یک مطالعه جدید، درمان بیماری آلزایمر با دوز پایین لیتیوم را توجیه میکند، زیرا این دارو به مقابله با پیشرفت عصبی کمک میکند و مزایای محافظت عصبی را ارائه میدهد.
دکتر «حسینی کی. مانجی»، استاد دانشگاه آکسفورد در بریتانیا و دانشگاه ییل در ایالات متحده و از رؤسای مشترک برنامه اهداف سلامت روان دولت بریتانیا، گفت: «علیرغم پیشرفتهای اخیر در آنتیبادیهای مونوکلونال، بیماری آلزایمر و سایر بیماریهای زوال عقل همچنان یک بحران عظیم و رو به رشد در حوزه سلامت عمومی جهانی هستند. درمانهای فعلی عمدتاً بر آسیبشناسیهای منفرد، مانند از بین بردن پلاکهای آمیلوئید تمرکز دارند، اما آلزایمر فوقالعاده پیچیده است و شامل مجموعهای پیشرونده از آسیبپذیریهای سلولی، از جمله پوسیدگی میتوکندری، استرس اکسیداتیو و از دست دادن اتصالات سیناپسی است.»
در این مطالعه، به درمان بیماری آلزایمر با دوز پایین لیتیوم- دارویی که برای درمان اختلال دوقطبی استفاده میشود- پرداخته شده است، زیرا این دارو به مقابله با پیشرفت عصبی کمک میکند و مزایای محافظت عصبی را ارائه میدهد.
مانجی توضیح داد: «در طول ۲۵ سال گذشته، همگرایی دادههای مولکولی، تصویربرداری و اپیدمیولوژیک از تحقیقات انجام شده در آزمایشگاه نشان داده است که لیتیوم چیزی بیش از یک داروی روانپزشکی است؛ این دارو دارای خواص نوروتروفیک و محافظتکننده عصبی عمدهای است.»
با این حال، دوزهای روانپزشکی سنتی کربنات لیتیوم اغلب به دلیل بار عوارض جانبی بالا، به ویژه خطرات برای عملکرد کلیه و تیروئید، توسط افراد مسن به خوبی تحمل نمیشوند.
بنابراین، مانجی گفت: «ما تعدادی مطالعه با لیتیوم با دوز پایین انجام دادیم تا نشان دهیم که بسیاری از خواص نوروتروفیک و محافظتکننده عصبی در دوزها/سطوح بسیار پایینتری نسبت به دوزهایی که به طور سنتی در اختلال دوقطبی استفاده میشوند، مشاهده میشوند.»
او خاطرنشان کرد: «این یافتهها توسط سایر آزمایشگاههای مستقل نیز تکرار شدهاند. بنابراین، لیتیوم با دوز پایین ممکن است اثرات نوروتروفیک داشته باشد اما عوارض جانبی قابل توجهی کمتری دارد.»
در این مطالعه، مانجی و تیمش توضیح میدهند که لیتیوم با دوز پایین نه تنها یک تثبیتکننده خلق و خو است، بلکه به مقابله با تغییرات مغزی که به عنوان پیشرفت عصبی شناخته میشوند نیز کمک میکند.
او توضیح داد: «در اختلال دوقطبی، پیشرفت عصبی به نحوهای اشاره دارد که دورههای مکرر خلق و خو باعث آسیب تجمعی، ساختاری و کوچک شدن در نواحی کلیدی مغز در طول زمان میشوند.»
وی در ادامه افزود: «لیتیوم منحصر به فرد است زیرا در واقع میتواند این کوچک شدن مغز را حفظ یا حتی معکوس کند. ما معتقدیم که لیتیوم با دوز پایین میتواند با کاهش پیشرونده مشابه در بیماری آلزایمر مقابله کند. لیتیوم بر آبشارهای اصلی نوروتروفیک- به ویژه BDNF، bcl-2 و GSK-3 – تأثیر میگذارد که فرض میشود پیشرفت بیماری را کاهش میدهد. این یافتهها بارها توسط آزمایشگاههای مستقل تکرار شدهاند.»
این مطالعه همچنین گزارش میدهد که لیتیوم با دوز پایین ممکن است مزایای محافظت عصبی را فراهم کند.
مانجی توضیح داد: «لیتیوم با دوز پایین به جای تلاش برای پاکسازی یک پروتئین سمی واحد، مانند یک کلید اصلی عمل میکند که با افزایش تولید BDNF، مسدود کردن فعالیت آنزیمهای مضر و بهبود انرژی مغز، سیستم دفاعی سلولی کلی مغز را ارتقا میدهد.»
به طور خلاصه، او گفت: «لیتیوم به سلولهای آسیبپذیر مغز کمک میکند تا علیرغم محیط سمی آلزایمر، زنده بمانند و سالم بمانند.»
