او اول دل مردم را به دست آورد، بعد امنیت را برقرار کرد. وقتی وارد روستاها میشد، قبل از هر چیز پای حرف مردم مینشست. برایش مهم بود مردم کردستان احساس کنند انقلاب متعلق به خودشان است، نه اینکه کسی بخواهد چیزی را به آنها تحمیل کند.
وی ادامه میدهد: ضدانقلاب تلاش میکرد بین مردم کردستان و نظام فاصله ایجاد کند، اما شهید بروجردی با رفتار و اخلاقش این نقشه را شکست. او به جوانان کُرد اعتماد کرد و پیشمرگان مسلمان کُرد را تشکیل داد. همین اعتماد، بزرگترین ضربه به گروهکها بود. چون مردم دیدند کسی آمده که به آنها احترام میگذارد و امنیت را با کمک خود مردم برقرار میکند.
یکی دیگر از همرزمان بروجردی با یادآوری روزهای سخت ناامنی در سنندج و جادههای غرب کشور میگوید: بسیاری از جادهها ناامن بود و مردم جرئت تردد نداشتند. شهید بروجردی همیشه میگفت اگر مردم احساس امنیت نکنند، هیچ پیروزیای معنا ندارد. او شبانهروز در منطقه بود؛ گاهی بدون محافظ میان مردم میرفت. همین باعث شد مردم به او لقب “مسیح کردستان” بدهند.
این پیشمرگ مسلمان کرد اضافه میکند: بروجردی هیچوقت نگاه قومیتی نداشت. همیشه میگفت کُردها صاحبان این کشورند و باید خودشان امنیت شهر و روستایشان را حفظ کنند. خیلی از جوانانی که شاید در آستانه پیوستن به گروهکها بودند، با حرف و منش او جذب انقلاب شدند.
یکی دیگر از نیروهای قدیمی پیشمرگان مسلمان کرد نیز در گفتوگو با تسنیم میگوید: شهید بروجردی در سختترین شرایط، امید را از مردم نمیگرفت. حتی وقتی درگیری شدید بود، آرامش خاصی داشت. او اعتقاد داشت امنیت واقعی با محبت، اعتماد و حضور مردم شکل میگیرد؛ نه فقط با اسلحه. همین تفکر بود که کردستان را از سقوط نجات داد.
شهید بروجردی در کنار فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی، فرماندهی عملیاتهای متعددی را نیز برعهده داشت. آزادسازی محورهای مهم ارتباطی، شکستن محاصره برخی پادگانها و پاکسازی مناطق آلوده به ضدانقلاب، بخشی از مأموریتهایی بود که با حضور مستقیم او انجام شد.
از مهمترین اقدامات او، نقشآفرینی در تأمین امنیت شهرهایی چون سنندج، مریوان، بانه و سقز بود؛ شهرهایی که در مقاطعی درگیر شدیدترین ناامنیها بودند.
فرمانده در خط مقدم
بروجردی تنها یک فرمانده قرارگاهی نبود. او بارها شخصاً در خط مقدم حاضر میشد، در روستاها با مردم گفتوگو میکرد و حتی برای حل اختلافات محلی میان اهالی وساطت میکرد. همین رفتار باعث شده بود بسیاری از مردم منطقه، او را نه یک فرمانده نظامی، بلکه پناه و تکیهگاه خود بدانند.
در میان مردم کردستان، رفتار انسانی و مردمی او زبانزد بود. او به فرهنگ و باورهای مردم منطقه احترام میگذاشت و تلاش میکرد میان اقوام و مذاهب مختلف، وحدت ایجاد کند.
نحوه شهادت
شهید بروجردی معتقد بود امنیت پایدار تنها با عملیات نظامی به دست نمیآید و باید دل مردم را به دست آورد. همین نگاه، او را به چهرهای متفاوت در میان فرماندهان آن دوران تبدیل کرد.
در سالهای دفاع مقدس نیز او در جبهههای غرب نقش فعالی داشت و علاوه بر مقابله با ضدانقلاب، در دفاع از مرزهای کشور در برابر ارتش بعث عراق حضور مؤثر ایفا کرد.
اما سرانجام، اول خرداد ماه 1362، در مسیر روستای شیخمعروف در جاده مهاباد ـ نقده، خودروی حامل شهید بروجردی بر اثر انفجار مین به جا مانده از ضدانقلاب هدف قرار گرفت و متأسفانه او به شهادت رسید.
لقبی که ریشه در رفتار و منش مردمی داشت
خبر شهادتش، موجی از اندوه در کردستان ایجاد کرد. بسیاری از مردم منطقه، فرماندهای را از دست داده بودند که در سختترین روزها کنارشان ایستاده بود.
لقب «مسیح کردستان» را مردم به او دادند؛ لقبی که ریشه در رفتار، منش و نقشی داشت که در نجات کردستان از بحران ایفا کرد. او برای بسیاری از مردم منطقه، فقط یک فرمانده نظامی نبود و نیست؛ مردی بوده که میان جنگ و ناامنی، امید و اعتماد را زنده کرد.
امروز، سالها پس از شهادت محمد بروجردی، هنوز نام او در حافظه تاریخی مردم کردستان زنده است. بسیاری از فرماندهان و نیروهای بومی که بعدها در دفاع از امنیت منطقه نقشآفرین شدند، از مکتب فکری و رفتاری او تأثیر گرفتند. این گزارش نیز به مناسبت سالگرد شهادت این فرمانده خدوم و مردمی و در همین راستا نوشته شده است.
امنیت پایدار با اعتمادسازی مردمی
اما واقعیت این است که روایت بروجردی، تنها روایت یک فرمانده شهید نیست؛ روایت درسی تاریخی برای امروز کشور است. او نشان داد امنیت پایدار، نه فقط با قدرت نظامی، بلکه با اعتمادسازی، احترام به مردم و میدان دادن به نیروهای بومی شکل میگیرد.
کردستان، برای حفظ امنیت و تمامیت ارضی ایران، هزینه سنگینی پرداخت کرده است؛ از خون مردم عادی گرفته تا شهادت نیروهای بومی، پیشمرگان مسلمان و فرماندهانی چون محمد بروجردی. با این حال، هنوز هم بخشی از مشکلات تاریخی این منطقه در حوزه توسعه، اشتغال و زیرساخت پابرجاست.
اگر قرار است راه «مسیح کردستان» ادامه پیدا کند، نیازمند توجه واقعی دولت به مطالبات مردم، تقویت وحدت و حفظ همان سرمایه اجتماعی است که شهید بروجردی برای آن جان خود را گذاشت.
انتهای پیام/481
