به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از شورای عالی انقلاب فرهنگی، حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در گفتوگوی مشروح با برنامه صف اول، به تشریح فرآیند ورود و تصویب مصوبات در این شورا پرداخت و با اشاره به دغدغه خانوادهها درباره تأثیر معدل پایه یازدهم در کنکور، آخرین تصمیمات متخذه در این خصوص را تبیین کرد.
حجتالاسلام و المسلمین عبدالحسین خسروپناه در ابتدای این گفتوگو با اشاره به جایگاه و مأموریت شورای عالی انقلاب فرهنگی اظهار داشت: این شورا در دوران پس از انقلاب فرهنگی، به سه حوزه کلان علم و فناوری، فرهنگی-اجتماعی و تعلیم و تربیت میپردازد و مصوبات آن به دو دسته تقسیم میشوند: نخست، مصوبات سیاستی و بنیادین مانند نقشه جامع علمی کشور، سند مهندسی فرهنگی و سند بنیادین آموزش و پرورش که ماهیتی بلندمدت و مبنایی دارند؛ و دوم، مصوبات اجرایی و مادهواحدهای مانند موضوع کنکور یا افزایش ظرفیت رشتههای پزشکی که مستقیماً بر فرآیندهای جاری کشور اثرگذارند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره نحوه ورود موضوعات به شورا توضیح داد: شورای عالی انقلاب فرهنگی هرگز ابتدا به ساکن و بدون هماهنگی با دستگاههای ذیربط، مصوبهای را برای اجرا ابلاغ نمیکند. تمام مصوبات، بدون استثنا، یا از طریق دستگاههای اجرایی مانند وزارتخانههای علوم، آموزش و پرورش، بهداشت، فرهنگ و ارشاد اسلامی، ورزش و جوانان پیشنهاد میشوند یا با همکاری و مشارکت فعال این نهادها تکمیل و در نهایت به تصویب میرسند.
وی افزود: سیاستهای کلان نظام توسط مقام معظم رهبری ابلاغ میشود و شورا در چارچوب آن سیاستها، سیاستهای معطوف به اجرا را با مشارکت نهادهای مسئول تدوین و تصویب میکند. رویکرد ما در شورا، همیار دولت بودن است، نه بارِ دولت شدن.
تأثیر معدل در کنکور: سیر تحولات یک مصوبه از تصویب تا اجرا
خسروپناه در پاسخ به سؤال مجری درباره دغدغه روز خانوادهها و دانشآموزان پیرامون تأثیر قطعی معدل پایه یازدهم در کنکور، به تشریح سیر زمانی این مصوبه پرداخت و گفت: مصوبه تأثیر قطعی معدل دروس پایههای دهم، یازدهم و دوازدهم در کنکور، حدود پنج سال پیش تصویب و سه سال نیز اجرا شد. هنگامی که بنده به شورا وارد شدم، با مشورت همکاران، تأثیر پایه دهم حذف و تأثیر پایههای یازدهم و دوازدهم به صورت قطعی باقی ماند. این سازوکار در دولت شهید رئیسی دو سال اجرا شد.
وی درباره تغییرات اخیر تصریح کرد: در دولت چهاردهم، وزارت آموزش و پرورش و شورای عالی آموزش و پرورش پیشنهاد اصلاحاتی را ارائه دادند. بر این اساس، مصوبه جدیدی در سال گذشته (۱۴۰۳) و پیش از برگزاری کنکور، با مشارکت و تأیید وزارت آموزش و پرورش در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شد که مبنای اجرای کنکور ۱۴۰۴ قرار گرفت. حتی برخی از اعضای شورا نظیر شهید لاریجانی انتقاد داشتند که چرا مصوبات را تغییر می دهید، اما ما استدلال کردیم که قصد داریم با دولت و دستگاه های اجرایی همراهی و همکاری داشته باشیم، نمیخواهیم باری بر دوش آنها باشیم.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به محتوای مصوبه اخیر توضیح داد: بر اساس تصمیم شورا، برای کنکور سال ۱۴۰۴، تأثیر شش درس پایه یازدهم که دانشآموزان در خرداد ۱۴۰۳ امتحان دادهاند، به صورت مثبت در نظر گرفته شد. همچنین مقرر گردید که تأثیر این دروس برای کنکور ۱۴۰۵ (ویژه دانشآموزان پایه یازدهم امسال) به صورت قطعی اعمال شود.
