خبرگزاری تسنیم ـ سمیه فقیه| سازمان قضایی نیروهای مسلح به عنوان یکی از نهادهای تخصصی و کلیدی در ساختار قضایی جمهوری اسلامی ایران، مأموریتی متفاوت از دستگاه قضایی عمومی دارد؛ مأموریتی که مستقیماً با امنیت ملی، اقتدار دفاعی و سلامت سازمانی نیروهای مسلح گره خورده است. این سازمان بر اساس اصل 172 قانون اساسی تشکیل شده و وظیفه آن رسیدگی تخصصی، دقیق و محرمانه به جرایم مرتبط با نیروهای مسلح از جمله سپاه پاسداران، ارتش جمهوری اسلامی ایران، فرماندهی انتظامی، وزارت دفاع و بخشهایی از مأموریتهای امنیتی وزارت اطلاعات است.
ماهیت حساس مأموریتهای نظامی و امنیتی کشور ایجاب میکند که رسیدگی به تخلفات احتمالی در این حوزه، در قالب یک ساختار تخصصی، سریع، قاطع و در عین حال صیانتگر از حیثیت نیروهای مسلح انجام شود. از همین رو، سازمان قضایی نیروهای مسلح نه تنها یک مرجع قضایی، بلکه یک نهاد راهبردی در حفظ انضباط، ارتقای سلامت سازمانی و پیشگیری از وقوع جرم در مجموعه نیروهای مسلح محسوب میشود.
در کنار این مأموریت قضایی، نقش پیشگیرانه، آموزشی و نظارتی این سازمان نیز اهمیت ویژهای دارد؛ بهگونهای که حضور میدانی قضات و کارشناسان در یگانها، پاسگاهها و مراکز نظامی، بخشی جداییناپذیر از رویکرد تحولی این مجموعه است. این رویکرد سبب شده است که در استانهایی مانند مازندران، شاهد کاهش قابل توجه وقوع جرایم و ارتقای سطح انضباط سازمانی در نیروهای مسلح باشیم.
حجتالاسلام والمسلمین زارعی رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح استان مازندران در گفتوگوی تفصیلی با خبرنگار تسنیم در ساری به بررسی ابعاد حقوقی، ساختاری، عملکردی و راهبردی این سازمان پرداخت که از نظر خوانندگان تسنیم میگذرد:
مأموریت و ساختار سازمان قضایی نیروهای مسلح چیست؟
تسنیم: با عرض سلام و احترام؛ لطفاً برای آغاز گفتگو بفرمایید مسئولیت اصلی سازمان قضایی نیروهای مسلح چیست و این نهاد بر اساس چه ساختار و مأموریتی تشکیل شده است؟ همچنین عمدهترین حوزههای رسیدگی در جرایم نیروهای مسلح شامل چه مواردی میشود؟
حجتالاسلام زارعی: بسمالله الرحمن الرحیم. در ابتدا لازم میدانم یاد و نام امام راحل عظیمالشأن، رهبر شهید انقلاب اسلامی، شهید رئیسی عزیز، شهدای خدمت و شهدای اقتدار جمهوری اسلامی ایران را گرامی بدارم و برای همه آنان علو درجات مسئلت کنم.
سازمان قضایی نیروهای مسلح بر اساس اصل 172 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران شکل گرفته و به عنوان تنها مرجع تخصصی قضایی برای رسیدگی به جرایم مرتبط با نیروهای مسلح شناخته میشود. این جرایم شامل کلیه تخلفات و جرایمی است که در حوزه مأموریتی نیروهای مسلح رخ میدهد؛ از جمله سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش جمهوری اسلامی ایران، فرماندهی انتظامی کشور (فراجا)، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و همچنین بخشی از مأموریتهای امنیتی وزارت اطلاعات.
ساختار این سازمان کاملاً منطبق با ساختار دستگاه قضایی کشور است؛ یعنی ما دارای دادسرا شامل دادستانی، بازپرسی، دادیاری و اجرای احکام هستیم و همچنین دادگاههای بدوی و تجدیدنظر نیز در این مجموعه فعالیت میکنند. اما تفاوت اصلی در ماهیت تخصصی رسیدگیها است.
هدف اصلی این سازمان، چیزی فراتر از رسیدگی صرف به جرم است؛ ما مأموریت داریم از سلامت نیروهایی صیانت کنیم که امنیت کشور را تأمین میکنند. به عبارت دقیقتر، فلسفه وجودی این سازمان، صیانت از اقتدار و سلامت نیروهای مسلح در کنار اجرای عدالت تخصصی است.
ضرورت وجود سازمان قضایی مستقل برای نیروهای مسلح
تسنیم: چرا با وجود دستگاه قضایی عمومی، ضرورت داشت یک سازمان قضایی مستقل و تخصصی برای نیروهای مسلح ایجاد شود؟
حجتالاسلام زارعی:این موضوع کاملاً مبتنی بر عقلانیت حقوقی و تجربه عملی است و سه دلیل اساسی دارد:
نخست، حفظ محرمانگی و امنیت اطلاعات نظامی و امنیتی؛ بدیهی است بخشی از پروندههای نیروهای مسلح دارای اطلاعات حساس هستند که نباید در فضای عمومی مطرح شوند.
دوم، سرعت و فوریت در رسیدگی؛ نیروهای مسلح باید در بالاترین سطح آمادگی عملیاتی باقی بمانند و اطاله دادرسی میتواند به این آمادگی آسیب بزند.
