به گزارش اقتصادآنلاین، روزنامه کیهان نوشت: هنگامی که نهم اسفند ترامپ جنگ نتانیاهو را علیه ایران تحمیل کرد، شاید کمتر کسی فکر میکرد که این جنگ خیلی زود سلاحی را به جهان معرفی کند که کم از بمب اتم نیست. زمانی که جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد تنگه هرمز به دلیل شرارتهای آمریکا و رژیم صهیونیستی بر روی کشتیهای تجاری، نفتکشها و ناوهای جنگی دشمن بسته است چنان لرزهای به جان اقتصاد جهانی افتاد که بسیاری از تحلیلگران هشدار دادند که حتی اگر تنگه باز هم شود پسلرزههای آن تا مدتها گلوی اقتصاد جهانی را رها نخواهد کرد.
«آدام هنیه»، پژوهشگر برجسته توسعه و مدیر مؤسسه خاورمیانه در دانشگاه سواسِ لندن اخیراً در مصاحبهای گفته بود: ایران با بستن تنگه هرمز نظام سرمایهداری جهانی را تا مرز فروپاشی برد.
«جیسون بوردوف» مدیر مرکز سیاست جهانی انرژی و استاد دانشگاه کلمبیا هم در «فارنافرز» نوشته است: «بحران کنونی تنگه هرمز و کنترل مؤثر ایران بر این تنگه، نشان داد که با وجود گسترش قابلتوجه انرژیهای پاک، آسیبپذیری در حوزه سوختهای فسیلی همچنان وجود دارد؛ زیرا این سوختها بیش از ۸۰درصد انرژی جهان را تأمین میکنند.»
به گفته وی «بستهشدن تنگه هرمز توسط ایران بزرگترین اختلال در جریانهای انرژی جهانی در تاریخ را رقم زد.»
وابستگی شدید اقتصاد جهانی به باز بودن تنگه هرمز بسیاری از کارشناسان را به این نتیجه رسانده است نظم آینده منطقه و جهان بهشدت به کنترل این تنگه وابسته است و هر کشوری که کنترل آن را در دست داشته باشد طی سالهای آینده بازیگر تعیینکننده معادلات در منطقه و جهان خواهد بود.
با تشدید بحران جهانی انرژی ناشی از بسته بودن تنگه هرمز، ترامپ طی هفتههای گذشته به هر حربهای برای باز کردن آن متوسل شده از تهدید ایران تا تهدید کشورهای ناتو. کشورهای عضو ناتو جرأت نکردند برای باز کردن تنگه پا پیش بگذارند و در مورد تهدید ایران هم رسانهها و مقامات خود آمریکا نوشتند که ایران کشوری نیست که تحت فشار و تهدید تسلیم شود.
تنگه در کنترل کامل ایران
اهمیت تنگه هرمز و نقش ایران به عنوان نگهبان بیبدیل آن دیگر برای کسی پوشیده نیست. بسیاری از رسانهها طی روزهای گذشته بارها به این موضوع اشاره کرده و نوشتهاند تنگه هرمز به مهمترین سلاح ایران در جنگ تبدیل شده است.
میدلایستآی نوشته است: «ایران دریافته است که تنگه هرمز از هر سلاح هستهای احتمالی قدرتمندتر است؛ چرا که بمب تهدید به ویرانی میکند، اما تنگه هرمز اساس نظام را تهدید میکند.»
کنترل موثر ایران به این تنگه همچنان سرتیتر رسانههای جهان است. علیرغم لفاظیهای ترامپ درباره باز بودن تنگه، «فاکسنیوز» نوشته است: «تنگه هرمز تحت کنترل کامل سپاه پاسداران است و در حال حاضر عملاً بسته شده است.»
سیانان از قول یک مقام ایرانی گزارش داد که «ایران اولویت عبور از تنگه را به کشتیهایی میدهد که عوارض پرداخت کنند».
سیانان در گزارش دیگری از توقف کامل رفتوآمد در تنگه هرمز به دستور ایران خبر داده و نوشته است: «ترافیک در تنگه هرمز بار دیگر پس از حمله به دو کشتی در روز شنبه، متوقف شد». سیانان میافزاید: «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرده است که تنگه را مسدود خواهد کرد و نزدیک شدن به تنگه هرمز، همکاری با دشمن تلقی خواهد شد و هر کشتی متجاوز، هدف قرار خواهد گرفت.»
سلاح آخرالزمانی
نشریه معتبر آمریکایی «آتلانتیک» هم در گزارشی به قلم «آلن ایر» سخنگوی پیشین وزارت خارجه آمریکا به اهمیت راهبردی این تنگه پرداخته و نوشته است: «ایران سلاح آخرالزمانی خود را کشف کرده و آن تسلط بر تنگه هرمز است؛ زیرا یک بازدارنده استراتژیک به حساب میآید.»
در این گزارش آمده است: «دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا گفته بود که به جنگ رفته تا از دستیابی ایران به بمب هستهای جلوگیری کند، اما جنگی که او آغاز کرد، به ایران این امکان را داد که متوجه شود که در حقیقت سلاح آخرالزمانی خود را از پیش در اختیار داشته است؛ سلاحی که قادر است معادل اقتصادی «نابودی متقابل تضمینشده» ایجاد کند».
