«افقها» بخش اصلی نیست
اولین نکته قابل توجه درباره این اتفاق، جایگاه فیلم سینمایی «مراقب» در جشنواره ونیز است. این فیلم برخلاف تصور رایج، در بخش اصلی این جشنواره حضور نداشت و بر سر شیر طلایی این رویداد رقابت نمیکرد، بلکه در بخش فرعی «افقها» (Horizons) به نمایش درآمد که نسبت به بخش اصلی (Main Competition) از درجه اهمیت بسیار پایینتری برخوردار است. این در حالی است که همان شب جایزه بهترین بازیگر زن بخش اصلی به ماتیلدا آرچل هنرپیشه دانمارکی اعطا شد و جایزه بهترین بازیگر مرد بخش اصلی برای فیلم «اسب وحشی ۹» ساخته مارتین مکدونا، به جان مالکوویچ ستاره مشهور سینمای آمریکا رسید. روشن است که جایزه لاله مرزبان با جایزه جان مالکوویچ از نظر اعتبار و وزن سینمایی قابل مقایسه نیست.
کاش مرزبان بودید
البته در کنار همه این موارد، یک پرسش دیگر هم وجود دارد که به شخص لاله مرزبان هنرپیشه ۳۳ ساله ایرانی برمیگردد. او که در زمان بالا رفتن از سن، برای دریافت جایزه به «سختترین روزهای زندگی» اشاره کرد و از مشکلات زنان ایرانی برای آزادی گفت، طی یکی دو روز اخیر بسیار مورد انتقاد قرار گرفته که چرا وقتی قرار است از رنج، محدودیت و ایستادگی زنان ایرانی گفته شود، روایت همیشه باید از همان زاویهای باشد که برای جشنوارههای خارجی جذابتر است؟ آیا نمیشد در کنار روایت دختر جوانی که در «مراقب» میخواهد از خانه خارج شود، از دختران و پسران کودک میناب و خانوادههایی که در جنگ اخیر داغدار شدهاند نیز یاد میشد؟ مسئله این نیست که کدام روایت باید حذف شود؛ مسئله این است که تصویر زنان و رنج مردم ایران، وقتی قرار است در سطح جهانی دیده شود، نباید فقط از دریچهای روایت شود که با ذائقه و پیشفرضهای مخاطب جشنوارههای غربی سازگارتر است. کاش وقتی هنرمند ایرانی به رویداد فرهنگی خارجی میرود، به یاد داشته باشد که در کنار آزادی، از استقلال کشورش نیز بگوید و مرزبان کشورش هم باشد.
