به گزارش خبرگزاری تسنیم از شاهرود،شاهرود در سالهای اخیر به یکی از مهمترین کانونهای تولید محصولات باغی در استان سمنان تبدیل شده است؛ شهرستانی که بهدلیل تنوع اقلیمی، گستره قابلتوجه باغات و سابقه دیرینه در کشاورزی، امروز سهم قابلملاحظهای در تأمین بخشی از نیاز بازار داخلی به محصولات دانهدار دارد.
آنچه این شهرستان را از بسیاری از مناطق مشابه متمایز میکند، تمرکز بالای باغداران بر محصولاتی است که هم در مصرف تازهخوری و هم در صنایع فرآوری، جایگاه اقتصادی مهمی دارند.
بر اساس اظهارات مسئولان جهاد کشاورزی، حدود 2 هزار هکتار از اراضی باغی شاهرود به کشت محصولات دانهدار اختصاص یافته است.
این سطح زیرکشت، نشان میدهد که تولید باغی در این شهرستان صرفاً در حد فعالیتهای پراکنده و سنتی باقی نمانده، بلکه به یک محور مشخص و قابلبرنامهریزی در اقتصاد کشاورزی منطقه تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، بررسی ظرفیتهای شاهرود برای توسعه زنجیره تولید و عرضه این محصولات، اهمیتی دوچندان پیدا میکند.
جهش 40 هزار تنی در باغهای دانهدار شاهرود
سیب، گلابی و به از مهمترین محصولاتی هستند که در باغهای شاهرود تولید میشوند و در میان آنها، سیب بیش از سایر محصولات وزن و جایگاه دارد. این تمرکز تولیدی، هم از منظر الگوی کشت و هم از نظر بازاررسانی، به شاهرود هویتی مشخص در حوزه باغداری داده است.
به بیان دیگر، این شهرستان تنها یک تولیدکننده معمولی نیست، بلکه در بخش مشخصی از تولیدات باغی، نقش محوری بر عهده دارد.
آمار اعلامشده از پیشبینی تولید سالانه 40 هزار تن محصول، نشان میدهد که شاهرود ظرفیتی فراتر از مصرف محلی دارد و میتواند در سطحی گستردهتر به نیاز بازارهای داخلی پاسخ دهد.
چنین حجمی از تولید، اگر با برنامهریزی مناسب در حوزه برداشت، سورتینگ، بستهبندی و حملونقل همراه شود، میتواند به افزایش سودآوری باغداران و کاهش ضایعات محصول منجر شود.
از سوی دیگر، موقعیت جغرافیایی شاهرود و ارتباط آن با مسیرهای مواصلاتی مهم، این شهرستان را به نقطهای مناسب برای انتقال محصولات کشاورزی به بازارهای مصرف تبدیل کرده است.
این مزیت، در کنار کیفیت مطلوب محصولات باغی، باعث شده است تا شاهرود در کنار نقش تولیدی، در حوزه تأمین مواد اولیه صنایع فرآوری نیز جایگاه قابل اعتنایی پیدا کند.
تنوع سیب، گلابی و به؛ ستونهای اصلی اقتصاد باغی
در سالهای اخیر، صنایع تبدیلی و فرآوری کشاورزی به یکی از حلقههای مهم در ارزشافزایی محصولات باغی تبدیل شدهاند.
در چنین فضایی، شاهرود با برخورداری از تولید انبوه سیب و سایر محصولات دانهدار، میتواند بخشی از نیاز این صنایع را در منطقه تأمین کند و از این مسیر، ارزش اقتصادی محصول را از مرحله تولید تا عرضه نهایی افزایش دهد.
نکته مهم دیگر در بررسی وضعیت باغهای شاهرود، نقش شرایط اقلیمی و دانش باغداران در تثبیت تولید است.
بسیاری از مناطق کشاورزی با محدودیتهای جدی آب و تغییرات آبوهوایی مواجهاند، اما استمرار تولید در شاهرود نشان میدهد که مدیریت باغی و سازگاری با شرایط منطقه توانسته بخش مهمی از این چالشها را کنترل کند.