آلن ایر میافزاید: «تنگه هرمز همواره یک نقطه آسیبپذیر بوده است؛ آمریکا همیشه میدانسته که ایران ممکن است در صورت حمله، تلاش کند آن را ببندد، اما نه واشنگتن و نه تهران هیچکدام تصور نمیکردند که ایران به این راحتی بتواند تنگه را ببندد و باز کردن آن برای آمریکا به چه میزان دشوار باشد.»
آتلانتیک با بیان اینکه سوختهای فسیلی برای تمدن صنعتی مدرن همانند هوای تازه برای ریهها هستند، نوشت: حدود 80درصد از اقتصاد جهانی به نفت، زغالسنگ و گاز طبیعی وابسته است. بخش زیادی از این منابع از کشورهای حاشیه خلیجفارس تأمین میشود: عربستان سعودی، عراق، ایران، امارات متحده عربی، کویت، قطر، عمان و بحرین. حدود 25درصد از تجارت جهانی نفت خام و 20درصد از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز عبور میکند.
آلن ایر با بیان اینکه ایران در ابتدای عملیات نظامی آمریکا تنگه هرمز را بست و انجام این کار چندان سخت نبود، نوشت: حتی بدون توان دریایی زیادی، ایران میتوانست با تهدید کشتیهای عبوری با مینها، موشکها و پهپادهای ارزانقیمت شاهد136، شرایط امنیتی به وجود آورد که باعث میشد بازارهای بیمه دریایی جهانی به دلیل طبیعت ریسکپذیر خود، از پوشش دادن کشتیها خودداری کنند یا نرخهای غیرقابل قبولی را ارائه دهند.
این گزارش میافزاید: بنابراین، معلوم شد که بستن تنگه هرمز آسان است، اما بازگشایی آن و باز نگه داشتن آن، سخت است؛ حتی اگر آمریکا زمان و منابع لازم را برای این کار اختصاص دهد، احتمالاً این تلاش منجر به تلفات جانی فراوان خواهد شد، تلفات بیشتری که ترامپ احتمالاً تمایلی به آن ندارد. ایران ممکن است نهتنها علیه نیروهای آمریکایی، بلکه علیه زیرساختهای انرژی حیاتی در کشورهای حاشیه خلیجفارس نیز انتقام بگیرد.
آلن ایر در آتلانتیک ادامه میدهد: واقعیت تلخ این است که بازگرداندن ترافیک دریایی به سطح پیش از جنگ (حدود 130 کشتی در روز) و حفظ آن، برای اقتصاد جهانی حیاتی است و این کار قطعاً بدون همکاری ایران امکانپذیر نخواهد بود. تحریمهای آمریکا علیه بنادر ایران ممکن است به ایران آسیب اقتصادی وارد کند، اما این واقعیت را تغییر نخواهد داد.
در پایان این گزارش آمده است: در نهایت، حتی اگر تنگه هرمز بازگشایی شود، ممکن است ماهها طول بکشد تا آسیبهای اقتصادی کاهش یابد و جریان کشتیها از سر گرفته شود.
صندوق بینالمللی پول در 14 آوریل(25 فروردین) هشدار داد که دامنه شوک اقتصادی ناشی از بسته شدن تنگه، شامل تورم و کاهش رشد، «بستگی به مدت و مقیاس جنگ دارد و اینکه چقدر سریع تولید و ارسال انرژی پس از پایان درگیریها به حالت عادی بازگردد.».
بازدارنده و دائمی
نیویورکتایمز هم در گزارشی اذعان کرده است جمهوری اسلامی ایران حتی با هرگونه محدودیت در برنامه هستهای خود با در کنترل داشتن تنگه هرمز یک عامل بازدارنده قطعی و قدرتمند دارد.
نیویورکتایمز نوشته است که برای جمهوری اسلامی ایران نه سلاح هستهای بلکه قدرت ذاتی «موقعیت جغرافیایی ایران» به عنوان یک اهرم فشار غیرقابل انکار و یک بازدارنده موثر عمل میکند.
به نوشته این روزنامه آمریکایی اکنون تحلیلگران نظامی و راهبردی غربی به این نتیجه رسیدهاند که ایران «هماکنون نیز بازدارندگی خود را از طریق تسلط بر تنگه هرمز محقق ساخته است»؛ آبراههای حیاتی که به تنهایی شاهراه عبور ۲۰درصد از نفت خام جهان است.
نیویورکتایمز در این تحلیل با استناد به اظهارات مقامات سابق اطلاعاتی رژیم صهیونیستی تاکید میکند هرگونه درگیری آتی بلافاصله با اهرم تنگه هرمز از سوی ایران مواجه خواهد شد. «دنی سیترینوویچ»،
رئیس سابق بخش ایران در اطلاعات ارتش رژیم صهیونیستی به صراحت میگوید: «اکنون همه میدانند که در صورت بروز درگیری، بستن تنگه اولین گزینه در کتاب راهنمای ایران خواهد بود. شما نمیتوانید بر جغرافیا غلبه کنید».
این اعتراف در حالی صورت میگیرد که براساس این گزارش قدرتهای غربی دریافتهاند تخریب ساختارهای فیزیکی و ناوگان دریایی ایران لزوماً به معنای سلب کنترل تهران بر این آبراه نیست.
به نوشته نیویورکتایمز تحلیلگران اندیشکده «مطالعات جنگ» (ISW) نیز تأکید دارند که ایران در میز مذاکره، از اهرم تنگه هرمز برای کسب امتیازات حداکثری در موضوعاتی مانند رفع انسداد داراییهای بلوکهشده و تضمین توقف دائمی حملات استفاده میکند.
