به گزارش خبرنگار مهر، یخچال یکی از معدود وسایل برقی در خانه است که تقریباً بهطور مداوم به برق متصل است و در تمام ساعات شبانهروز فعال به نظر میرسد. همین موضوع باعث شده است در میان بسیاری از مصرفکنندگان این تصور شکل بگیرد که یخچال یکی از پرمصرفترین وسایل خانگی از نظر برق است. برخی حتی معتقدند اگر در زمانهایی از روز یخچال خاموش شود یا کمتر کار کند، میتوان در مصرف برق صرفهجویی قابل توجهی ایجاد کرد. اما بررسیهای علمی درباره نحوه عملکرد یخچال نشان میدهد واقعیت کمی متفاوت است.
در واقع یخچالها به گونهای طراحی شدهاند که دمای داخلی خود را در یک محدوده مشخص نگه دارند و برای انجام این کار از سیستم سرمایشی مبتنی بر کمپرسور استفاده میکنند. این سیستم بهطور دائمی در حال کار نیست، بلکه بهصورت چرخهای فعال و غیرفعال میشود. به همین دلیل روشن بودن دائمی یخچال به معنای کارکرد مداوم موتور آن نیست.
درک نحوه عملکرد یخچال و عوامل مؤثر بر مصرف برق این دستگاه میتواند به مصرفکنندگان کمک کند تا هم نگرانیهای رایج درباره مصرف انرژی را بهتر ارزیابی کنند و هم با رعایت چند نکته ساده، مصرف برق خانه را بهینهتر کنند.
یخچال چگونه کار میکند؟
در قلب سیستم سرمایشی یخچال قطعهای به نام کمپرسور قرار دارد که در واقع موتور اصلی دستگاه محسوب میشود. وظیفه کمپرسور فشرده کردن گاز مبرد و به جریان انداختن آن در سیستم است تا فرآیند انتقال گرما از داخل یخچال به بیرون انجام شود.
زمانی که دمای داخل یخچال از مقدار تنظیمشده بالاتر میرود، ترموستات دستگاه این تغییر را تشخیص میدهد و به کمپرسور فرمان میدهد که شروع به کار کند. در این مرحله گاز مبرد در سیستم به گردش درمیآید و گرمای داخل یخچال به تدریج خارج میشود. با کاهش دما و رسیدن آن به حد تعیینشده، ترموستات دوباره وارد عمل میشود و کمپرسور را خاموش میکند.
این فرآیند در طول شبانهروز بارها تکرار میشود. به عبارت دیگر، یخچال بهطور پیوسته در حال روشن و خاموش شدن موتور خود است تا دمای داخلی در محدوده مطلوب باقی بماند. بنابراین اگرچه یخچال همیشه به برق متصل است، اما کمپرسور آن تنها در بخشی از زمان فعال است.
میزان زمانی که کمپرسور کار میکند به عوامل مختلفی بستگی دارد. برای مثال دمای محیط آشپزخانه، تعداد دفعات باز و بسته شدن درِ یخچال، مقدار مواد غذایی داخل آن و حتی نحوه چیدمان مواد غذایی میتواند بر مدت فعالیت کمپرسور تأثیر بگذارد.
مصرف واقعی برق یخچال چقدر است؟
مصرف برق یخچال به مدل، ظرفیت، فناوری ساخت و میزان استفاده از آن بستگی دارد. با این حال بر اساس دادههای مربوط به لوازم خانگی، اغلب یخچالهای خانگی مدرن در زمان فعالیت کمپرسور توانی در حدود ۱۰۰ تا ۳۰۰ وات مصرف میکنند.
البته همانطور که گفته شد، کمپرسور بهصورت مداوم روشن نیست. در بسیاری از یخچالها موتور تنها بخشی از زمان را کار میکند و در بقیه زمانها دستگاه در حالت آمادهبهکار قرار دارد. به همین دلیل مصرف کل برق یخچال در طول یک شبانهروز معمولاً در حدود ۱ تا ۲ کیلوواتساعت برآورد میشود.
برای درک بهتر این عدد میتوان آن را با مصرف برخی وسایل دیگر مقایسه کرد. برای مثال یک اتو یا سشوار ممکن است توانی در حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ وات داشته باشد؛ یعنی در زمانی که روشن هستند چندین برابر یک یخچال برق مصرف میکنند. حتی برخی بخاریهای برقی میتوانند مصرفی بیش از ۲۰۰۰ وات داشته باشند.
در مقابل، مصرف یخچال بیشتر شبیه چند لامپ کممصرف یا LED است که در طول روز روشن مانده باشند. به همین دلیل در بسیاری از خانهها سهم یخچال از مصرف کل برق کمتر از آن چیزی است که عموم مردم تصور میکنند.