همین موضوع سبب شده است که این شهرستان همچنان در فهرست مناطق اثرگذار کشاورزی استان سمنان باقی بماند.
کارشناسان بخش کشاورزی معتقدند که توسعه باغهای دانهدار در شاهرود، تنها یک موضوع تولیدی نیست، بلکه به اشتغال، درآمد روستایی، ماندگاری جمعیت در مناطق باغی و رونق فعالیتهای جانبی نیز پیوند خورده است.
هر میزان که تولید این محصولات افزایش یابد، زنجیرهای از مشاغل وابسته از برداشت و حملونقل تا بستهبندی و نگهداری نیز فعالتر میشود و این مسئله، اهمیت اقتصادی این بخش را دوچندان میکند.
در چنین شرایطی، توجه به زیرساختهایی مانند سردخانه، مراکز سورتینگ، بستهبندی استاندارد و ساماندهی بازار فروش، میتواند آینده تولید در شاهرود را پایدارتر کند.
اگر این زیرساختها همزمان با افزایش سطح بهرهوری و حمایت از باغداران تقویت شوند، شاهرود میتواند جایگاه خود را از یک تولیدکننده مهم محلی به یک قطب شناختهشدهتر در بازار محصولات دانهدار ارتقا دهد.
از این بعد، خبر مربوط به 2 هزار هکتار باغ دانهدار و تولید سالانه 40 هزار تن، تنها یک آمار ساده نیست؛ بلکه نشانهای از ظرفیت بالقوه یک شهرستان در اقتصاد کشاورزی استان سمنان است.
شاهرود امروز در نقطهای ایستاده که میتواند با تکیه بر مزیتهای طبیعی، تجربه باغداران و توسعه صنایع تکمیلی، مسیر تازهای را در تولید محصولات باغی کشور دنبال کند.
محمدحسن غریب ،سرپرست جهادکشاورزی شاهرود در همین راستا، با اشاره به تمرکز گسترده باغداران این شهرستان بر کشت محصولات دانهدار اعلام کرد که سطح زیرکشت این گروه از محصولات در شاهرود امروز به دو هزار هکتار رسیده و بخش مهمی از ظرفیت تولید باغی منطقه را شامل میشود.
غریب توضیح داد: تولید سالانه حدود 40 هزار تن سیب، گلابی و به، شاهرود را به یکی از محورهای تأمین نیاز بازار داخلی و صنایع فرآوری استان و مناطق همجوار تبدیل کرده است؛ ظرفیتی که به گفته او، روند رو به رشد آن در سالهای اخیر چشمگیر بوده است.
وی عنوان کرد: بخش عمدهای از باغهای این شهرستان به کشت سیب اختصاص یافته و این محصول، اصلیترین محور تولید در میان محصولات دانهدار شاهرود به شمار میآید؛ موضوعی که نقش تعیینکنندهای در اقتصاد باغی منطقه دارد.
این مقام مسئول بیان کرد: توسعه باغهای دانهدار در دو دهه اخیر موجب شده است تا شاهرود نهتنها در سطح استان سمنان، بلکه در مقیاس ملی نیز جایگاهی قابل توجه در تولید این محصولات کسب کند و سهم آن در سبد غذایی کشور افزایش یابد.
غریب تصریح کرد: کیفیت محصولات تولیدی در شاهرود، به دلیل شرایط مناسب اقلیمی و مدیریت صحیح باغها، همواره مورد توجه بازارهای داخلی بوده و این موضوع سبب شده صنایع تبدیلی نیز برای تأمین مواد اولیه خود به این شهرستان وابستگی بیشتری پیدا کنند.
وی خاطرنشان کرد: استمرار برنامههای حمایتی در حوزه آب، نهادهها و اجرای طرحهای نوین باغداری میتواند میزان بهرهوری باغهای شهرستان را افزایش دهد و افق تازهای برای ارتقای میزان تولید فراهم کند.