سوم، قاطعیت همراه با حفظ حیثیت سازمانی؛ یعنی هم باید عدالت اجرا شود و هم جایگاه نیروهای مسلح دچار آسیب اجتماعی و حیثیتی نشود.
بر همین اساس، امام راحل(ره) و سپس مقام معظم رهبری بر این موضوع تأکید داشتهاند که رسیدگی به جرایم نظامی باید در یک بستر تخصصی انجام شود. در واقع، هر فردی که در ارتباط با نیروهای مسلح باشد اعم از بسیج، سپاه، ارتش، فراجا، وزارت دفاع و بخشهایی از وزارت اطلاعات در صورت وقوع جرم، در صلاحیت این سازمان قرار میگیرد.
رویکرد پیشگیری و نتایج آن در مازندران
تسنیم: شما بارها بر رویکرد پیشگیری تأکید داشتهاید. این سیاست در استان مازندران چه نتایج عملی به همراه داشته است؟
حجتالاسلام زارعی: رویکرد ما صرفاً رسیدگی پس از وقوع جرم نیست، بلکه پیشگیری فعال و میدانی از وقوع جرم است.قضات، کارشناسان و نیروهای سازمان قضایی در استان مازندران به صورت مستمر از شرق تا غرب استان، حتی در دورترین نقاط، در پاسگاهها، مراکز آموزشی، یگانهای نظامی و پایگاههای بسیج حضور پیدا میکنند. هدف این حضور، تبیین قوانین، آموزش حقوقی و ارتقای آگاهی نیروهاست.
نتیجه این رویکرد بسیار ملموس بوده است. در بازه زمانی 1403 تا 1404، استان مازندران موفق به کاهش 30 تا 35 درصدی جرایم در حوزه نیروهای مسلح شده است. این دستاورد باعث شد استان در حوزه پیشگیری از وقوع جرم، رتبههای برتر کشوری را کسب کند.
این موفقیت حاصل یک کار جهادی، مستمر و سازمانیافته است، نه اقدامات مقطعی یا شعاری.
مسئله نفوذ و عدالت در نیروهای مسلح
تسنیم: برخی معتقدند ممکن است جایگاه افراد یا نفوذ آنها بر روند رسیدگی قضایی اثر بگذارد. نظر شما چیست؟
حجتالاسلام زارعی: با قاطعیت کامل اعلام میکنم که در سازمان قضایی نیروهای مسلح، هیچ جایگاهی برای نفوذ وجود ندارد. عدالت در این سازمان برای همه یکسان است؛ از سرباز ساده تا عالیترین مقامات نظامی. اگر جرمی مانند فساد اقتصادی، جاسوسی یا هرگونه اقدام علیه امنیت کشور رخ دهد، بدون هیچ ملاحظهای و بر اساس قانون با آن برخورد میشود.
ما نه با احساس تصمیم میگیریم و نه با نگاه شخصی. معیار صرفاً قانون است. قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح به صورت دقیق حدود و مجازاتها را مشخص کرده و ما موظف به اجرای آن هستیم.
نقش ضابطین در اعتماد عمومی
تسنیم: نقش ضابطین در ایجاد اعتماد عمومی به دستگاه قضایی را چگونه ارزیابی میکنید؟
حجتالاسلام زارعی: ضابطین در واقع بازوی اجرایی عدالت هستند. اگر مأموران انتظامی و امنیتی وظایف خود را به موقع، دقیق و با رعایت حقوق شهروندی انجام دهند، اعتماد عمومی به نظام قضایی و امنیتی به شکل چشمگیری افزایش مییابد.
در استان مازندران، ما نظارت دقیقی بر عملکرد ضابطین داریم و خوشبختانه در اغلب موارد، نیروهای فراجا، سپاه و ضابطین امنیتی وظایف خود را به خوبی انجام میدهند.
نباید فراموش کرد که بسیاری از شهدای نیروهای مسلح در همین مسیر جان خود را فدا کردند تا امنیت مردم حفظ شود. این موضوع نشاندهنده عمق مسئولیتپذیری این مجموعههاست.
اقتدار نیروهای مسلح و تفاوت با مدلهای غربی
تسنیم: نگاه شما به اقتدار نیروهای مسلح ایران در مقایسه با مدلهای غربی چیست؟
حجتالاسلام زارعی: پلیس و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، مظلوم اما مقتدر هستند. تفاوت اساسی ما با بسیاری از کشورهای غربی این است که نیروهای ما هرگز به سمت مردم خود سلاح نمیکشند، مگر در شرایطی که با عناصر مسلح و تهدیدکننده امنیت مواجه باشند.
در برخی کشورها، آمار استفاده افراطی از سلاح علیه مردم بسیار بالاست، اما در ایران، نیروهای امنیتی حتی در سختترین شرایط نیز تلاش کردهاند امنیت را بدون آسیب به مردم برقرار کنند.امروز اقتدار جمهوری اسلامی ایران در منطقه، بهویژه در حوزههای راهبردی مانند تنگه هرمز، یک اقتدار واقعی و بازدارنده است که دشمنان را از هرگونه اقدام غلط پشیمان میکند.
در پایان تأکید میکنم که امروز نقش رسانهها کمتر از ابزارهای نظامی نیست. همانگونه که رهبر انقلاب فرمودهاند، کار رسانهای امروز مهمتر از موشک و پهپاد است.رسانهها در خط مقدم جهاد تبیین قرار دارند و میتوانند با روایت صحیح و دقیق، تصویر واقعی از اقتدار نیروهای مسلح را به جامعه منتقل کنند.
انتهای پیام/