خسروپناه با بیان اینکه کنکور دادن جنگ است، تأکید کرد: دانشآموزانی که پارسال پایه یازدهم را گذراندند و امسال کنکور میدهند، در شرایطی قرار دارند که آزمون آنها قبلاً در شرایط غیرجنگی برگزار شده و تغییر ناگهانی قوانین میتواند به ضرر آنها تمام شود. اگر قرار باشد تغییری به خاطر جنگ ایجاد شود، منطقیتر آن است که درباره پایه دوازدهم یا دانشآموزانی که هنوز امتحان ندادهاند، تصمیمگیری شود، نه کسانی که آزمون آنها پایان یافته است.
پاسخ به شایعات: نامه شورا به وزیر آموزش و پرورش چه بود؟
در بخش دیگری از این گفتوگو، خسروپناه به انتشار اخباری درباره ارسال نامهای از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی به وزیر آموزش و پرورش با درخواست تغییر مجدد مصوبه واکنش نشان داد و گفت: این موضوع از سوی برخی رسانهها به گونهای بازتاب یافت که گویی شورا پیشنهاد تغییر مصوبه قبلی را داده است، در حالی که واقعیت این است که ما به پیشنهاد و مستندات وزارت آموزش و پرورش احترام گذاشتیم و مصوبه را بر همان اساس تصویب کردیم.
وی افزود: اگر قرار باشد هر سال و آن هم درست پیش از کنکور، مصوبات تغییر کنند، دانشآموزان و خانوادهها نمیتوانند برنامهریزی دقیقی داشته باشند. ثبات و قابلیت پیشبینی قوانین، از مهمترین نیازهای نظام آموزشی است.
خسروپناه با اشاره به پیامهای متعدد دانشآموزان پایه یازدهم و دوازدهم به دبیرخانه شورا خاطرنشان کرد: بسیاری از دانشآموزانی که پارسال امتحان پایه یازدهم را دادند، به ما پیام میدهند و درخواست دارند که تأثیر معدل آنها در کنکور امسال، به صورت قطعی تبدیل باقی بماند. آنها استدلال میکنند که با توجه به شرایط امتحانات و آمادگی قبلیشان، تغییر ناگهانی قاعده بازی، منصفانه نیست.
در پایان این بخش از مصاحبه، مجری برنامه سؤال کرد که نظر نهایی وزارت آموزش و پرورش و شورای عالی انقلاب فرهنگی در حال حاضر چیست؟ که دبیر شورا با تأکید بر فرآیند مشارکتی تصمیمگیری پاسخ داد: تصمیم نهایی، حاصل تعامل و توافق دو نهاد است. مصوبه فعلی که برای کنکور ۱۴۰۴ اجرا میشود، با پیشنهاد وزارت آموزش و پرورش و تأیید شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شده است. هرگونه تغییر آینده نیز باید از همین مسیر قانونی و با ارائه مستندات کافی از سوی دستگاه متولی صورت پذیرد.
خسروپناه با اشاره به درخواستهای اخیر مبنی بر تغییر وضعیت تأثیر معدل پایه یازدهم از قطعی به مثبت برای کنکور امسال، اظهار داشت: اگرچه پیشنهادی مطرح شده که به دلیل شرایط جنگ کنکور، امسال تأثیر معدل پایه یازدهم مثبت در نظر گرفته شود، اما پاسخ اعضای شورا به این درخواست مبتنی بر اصل عدالت است. دانشآموزانی که پارسال امتحانات پایه یازدهم را برگزار کردند و امسال داوطلب کنکور هستند، با برنامهریزی قبلی و بر مبنای قوانین مصوب وارد میدان شدهاند. تغییر ناگهانی قواعد در میانه راه، به معنای تضییع حق کسانی است که به مصوبات اعتماد کردهاند و این با انصاف و عدالت آموزشی سازگار نیست.
