به گزارش خبرنگار مهر، حضرت مسلم بن عقیل علیهالسلام پسر عموی امام حسین علیهالسلام بود که از سوی ایشان برای برقراری بیعت و سنجش اوضاع به کوفه اعزام شد. ایشان سرانجام در روز نهم ذیالحجه سال ۶۰ هجری قمری مصادف با روز عرفه پس از تنهایی و خیانت مردم کوفه به دستور عبیدالله بن زیاد به شهادت رسید.
مسجد کوفه هر ساله در چنین روزهایی که به ایام مسلمیه معروف است با برافراشتن پرچمهای مشکی بر فراز گنبد و شبستانهای حرم، دوستداران خاندان عصمت و طهارت را به آغاز مراسم سوگواریهای محرم فرا میخواند.
شاید کمتر کسی از این مسئله آگاه باشد که ایرانیان از گذشتههای دور، اقدامات عمرانی متعددی در مسجد کوفه و مدفن حضرت مسلم بن عقیل داشتهاند. این عرض ارادت به سیدوسالار شهیدان و یاران باوفایش در سالهای اخیر و در قالب طرحهای ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات نیز ادامه داشته است.
ساخت ضریح مسلم بن عقیل با همت خیران تهرانی
ضریح حضرت مسلم بن عقیل (ع) با نذر و کمکهای خیران حرمساز تهرانی ساخته و در سال ۱۳۹۲ در مسجد کوفه نصب شد.
طراحی و ساخت این ضریح با مدیریت ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات شهر تهران و با مدیریت اجرایی مجتبی مروی مشهدی و طراحی مرحوم دکتر پرویز اسکندرپور، در مدت سه سال انجام شد.
بیش از ۵۰ هنرمند از شهرهای تهران، شیراز، قم و اصفهان در عرصههای هنری مختلف از جمله قلم زنی، میناکاری و منبت کاری در ساخت این ضریح مشارکت داشتهاند. ساخت این ضریح مطهر توسط صنعتگران و هنرمندان ایرانی نزدیک به سه سال طول کشید و در مدت دو ماه و نیم نصب آن زمان برد.
استاد سید مصطفی احمدی، هنرمند اصفهانی سازنده اصلی ضریح بود. از جمله مشخصات ضریح مبارک میتوان به وجود ۱۳ پنجره، یک درب و پنج هزار ماسوره، دو هزار و ۵۰۰ گوی و ۵۰۰ نیم گوی اشاره کرد.
همچنین بخش زیر تاج به بالای ضریح نیز از چوب ساج بوده که قطعات قلمزنی شده مس با روکشی از طلای آبکاری شده آن را پوشش داده است. وزن کل ضریح ۱۴ تن و فلزات به کار رفته در آن ۱۵۰۰ کیلوگرم مس و مقدار طلا و نقره برای آبکاری است. طول این ضریح مبارک پنج متر و ۱۰ سانتی متر و به عرض چهار متر است. مساحت آن نیز ۲۰ متر و چهل سانتی متر مربع و ارتفاع ۴ متر و ۳۵ سانتی متر است.
سوره انسان، آیه الکرسی، اسماء ۱۴ معصوم و اشعار عربی در مدح مقام حضرت مسلم بن عقیل (ع) از آیات، سوره و اشعار استفاده شده در این ضریح مبارک است. این ضریح مطهر براساس مفاهیم اسلامی و بعضی از وقایع شهادت حضرت مسلم (ع) طراحی شده که شامل ۹۹ پرطاووسی و هشت گلدانی در تاج است.
همچنین به منظور یکپارچگی در داخل ضریح از منبت کاری، معرق و خاتم کاری استفاده شده است.
در تمامی قسمتهای قلمزنی ضریح مطهر سفیر عشق به هیچ عنوان از ریخته گری استفاده نشده است و تماما هنر دست اساتید قلمزنی است. منبع نور داخل ضریح نیز غیرمحسوس است و در ایام مختلف از جمله اعیاد مناسبتها قابل تغییر است.
ضریح قبلی حضرت مسلم (ع) ضریح پیشین حضرت اباالفضل العباس (ع) بوده که بیش از نیم قرن پیش ساخته شده بود.
نخستین فضای کارگاهی برای ساخت این ضریح امامزاده حمیده خاتون باغ فیض بود و بعد از یک سال در فرهنگسرای خاوران ادامه یافت. ضریح جدید حضرت مسلم پس از رونمایی در فرهنگسرای خاوران به مسجد کوفه منتقل و مراحل نصب در شهریور سال ۹۲ به اتمام رسید.
ساخت درب ورودی
درب ورودی حرم مسلم ابن عقیل (ع) نیز با همت هنرمندان اصفهانی ساخته و اردیبهشت سال ۱۴۰۰ در مسجد کوفه و به مناسبت شبهای قدر به روی زائران و نمازگزاران گشوده شد. درب ورودی حرم مسلم بن عقیل مزین بنام «باب علی»، است..