او اضافه کرد: برنامهریزی برای حفظ و توسعه باغهای دانهدار، بخشی از راهبرد شاهرود برای تقویت جایگاه این شهرستان در بازار محصولات کشاورزی است و تلاش بر این است که توازن تولید در میان گونههای مختلف نیز رعایت شود.
غریب اظهار داشت: تولیدکنندگان شاهرودی در سالهای گذشته توانستهاند استانداردهای تولید و نگهداری را ارتقا دهند و این روند، ظرفیت صادراتی محصولات باغی شهرستان را نیز تقویت کرده است.
وی یادآور شد: حمایت از توسعه تجهیزات نوین و بهبود زیرساختهای مرتبط با صنایع فرآوری میتواند زمینه ایجاد ارزش افزوده بیشتر را برای باغداران فراهم کند و رقابتپذیری محصولات شاهرود را افزایش دهد.
شاهرود در ساختار کشاورزی استان سمنان جایگاهی فراتر از یک شهرستان معمولی دارد و بخش مهمی از هویت اقتصادی آن با باغداری گره خورده است.
اختصاص حدود 2 هزار هکتار از باغهای این شهرستان به محصولات دانهدار، نشان میدهد که الگوی تولید در شاهرود به سمت محصولاتی با ارزش افزوده بالاتر و بازارپذیری بیشتر حرکت کرده است؛ محصولاتی که هم در بازار تازهخوری و هم در فرآوری، قابلیت رقابت دارند.
در میان محصولات دانهدار شاهرود، سیب بیشترین وزن را دارد و در کنار آن گلابی و به نیز سهم قابل توجهی از تولید باغی منطقه را به خود اختصاص دادهاند.
همین تنوع، از یکسو ریسک تولید را نسبت به تکمحصولی بودن کاهش میدهد و از سوی دیگر به باغداران امکان میدهد تا در صورت نوسان قیمت یا آسیبدیدگی بخشی از محصول، همچنان از درآمد پایدار برخوردار باشند.
پیشبینی تولید سالانه 40 هزار تن از این محصولات، تنها یک آمار توصیفی نیست، بلکه نشانهای از ظرفیت بالفعل شاهرود در تأمین نیاز بازارهای داخلی است. این حجم تولید، اگر با مدیریت علمی برداشت، حملونقل، درجهبندی و بستهبندی همراه شود، میتواند ضایعات را کاهش دهد و سود نهایی باغدار را افزایش دهد.
در غیر این صورت، بخش قابل توجهی از ارزش محصول در مسیر عرضه از بین میرود.
مزیتهای جغرافیایی شاهرود در بازار میوه کشور
شاهرود از منظر جغرافیایی نیز مزیتهای مهمی دارد.
قرار گرفتن در مسیرهای ارتباطی اصلی و نزدیکی به شهرهای بزرگ استان، امکان انتقال سریعتر محصول به بازار را فراهم میکند. این مزیت لجستیکی، برای محصولاتی مانند سیب و گلابی که حساسیت بالایی نسبت به زمان و شرایط نگهداری دارند، اهمیت مضاعف پیدا میکند و میتواند بخشی از هزینههای توزیع را کاهش دهد.
نقش باغداری در ماندگاری جمعیت و اشتغال روستایی
از سوی دیگر، باغداری در شاهرود تنها یک فعالیت تولیدی نیست، بلکه بهطور مستقیم بر اشتغال روستایی و ماندگاری جمعیت در نواحی باغی اثر میگذارد.
هر هکتار باغ فعال، شبکهای از مشاغل وابسته را فعال میکند؛ از کارگر برداشت و حملونقل گرفته تا نیروهای شاغل در سورتینگ، سردخانه، بستهبندی و فروش. بنابراین، رشد باغهای دانهدار بهطور طبیعی به تقویت اقتصاد محلی نیز منجر میشود.
سردخانهها و سورتینگ؛ حلقههای گمشده زنجیره تولید
با این حال، استمرار این روند بدون زیرساختهای تکمیلی ممکن نیست.