وی در نقد برخی اظهارنظرهای رسانهای افزود: رسانه های رسمی که زحمت اطلاع رسانی را به عهده دارند، باید در انتشار اخبار دقت لازم را داشته باشند تا داوطلبان و خانواده ها با اخبار غیررسمی دچار سردرگمی نشوند.
تسهیلات برای پشتکنکوریها؛ از ترمیم نمره تا زمانبندی امتحانات
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تجمعات و اعتراضات اخیر گروهی از داوطلبان کنکور، توضیح داد: بخش عمدهای از معترضان، داوطلبان “پشتکنکوری” هستند که در گفتوگوهای دبیرخانه شورا با آنها، دغدغههای خود را مطرح کردند. مهمترین مطالبه آنها این است که در فاصله زمانی کوتاه باقیمانده، امکان آمادهسازی برای تمام دروس را ندارند و خواستار تسهیلات بیشتر در فرآیند “ترمیم نمره” هستند.
خسروپناه راهکارهای پیشنهادی شورا برای کاهش دغدغه این گروه از داوطلبان را برشمرد و گفت: پیشنهاد دبیرخانه شورا -که البته ورود مستقیم به امور اجرایی از اختیارات وزارت آموزش و پرورش است- شامل سه محور اصلی است، اول امکان ترمیم تکدرس است، به دانشآموز اجازه داده شود تنها دروسی را که نیاز به بهبود نمره دارد امتحان دهد، نه اینکه ملزم به شرکت مجدد در امتحان تمام دروس باشد. امکان استفاده از فرصت ترمیم نمره در نوبتهای متعدد (دو یا سه بار) فراهم شود تا فشار روانی و زمانی بر داوطلب کاهش یابد.
وی سومین پیشنهاد را افزایش فاصله زمانی امتحانات اعلام کرد و افزود: زمان برگزاری امتحانات نهایی از ۲۰ روز به ۳۰ روز افزایش یابد تا دانشآموزان با فرصت و فراغ بال بیشتری در آزمونها شرکت کنند.
وی تأکید کرد: اگر وزارت آموزش و پرورش این تسهیلات را بپذیرد و اجرا کند، به نظر میرسد بخش قابلتوجهی از اعتراضات داوطلبان پشتکنکوری مرتفع خواهد شد.
خسروپناه با تفکیک دیدگاههای دو گروه از دانشآموزان تصریح کرد: داوطلبانی که امسال برای اولین بار در کنکور شرکت میکنند (پایه دوازدهم)، عمدتاً موافق تأثیر قطعی معدل پایه یازدهم هستند؛ چرا که آنها از قبل برنامهریزی کرده، درس خوانده و امتحان دادهاند و حذف این تأثیر به معنای نادیده گرفتن زحمات یکساله آنهاست. در مقابل، پشتکنکوریها که ممکن است شرایط متفاوتی داشته باشند، خواهان تسهیلات بیشتر هستند. هنر سیاستگذاری این است که بدون نادیده گرفتن حقوق هیچیک از این دو گروه، راهکارهای میانه و عادلانه ارائه دهد.
فلسفه تأثیر سوابق تحصیلی؛ عبور از تستزنی به یادگیری عمیق
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پاسخ به این پرسش که فلسفه و علت اصلی تأثیر قطعی سوابق تحصیلی در کنکور چیست؟، به ریشهیابی آسیبهای نظام آموزشی پیش از این مصوبه پرداخت و گفت: در سالهای گذشته، دانشآموزان از همان پایه دهم تمام تمرکز خود را بر “تستزنی” و تکنیکهای پاسخدهی به سؤالات چهارگزینهای معطوف میکردند. در آن فضا، کتاب درسی، معلم، کلاس درس و فرآیند یادگیری عمیق به حاشیه رانده میشد و ما عملاً در حال تربیت و گزینش “تستزنهای حرفهای” بودیم، نه متخصصان دارای دانش بنیادین.
