از حسرت برای سینما قدس که پارکینگ شد تا درآمدی که کفاف خرج‌ روزمره را هم نمی‌دهد

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، «تعداد مخاطبان و میزان فروش سینما در استان ایلام با جمعیت ۵۸۰ هزار و ۱۵۸ نفر (طبق آخرین سرشماری عمومی در سال ۱۳۹۵) شامل ۱۲ شهرستان؛ ایلام، چوار، بدره، دره‌شهر، دهلران، سیروان، چرداول، هلیلان، مهران، آبدانان، ایوان و ملکشاهی از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا کنون «صفر» بوده است. با این حساب، ایلام با جایگاه سی‌ویکم در میان سی‌ویک استان کشور به لحاظ جمعیت، در جدول فروش سینما از ابتدای فروردین ۱۴۰۵ تاکنون در جایگاه آخر می‌نشیند.» این بخش کوتاهی از گزارشی بود که خبرآنلاین چندی پیش منتشر کرد. استان ایلام، اگرچه روی کاغذ سه سالن آمفی‌تئاتر مجهز به تجهیزات نمایش فیلم دارد اما در عمل، سهمی از سینمای ایران ندارد. سالن‌هایی که حبیب ایل‌بیگی، مدیرعامل موسسه سینماشهر چندی پیش در موردشان به خبرآنلاین این‌طور گفت: «سینما فرهنگ ایلام، سینما سراب آبدانان و سینما کلهر ایوان -که البته هیچ‌کدام سالن سینمای خصوصی نیستند و هر سه، بخشی از مجتمع‌های فرهنگی‌هنری‌اند که به عنوان محل نمایش فیلم تجهیز شده‌اند- از امکان بهره‌برداری دوباره برخوردارند و می‌توانند دست‌کم به عنوان امکاناتی حداقلی بار دیگر به کار گرفته شوند. متاسفانه اما با وجود تلاش‌های سال گذشته ما و علی‌رغم میل باطنی‌مان، هنوز تغییری در این وضعیت به وجود نیامده است.»

برقراری عدالت فرهنگی یا آدرس غلط دادن؟

تجهیز بخشی از مجتمع‌های فرهنگی‌هنری به عنوان محل نمایش فیلم، خروجی طرحی است باعنوان «طرح احداث سینما در شهرهای بالای ۱۰۰ هزار نفر جمعیت و فاقد سینما» که اولین جلسه شورای سینما در دولت چهاردهم (۶ بهمن ۱۴۰۳) با حضور محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور با آن‌ آغاز شد. آخرین خبرها از این طرح به اطلاعات آماری ارائه‌شده از سوی حبیب ایل‌بیگی، مدیرعامل موسسه «سینماشهر» (۲۵ خرداد ۱۴۰۵) در مراسم افتتاح سینما «مأوی» در بخش تجاری مجموعه «هتل مأوی» در شهرستان ماکو (استان آذربایجان غربی) برمی‌گردد. طبق آمار ارائه شده از سوی او، با گذشت نیمی از عمر دولت چهاردهم ۱۸ هزار صندلی در قالب ۱۱۴ سالن در ۲۲ استان و ۴۹ شهر به سینماهای کشور اضافه‌ شده است؛ از این تعداد، ۱۳ هزار صندلی در قالب ۴۱ سالن در ۱۷ استان و ۴۱ شهر فاقد سینما، مورد حمایت قرار گرفته است.

هدف این طرح حمایتی اگرچه طبق گفته طراحانش، «برقراری عدالت فرهنگی در حوزه ساخت سینما»ست اما کم نیستند منتقدانی چون امیرحسین علم‌الهدی، کارشناس اقتصاد سینما که تجهیز سالن‌های آمفی‌تئاتر مجتمع‌های فرهنگی ادارات ارشاد در شهرهای فاقد سینما با جمعیت بالای ۱۰۰ هزار نفر را نه در راستای «برقراری عدالت فرهنگی» که «آدرس غلط‌دادن» برمی‌شمارند و معتقدند: «میزان اقبال هر جامعه‌ای به سینما از رابطه‌ای مستقیم با درآمد سرانه ملی برخوردار است…  سینما، آن هم توسط بخش خصوصی و نه توسط دولت، در جایی ساخته می‌شود که درآمد سرانه ملی تکافوی خرید بلیت سینما را کند…. با این حساب، چرا باید در مناطق محروم‌تر و کم‌برخوردارتر، نقاطی که درآمد سرانه ملی آن‌ها زیر دو هزار دلار است و گاهی به هزاروپانصد دلار هم می‌رسد، سینما ساخت؟… در هیچ کجای دنیا با بلیت سینمای یک دلاری، سالن‌ها را با دلار ۱۷۰، ۱۸۰ هزار تومانی تجهیز نمی‌کنند. در واقع هیچ سینمایی در دنیا، نمی‌تواند با بلیت یک دلاری امیدوار به توسعه باشد. چراکه بلیت یک دلاری برای بخش خصوصی نمی‌صرفد…»

