درک این پدیده از آن جهت اهمیت دارد که مطالعات نشان میدهند رابطهای قوی بین حساسیت به اضطراب و تمایل به مصرف مواد مخدر یا الکل وجود دارد. افرادی که از علائم فیزیکی اضطراب رنج میبرند و آنها را غیرقابل تحمل میدانند، اغلب از الکل به عنوان ابزاری برای آرام کردن خود یا مقابله با این ناراحتیهای جسمی استفاده میکنند.
شناسایی عواملی که در دوران کودکی یا از طریق محیط خانواده بر شکلگیری این حساسیت مفرط تأثیر میگذارند، برای متخصصان بسیار ضروری است. این دانش به آنها کمک میکند تا پیش از آنکه فرد برای تسکین خود به رفتارهای پرخطر روی بیاورد، با مداخلههای به موقع از بروز مشکلات جدیتر مانند اعتیاد پیشگیری کنند.
در همین راستا، تیمی از پژوهشگران به سرپرستی جاشوا ال. گوین، دانشیار بخش رادیولوژی در دانشگاه کلرادو آنشوتز، مطالعهای گسترده را در این زمینه انجام دادهاند. این تحقیق به طور ویژه به بررسی این موضوع میپردازد که چگونه سابقه خانوادگی در زمینه اختلالات مصرف الکل و همچنین تجربیات ناگوار در دوران کودکی میتواند بر میزان حساسیت یک فرد به اضطراب در دوران بزرگسالی تأثیر بگذارد. محققان در این پژوهش تلاش کردند تا پیوند میان محیط رشد اولیه و ویژگیهای روانی فرد را در سالهای بعدی زندگی به دقت واکاوی کنند و نشان دهند که محیط خانواده چگونه شالوده سلامت روان فرد را بنا میکند.
برای انجام این تحقیق، دانشمندان گروهی از جوانان را انتخاب کردند که در یک سال گذشته میزان مصرف الکل آنها بسیار کم بوده است تا تأثیرات مستقیم مصرف فعلی الکل نتایج را مخدوش نکند. آنها با استفاده از پرسشنامههای استاندارد مربوط به آسیبهای دوران کودکی، سوابق خانوادگی و تجربیات تلخ گذشته شرکتکنندگان را به دقت ثبت کردند.
همچنین با استفاده از مقیاسهای تخصصی سنجش خطر مصرف مواد، سطح حساسیت هر فرد نسبت به علائم اضطرابی مورد ارزیابی قرار گرفت. این روش به محققان اجازه داد تا رابطه میان ترومای کودکی و نحوه واکنش بدن به استرس در جوانی را به صورت علمی مشاهده کنند.
نتایج این مطالعه نشان دادند که وجود سابقه خانوادگی اختلال مصرف الکل با احتمال بیشتر تجربه بدرفتاری در دوران کودکی، به ویژه سوءاستفادههای عاطفی، مرتبط است. این بدرفتاریهای عاطفی و بیتوجهیها در سنین پایین باعث میشود که فرد در بزرگسالی، احساسات ناخوشایندی مانند تپش قلب ناشی از استرس را بسیار ترسناکتر از حد واقعی ببیند و در مقابله با آنها دچار مشکل شود. در واقع، محیط خانوادگی متشنج زمینهساز شکلگیری یک الگوی فکری حساس نسبت به واکنشهای بدن میشود که فرد را در برابر فشارهای روانی زندگی آسیبپذیرتر از دیگران میکند.
محققان نتیجه گرفتند که اگرچه تعامل بین ژنتیک و محیط در شکلگیری ویژگیهای شخصیتی بسیار پیچیده است، اما شواهد مستقیمی وجود دارد که نشان میدهد سابقه خانوادگی در کنار تجربیات محیطی ناگوار، احتمال بروز حساسیت به اضطراب را در جوانان به شدت افزایش میدهد.
این یافتهها تایید میکنند که ریشه بسیاری از رفتارهای آسیبزا در بزرگسالی را باید در تعاملات اولیه خانوادگی و نحوه پردازش استرس در دوران رشد جستجو کرد. بنابراین، افرادی که در خانوادههایی با سابقه اعتیاد بزرگ شدهاند، حتی اگر خودشان هنوز به سمت مصرف نرفته باشند، ممکن است از نظر روانی در معرض خطر باشند.
اگرچه در این مطالعه افرادی با سطح مصرف پایین الکل انتخاب شده بودند، اما محققان بر این باورند که این افراد به دلیل حساسیت بالای اضطرابی، در آینده پتانسیل بیشتری برای ابتلا به اختلالات مصرف مواد خواهند داشت. دلیل اینکه در حال حاضر تفاوتی در رفتار آنها دیده نشده، ممکن است سن پایین شرکتکنندگان باشد که هنوز با چالشهای بزرگتر زندگی روبرو نشدهاند. این تحقیق نشان میدهد که حساسیت به اضطراب میتواند به عنوان یک نشانه هشداردهنده زودهنگام در نظر گرفته شود که آسیبپذیری فرد در برابر اعتیاد را در سالهای آتی زندگی پیشبینی میکند.
اهمیت این یافتهها در آن است که به کادر درمان و پزشکان اجازه میدهند تا «حساسیت به اضطراب» را به عنوان یک هدف درمانی کلیدی برای پیشگیری از اعتیاد در نظر بگیرند. با آموزش مهارتهای مقابلهای به این افراد، میتوان از روی آوردن آنها به الکل جلوگیری کرد. همچنین افزایش آگاهی عمومی درباره این آسیبپذیریها میتواند به جوامع کمک کند تا درک بهتری از چالشهای سلامت روان داشته باشند و بدانند که چگونه سوابق خانوادگی میتواند بر سلامت کل جامعه تأثیر بگذارد.
نتایج کامل این پژوهش علمی در چهل و نهمین نشست علمی سالانه انجمن تحقیقات الکل (RSA) که در شهر سن آنتونیو تگزاس برگزار میشود، ارائه شدهاند.
این انجمن یکی از معتبرترین نهادهای بینالمللی است که بر روی ریشههای بیولوژیکی و محیطی اعتیاد به الکل تمرکز دارد و یافتههای آن به بهبود سیاستهای سلامت عمومی در سطح جهان کمک میکند.