اگر شاهرود بخواهد جایگاه خود را در بازار میوههای دانهدار تثبیت کند، باید ظرفیت سردخانهها، مراکز سورتینگ و بستهبندی استاندارد، و همچنین شبکه فروش منظم را تقویت کند. تجربه نشان داده است که در کشاورزی امروز، تنها تولید بالا مزیت نیست؛ بلکه توان نگهداری، عرضه و برندینگ محصول، تعیینکننده سود نهایی است.
چالش آب و ضرورت تغییر الگوی آبیاری باغها
مسئله آب و تغییرات اقلیمی نیز یکی از مهمترین متغیرهای آینده این بخش است. باغهای دانهدار، هرچند نسبت به برخی محصولات زراعی از ارزش اقتصادی بالاتری برخوردارند، اما بدون مدیریت بهینه منابع آب و اصلاح روشهای آبیاری، در بلندمدت با فشار جدی مواجه میشوند.
در این میان، توسعه آبیاری نوین، هرس علمی و تغذیه اصولی در پایداری باغها نقش تعیینکننده دارد.
از نگاه بازار، تولید 40 هزار تنی میتواند شاهرود را به یکی از نقاط اثرگذار در عرضه میوههای دانهدار در استان و حتی در سطح فراتر از استان تبدیل کند.
لزوم عبور از فروش سنتی و حرکت به سمت بازارهای هدف
اما تحقق این ظرفیت زمانی معنا پیدا میکند که الگوی فروش از حالت سنتی فاصله بگیرد و به سمت قراردادهای خرید، عرضه هدفمند و اتصال به بازارهای عمده حرکت کند.
این رویکرد، هم نوسانات قیمتی را کاهش میدهد و هم امنیت درآمدی باغدار را بیشتر میکند.
در کنار این ظرفیتها، باید به کیفیت محصول نیز توجه ویژه داشت.
در بازار امروز، تنها حجم تولید تعیینکننده نیست؛ ظاهر، ماندگاری، طعم، اندازه و بستهبندی، در رقابتپذیری محصول نقش اساسی دارند.
بنابراین، اگر باغهای شاهرود بخواهند از یک مزیت تولیدی به مزیت تجاری برسند، ناچارند استانداردهای کیفی را در کل زنجیره رعایت کنند.
ظرفیت صنایع تبدیلی؛ راه نجات از ضایعات و نوسان قیمت
یکی از فرصتهای مهم برای شاهرود، توسعه صنایع تبدیلی مرتبط با سیب، گلابی و به است. این محصولات در صورت نبود بازار مناسب یا مازاد تولید، میتوانند وارد فرآوری شده و به محصولاتی مانند آبمیوه، پوره، کنسانتره و فرآوردههای خشک تبدیل شوند.
همین مسئله میتواند ضایعات را کاهش دهد و ارزش افزوده قابل توجهی برای شهرستان ایجاد کند.
ازجنبه راهبردی، شاهرود میتواند از یک شهرستان تولیدکننده به یک الگوی منطقهای در باغداری هدفمند تبدیل شود؛ به شرط آنکه میان بخش تولید، دولت محلی، تشکلهای کشاورزی و بازار، هماهنگی واقعی شکل بگیرد.
اعلام سطح زیرکشت 2 هزار هکتار و پیشبینی 40 هزار تن محصول، اگر با برنامهریزی دقیق همراه شود، میتواند به یک روایت موفق از توسعه کشاورزی در شرق استان سمنان تبدیل شود.
جمعبندی آنکه شاهرود امروز در نقطهای ایستاده که هم ظرفیت تولید دارد، هم مزیت جغرافیایی و هم سابقه باغداری. اما برای تبدیل این ظرفیت به سود پایدار، باید نگاه صرفاً تولیدمحور جای خود را به نگاه زنجیرهمحور بدهد؛ نگاهی که از باغ آغاز میشود و تا بازار، فرآوری و برندینگ ادامه پیدا میکند.
در چنین چارچوبی، محصولات دانهدار شاهرود میتوانند به یکی از پایههای مهم اقتصاد کشاورزی شهرستان و استان سمنان تبدیل شوند.
انتهای پیام/