وی با استناد به نظرسنجیهای میدانی از معلمان کشور افزود: اکثریت قریب به اتفاق معلمان از تأثیر قطعی معدل حمایت میکنند؛ چرا که شاهد بودهاند با اجرای این سیاست، توجه دانشآموزان به کتاب درسی، حضور در کلاس و تعامل با معلم افزایش یافته است. این تغییر رویکرد، به ویژه در رشتههای حساسی مانند پزشکی و مهندسی حیاتی است؛ چرا که جامعه به متخصصانی نیاز دارد که “سواد و مهارت” داشته باشند، نه صرفاً نمره کنکور. آیا میتوان سلامت جامعه را به دست پزشکی سپرد که تنها تستزن ماهری بوده اما دانش عمیق و پایهای ندارد؟
خسروپناه با اشاره به موج پیامها و درخواستهای اخیر برای تغییر مصوبه تأثیر معدل، تصریح کرد: تمام مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، از جمله مصوبه کنکور، با هماهنگی و مشارکت وزارت آموزش و پرورش تصویب و ابلاغ شده است. اما اینکه درست پیش از برگزاری کنکور، فشارهایی برای تغییر قانون وارد میشود، نیازمند واکاوی دقیق است.
وی افزود: این فشارها از سوی گروههای مختلفی مطرح میشود: برخی از این افراد، جوانان و داوطلبان پشتکنکوری هستند که دغدغههای واقعی دارند و طبیعی است که نگران آینده تحصیلی خود باشند. اما در کنار این گروه، قطعاً جریانهایی وجود دارند که از وضعیت قبلی -یعنی کنکورِ صرفاً تستمحور- منافع اقتصادی کلانی کسب میکردند. مؤسسات و مراکزی که درآمدشان بر پایه “تستزنی” بود، با اجرای مصوبه تأثیر قطعی معدل و بازگشت توجه به کتاب درسی و فرآیند یادگیری مدرسهای، احساس کردهاند که منافعشان در معرض خطر قرار گرفته است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر تفکیک میان معترضان واقعی و جریانهای سازمانیافته گفت: من نمیگویم هر کس که پیامی میدهد یا اعتراضی دارد، عضو “مافیای کنکور” است؛ این را صراحتاً رد میکنم. اما وقتی مشاهده میکنیم که صدها پیام با محتوای کاملاً یکسان، لحن مشابه و زمانبندی هماهنگ به دست ما میرسد، این الگو نشاندهنده یک جریان سازمانیافته است. این پیامها شبیه به خروجی رباتهاست؛ البته نمیگویم همه ربات هستند، اما قطعاً یک هماهنگی پشت این موج وجود دارد.
انتقاد از «تعدد حکمرانی» و رفتارهای غیرمسئولانه برخی نمایندگان
خسروپناه در ادامه به نقش برخی نمایندگان مجلس در ایجاد التهاب پیرامون موضوع کنکور اشاره کرد و گفت: متأسفانه مشاهده میشود که یکی دو نفر از نمایندگان محترم مجلس، بدون اطلاع از فرآیندهای کارشناسی و بدون هماهنگی با دستگاه اجرایی، وارد معرکه میشوند و با اظهارنظرهای شتابزده، موجب ایجاد “تعدد حکمرانی” میگردند. این رفتارها نهتنها کمکی به حل مسئله نمیکند، بلکه ابهام و سردرگمی را در میان دانشآموزان و خانوادهها افزایش میدهد.