درآمد سرانه ملی پایین مردم ایلام، اجازه نمی‌دهد به سینما رفتن فکر کنند

خبرآنلاین که ابتدا در گزارشی به فعال نبودن هیچ سینمایی در استان ایلام از ابتدای سال تاکنون پرداخته بود، در ادامه به صحبت با حبیب ایل‌بیگی، مدیرعامل موسسه سینماشهر به‌عنوان مجری طرح مذکور نشست و سپس با امیرحسین علم‌الهدی، کارشناس و منتقد سینما به‌ عنوان یکی از مخالفان این طرح گفت‌وگو کرد. آن‌چه در ادامه می‌آید برآیند نظر مخاطبان در قالب کامنت در خصوص این مسئله است.

ازجمله کامنت‌های مخاطبان خبرآنلاین، کامنتی به این شرح است: «امروز جمعیت استان ایلام ۷۰۰ هزار نفر است. شهر ایلام کلا یک سینما داشت. متاسفانه صاحب ملک، سینما را تخریب کرد و پاساژ ساخت. آن سالن سینمای ارشاد، سینما نیست. مجتمع ارشاد است؛ شامل کتابخانه، سالن تئاتر و… تنها سینمای عمومی شهر را به‌خاطر درآمد بیشتر تخریب کردند و پاساژ ساختند.» اشاره این مخاطب، به سینما قدس (دیاموند سابق) در خیابان سعدی جنوبی شهر ایلام (تاسیس سال ۱۳۴۸) است که سال ۱۳۹۲ به دلیل آن‌چه «استهلاک و ایمن نبودن فضای فیزیکی ساختمان» نامیده شد تخریبش کردند. اگرچه تصور می‌شد مالک خصوصی سینما قرار است ساختمان تخریب‌شده را تبدیل به مکانی تجاری، فرهنگی و خدماتی در ۱۱ طبقه کند اما تنها سینمای شهر ایلام از آن زمان تاکنون با کاربری «پارکینگ» مورد استفاده است.

همین موضوع با ادبیاتی دیگر مورد اشاره مخاطبی دیگر قرار گرفت: «استان ایلام خیلی سال است که سالن سینما ندارد، فقط چند سالن در حال ساخت دارد که هنوز تکمیل نشده‌اند و اکران فیلم در سالن همایش‌های ارشاد انجام می‌شود که این سالن هم در جریان جنگ تحمیلی آسیب جدی زیرساختی دید و تعطیل است.» منظور این مخاطب از «چند سالن در حال ساخت» نیز «پروژه برج هنر» و «پردیس سینمایی امید» است که (به ترتیب) یکی از سال ۱۳۹۶ و دیگری از سال ۱۳۹۸ آغاز شده و هنوز به انجام نرسیده است. مخاطب دیگری هم نوشت: «روزگاری شهر ایلام در خیابان سعدی جنوبی سینما داشت. بعد از تخریب و بازسازی صاحبان آن تغییر کاربری دادند. لطفاً مسئولین محترم وزارت ارشاد اقدام لازم را به عمل آوردند.»  

در شرایطی که در سال ۱۴۰۳ درآمد ماهانه مردم استان ایلام ۱۷/۹ میلیون تومان و هزینه ماهانه‌شان ۱۴ میلیون بوده است و به عبارت دیگر ۷۸ درصد از درآمدشان صرف هزینه‌های زندگی شده و تنها ۲۲ برای‌شان باقی‌ مانده است که احیانا صرف اموری چون فرهنگ‌وهنر و ازجمله سینما رفتن شود دیدن کامنت‌هایی از دست نباید عجیب باشد. ازجمله کامنت مخاطبی که نوشت: «در کشور ما هیچ چیز درست نیست. بهتر است از درآمد کم قشر کارگر و کارمند جامعه بگویید که اکثریت را تشکیل می‌دهند. ما باید با حقوق حدوداً ۵ دلار زنده بمانیم نه این که زندگی کنیم. سینما که هیچ، با این وضعیت باید منتظر از بین رفتن خیلی چیزها باشیم.» مخاطب دیگری هم اشاره کرد: «ما مردم در شبانه‌روز در تهیه یک وعده غذا مانده‌ایم. مردم به سینما حتی فکر هم نمی‌کنند. شما سینماگران دلتان خوش است.»

 با این حساب می‌توان گفت آن‌چه امیرحسین علم‌الهدی می‌گوید: «درآمد سرانه ملی در کلان‌شهرها با درآمد سرانه ملی در ایلام به چه میزان متفاوت است؟ درآمد سرانه ملی پایین مردم ایلام، اجازه نمی‌دهد به سینما رفتن فکر کنند.» نه تنها پُر بیراه نیست که قطعا عاملی موثر است.

۵۹۲۴۲