البته تفاوت میان یخچالهای قدیمی و جدید نیز قابل توجه است. مدلهای قدیمی که چند دهه پیش تولید شدهاند معمولاً از فناوریهای کمبازدهتری استفاده میکنند و ممکن است مصرف برق بیشتری داشته باشند. در مقابل، یخچالهای جدیدتر با استفاده از کمپرسورهای پیشرفته، عایقبندی بهتر و سیستمهای کنترل هوشمند، انرژی کمتری مصرف میکنند.
برچسب انرژی که روی بیشتر لوازم خانگی نصب میشود نیز دقیقاً با همین هدف طراحی شده است تا مصرفکنندگان بتوانند میزان مصرف انرژی دستگاهها را با یکدیگر مقایسه کنند.
چه عواملی باعث افزایش مصرف برق یخچال میشود؟
اگرچه یخچالها بهطور معمول مصرف برق نسبتاً کنترلشدهای دارند، اما برخی شرایط میتواند باعث شود کمپرسور مدت بیشتری کار کند و در نتیجه مصرف انرژی افزایش یابد.
یکی از مهمترین عوامل، باز و بسته کردن مکرر درِ یخچال است. هر بار که در یخچال باز میشود، هوای گرم محیط وارد فضای داخلی میشود و دمای داخل دستگاه بالا میرود. در نتیجه کمپرسور باید مدت بیشتری کار کند تا دما دوباره به سطح مطلوب برسد.
قرار دادن غذای بسیار داغ در یخچال نیز میتواند اثر مشابهی داشته باشد. وقتی ظرفی با دمای بالا داخل یخچال قرار میگیرد، گرمای آن باعث افزایش دمای فضای داخلی میشود و سیستم سرمایشی مجبور است انرژی بیشتری برای خنک کردن محیط مصرف کند.
محل قرارگیری یخچال در آشپزخانه نیز اهمیت زیادی دارد. اگر یخچال خیلی نزدیک به دیوار قرار گیرد یا فضای پشت آن برای تهویه مناسب نباشد، گرمای تولیدشده در کندانسور بهخوبی دفع نمیشود. این موضوع میتواند باعث شود کمپرسور با فشار بیشتری کار کند.
از دیگر عوامل مؤثر میتوان به خراب بودن یا فرسوده شدن لاستیک دور در یخچال اشاره کرد. این لاستیک نقش مهمی در جلوگیری از ورود هوای گرم به داخل یخچال دارد. اگر درزگیری مناسب انجام نشود، هوای گرم بهطور مداوم وارد دستگاه میشود و کمپرسور مجبور است بیشتر کار کند.
تمیز نبودن کویلها یا کندانسور پشت یخچال نیز میتواند بازده سیستم سرمایشی را کاهش دهد. گردوغبار و آلودگی روی این قطعات مانع انتقال مناسب گرما میشود و در نتیجه مصرف برق افزایش پیدا میکند.
تنظیم دمای بسیار پایین نیز یکی دیگر از عواملی است که ممکن است مصرف انرژی را بالا ببرد. بسیاری از کارشناسان توصیه میکنند دمای یخچال در محدوده حدود ۳ تا ۵ درجه سانتیگراد و دمای فریزر در حدود منفی ۱۸ درجه تنظیم شود تا هم مواد غذایی در شرایط مناسب نگهداری شوند و هم مصرف انرژی در سطح منطقی باقی بماند.
در مجموع، یخچالها از جمله وسایلی هستند که بهطور طبیعی باید در تمام ساعات شبانهروز به برق متصل باشند. خاموش کردن یخچال در ساعات خاصی از روز نهتنها معمولاً صرفهجویی قابل توجهی در مصرف برق ایجاد نمیکند، بلکه میتواند باعث افزایش دمای مواد غذایی و کاهش ایمنی نگهداری آنها شود.
به همین دلیل متخصصان توصیه میکنند به جای خاموش کردن دستگاه، بهتر است با رعایت اصول سادهای مانند تنظیم دمای مناسب، تمیز نگه داشتن بخشهای پشتی یخچال، اطمینان از سالم بودن درزگیرها و کاهش دفعات باز کردن درِ یخچال، مصرف انرژی این وسیله را مدیریت کرد.
با توجه به نقش حیاتی یخچال در نگهداری مواد غذایی و سلامت خانوادهها، طراحی این دستگاهها به گونهای انجام شده است که بتوانند با مصرف انرژی نسبتاً محدود، عملکرد پایدار و مطمئنی در طول شبانهروز داشته باشند. از این رو، برخلاف تصور رایج، روشن بودن دائمی یخچال به معنای مصرف بیرویه برق نیست و در بیشتر موارد این دستگاه یکی از مصرفکنندگان نسبتاً متعادل انرژی در خانه محسوب میشود.