وی با انتقاد از برخی رفتارهای غیرحرفهای افزود: برای مثال، وقتی تجمعی شکل میگیرد و داوطلبان به وزارت آموزش و پرورش مراجعه میکنند، برخی افراد بدون پذیرش مسئولیت، به بیرون آمده و میگویند “به ما ربطی ندارد، بروید شورای عالی انقلاب فرهنگی”. اینگونه رفتارها از نظر اخلاقی قابلدفاع نیست. ما در شورای عالی انقلاب فرهنگی، تمام مصوبات خود را با هماهنگی کامل دستگاههای اجرایی تصویب میکنیم و هیچگاه تصمیمی را بدون مشورت با متولیان امر ابلاغ نمینماییم.»
مصوبه کنکور ۱۴۰۴، سال گذشته با حضور وزیر آموزش و پرورش تصویب شد
خسروپناه با تأکید بر شفافیت فرآیند تصویب مصوبه کنکور سال جاری گفت: مصوبهای که امسال قرار است اجرا شود، سال گذشته و با حضور وزیر محترم آموزش و پرورش در شورای عالی انقلاب فرهنگی بررسی و تصویب شد. در همان جلسه نیز تأکید کردیم که اگر وزیر یا وزارت آموزش و پرورش استدلال جدید یا پیشنهاد اصلاحی دارند، در جلسه “شورای معین” مطرح کنند تا ما با دقت استماع و بررسی نماییم.
وی افزود: «مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی “وحی مُنزل” نیستند و همواره امکان بازبینی با ارائه مستندات جدید وجود دارد؛ اما نمیتوانیم هر روز و با هر فشاری، قانون را تغییر دهیم. اگر قرار باشد پیش از هر کنکور، قواعد بازی عوض شود، تکلیف آن دسته از دانشآموزانی که بر مبنای قانون قبلی برنامهریزی و مطالعه کردهاند، چه میشود؟ این رویه، ظلم آشکار به کسانی است که به ثبات قوانین اعتماد کردهاند.»
اجماع شورا: عدم تغییر تأثیر معدل یازدهم برای کنکور ۱۴۰۵
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره موضع نهایی شورا توضیح داد: تا آنجا که من اطلاع دارم، اجماع اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی بر این است که برای کنکور امسال، وضعیت “تأثیر قطعی” معدل پایه یازدهم تغییر نکند. چرا که تغییر این قاعده در میانه راه، به معنای نادیده گرفتن زحمات و برنامهریزی دانشآموزانی است که با نیت تأثیر قطعی، یک سال درس خوانده و امتحان دادهاند.
وی با اشاره به دغدغه داوطلبان پشتکنکوری گفت: در عین حال، برای آن دسته از داوطلبانی که پشتکنکوری هستند و گلهمند از شرایط فعلی، ما باید تمهیدات و تسهیلاتی در نظر بگیریم. این تمهیدات میتواند شامل این موارد باشد: امکان ترمیم نمره بهصورت تکدرس: دانشآموز بتواند فقط دروسی را که نیاز به بهبود دارد، مجدداً امتحان دهد، نه کل دروس را، تعدد فرصتهای ترمیم: امکان استفاده از فرصت ترمیم در نوبتهای متعدد (دو یا سه بار) فراهم شود. افزایش فاصله زمانی بین امتحانات: زمان برگزاری امتحانات نهایی از ۲۰ روز به ۳۰ روز افزایش یابد تا فشار روانی بر داوطلبان کاهش پیدا کند و با فرصت و حوصله بیشتری در آزمونها شرکت کنند.
خسروپناه درباره زمان اعلام تصمیم نهایی گفت: جلسات “شورای معین” متشکل از مسئولان ذیربط را تشکیل خواهیم داد تا درخواستها و مستندات جدید را بررسی کنیم. جمعبندی این شورا بهصورت مکتوب به ریاستجمهوری ارسال خواهد شد. این جلسه معمولا سه شنبه ها برگزار می شود و اگر مسئولان آمادگی داشته باشند احتمالا این هفته برگزار خواهد شد.
خسروپناه، با تأکید بر شفافیت قانونی خاطرنشان کرد: مصوبه تأثیر معدل در کنکور، از پنج سال پیش تصویب و ابلاغ شده است. سال گذشته نیز این مصوبه با حضور وزیر آموزش و پرورش در شورا بازبینی و مجدداً ابلاغ گردید. بنابراین، قانون روشن است و ابهامی وجود ندارد.
هوش مصنوعی و کوانتوم؛ دو پیشران فناوری در سند راهبردی کشور
در بخش دیگری از این گفتوگو، استاد خسروپناه به موضوعات راهبردی فناوریهای نوین پرداخت و گفت: شورای عالی انقلاب فرهنگی دو سند کلان “هوش مصنوعی” و “فناوری کوانتوم” را مصوب کرده است که هر دو به امضای رئیسجمهور محترم، دکتر پزشکیان، رسیده و ابلاغ شدهاند.
وی درباره برنامه اجرایی سند هوش مصنوعی توضیح داد: برنامه پنجساله این سند، با هدف اجرا در سه سال تدوین شده و معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری با جدیت در حال پیگیری آن است. اگرچه برخی حوادث و شرایط خاص اخیر ممکن است سرعت پیشرفت را تحت تأثیر قرار داده باشد، اما دولت دغدغه جدی برای جریانسازی هوش مصنوعی در عرصههای مختلف دارد و انشاءالله با قدرت مسیر را ادامه خواهد داد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره فناوری کوانتوم نیز افزود: سند فناوری کوانتوم سال گذشته نهایی شد و هماکنون پروژههای کاربردی در حوزههای “سنسورهای کوانتومی”، “ارتباطات کوانتومی” و “کامپیوتر کوانتومی” در دست اجراست. رئیسجمهور شخصاً چندین بار بر تسریع در اجرای این سند تأکید کردهاند. امیدواریم پس از پیروزی نهایی در جنگ تحمیلی سوم، بتوانیم با سرعت و تمرکز بیشتری این اسناد راهبردی را محقق کنیم.
خسروپناه در پاسخ به پرسشی درباره آسیبهای واردشده به مراکز علمی نظیر دانشگاه شریف در جریان تنشهای اخیر، اظهار داشت: طبیعتاً بازسازی و جبران خسارتهای مادی و معنوی واردشده به دانشگاهها و مراکز پژوهشی، نیازمند تأمین منابع مالی و مدیریت اجرایی است و لزوماً به مصوبه جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی نیاز ندارد. دستگاههای متولی موظفاند با استفاده از ظرفیتهای موجود، نسبت به ترمیم این آسیبها اقدام کنند.
جایزه سازمان بهداشت جهانی به استاد خسروپناه
در پایان این گفتوگو، مجری برنامه درباره جایزه اخیر سازمان بهداشت جهانی (WHO) به حجت الاسلام و المسلمین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی سؤال کرد. استاد خسروپناه با ابراز خرسندی از این رویداد توضیح داد: شورای عالی انقلاب فرهنگی از بدو تأسیس، مصوبات متعددی در حوزه سلامت داشته است. در دو سال اخیر، “ستاد سلامت” در شورا فعال شده و اسناد مهمی را تدوین یا تصویب کرده است که یکی از برجستهترین آنها، “سند پیشگیری از مصرف دخانیات” است.
وی افزود: این سند که به امضای رئیسجمهور نیز رسیده، با رویکرد پیشگیری از شروع مصرف دخانیات بهویژه در میان نوجوانان، دانشآموزان و دانشجویان تدوین شده است. سازمان بهداشت جهانی پس از بررسی این مصوبه و ابعاد پیشگیرانه آن، تصمیم گرفت جایزهای را به بنده اهدا کند.
خسروپناه در جمعبندی نهایی گفت: مسئله دخانیات و پیشگیری از آن، بهویژه برای نسل جوان، از اولویتهای ویژه شورای عالی انقلاب فرهنگی است و ما امیدواریم با اجرای دقیق این مصوبه، گامی مؤثر در جهت ارتقای سلامت جامعه و کاهش بار بیماریهای غیرواگیر برداریم.