این درب زیبا با همت ۵۰ هنرمند اصفهانی طی دو سال ساخته شد. در ساخت این اثر نفیس، هنرهای مختلفی از جمله، قلمزنی برجسته، زرگری، مینا کاری، گره چینی، درودگری و معرق اجرا شده است.
جنس این درب از چوب ساج بوده که مقاوم در برابر نم و موریانه است. روی لنگههای درب، بخشی از آیات سوره واقعه و در چارچوب آن آیاتی از سوره مبارکه انسان، و در وسط آن نام سفیر امام حسین (ع) حضرت مسلم بن عقیل حک شده است.
از آنجا که این درب به نام «باب علی (ع)» نام گذاری شده است، هنرمندان محب اهل بیت تلاش کردند تا در طراحی و ساخت آن، نام مبارک حضرت زهرا (س) نیز در کنار نام امیر المومنین (ع) حک شود.
ساخت صندوقچه خاتم
صندوقچه خاتم قبرمطهر حضرت مسلم ابن عقیل (ع) نیز توسط خیرین استان فارس در سال ۹۵ ساخته و به کوفه ارسال شد.
این صندوقچه خاتم در مجموعه کارگاههای ستاد توسعه و بازسازی عتبات استان فارس با هنر اساتید درودگر و خاتم کار شیرازی و از جنس چوب ساج ساخته شده است. هزینه ساخت این اثر هنری ماندگار را مردم شیراز با نذورات خود پرداختهاند. این صندوقچه خاتم به ابعاد طول ۳ متر در عرض ۲ متر و ارتفاع یک متر و ۷۰ سانتی متر یکی از بزرگترین سازههای خاتم تهیه شده برای عتبات عالیات بود. صندوقچه خاتم پیشین نیز توسط استاد «محمد صنیعخاتم» در سال ۱۳۳۳ ساخته شده بود.
علاقهمندان به بهرهمندی از فیض توسعه و بازسازی عتبات عالیات میتوانند با مراجعه به درگاه پرداخت آنلاین نذورات به نشانی https://atabat.org/fa/onlinepayment/form و انتخاب پروژه مورد علاقه خود در این باقیات الصالحات ماندگار مشارکت نمایند.
اهمیت تاریخی مسجد کوفه
کوفه از گذشتههای دور شهری آباد و در خلال سالهای ۳۵ تا ۴۰. ق مرکز خلافت امیرالمومنین علی علیه السلام بود در واقع شهر امروزین نجف منطقهای میان شهر بزرگ حیره و پادگان شهر کوفه بوده که پس از دفن امام علی (ع) و اظهار محل دقیق مرجع شریف آن حضرت توسط امام صادق (ع) در قرن دوم هجری به تدریج اهمیتی بیشتر از کوفه یافت.
واقع شدن مسجد سهله و فضیلت وقوف و بیتوته و زیارت مقامهای زیارتی انبیا عظام و امامان معصوم در آن، به کوفه حیثیت زیارتی مستقلی نیز بخشیده است. مسجد کوفه به دلایل تاریخی متعدد محل توجه محبان اهل بیت بوده است. مسجد کوفه، خانه و دارالخلافه امام علی (ع)، دکت القضاء، محل ضربت خوردن و شهادت آن حضرت و نمادی از خلافت آرمانی اسلام است که در شخص امام علی علیه السلام و محل حکومت زمینی وی تجسم یافته است.
شهادت سفیر امام حسین (ع)، جناب مسلم بن عقیل در این شهر و دفن ایشان در مجاورت مسجد کوفه و پس از آن دفن مختار ثقفی با کمی فاصله از آن، این مسجد را با قیام عاشورا و حوادث پس از آن مانند نهضت توابین پیوند داده است.
بنای عمارت اول
در سفرنامه ثیبور آمده از روی کتیبهای که بالای مرقد مسلم بن عقیل (علیه السلام) و هانی بن عروه قرار داشته، فهمیده میشود محمد بن محمود رازی و ابوالمحاسن بن احمد شیرازی در سال ۶۸۱ هجری آن را بنا کردهاند.
در سال ۱۳۸۰ قمری، صحن اطراف ضریح مسلم بن عقیل (علیه السلام) و قبر هانی بن عروه توسعه یافته و رواقهایی در آن ساخته شد؛ به طوری که هر دو مرقد را یک دیوار احاطه کرد.
همو آورده است سیّده عادله خاتون، دختر احمد پاشا ابن الحاج حسن پاشا و همسر سلیمان پاشا، دیوارهای مسجد کوفه در قسمت شمال غربی را از محل اموال خاص خودش بنا کرده است.
در کتاب المراقد آمده شیخ طعمه کوفی، رئیس نگهبانان حرم، قطعههای ضریح دیگری را که متعلق به قبر حضرت مسلم (علیه السلام) بوده، نشان داده که تاریخ ساخت آن، به سال ۱۰۵۵ هجری باز میگردد و آن طور که در یکی از کنارههای ضریح نوشته شده، زن بزرگواری به نام امّ آغاخان، آن را ساخته و وقف کرده است.
عمارت دوم
در ربیع الاول سال ۱۲۳۲ هجری، نوّاب حافظ محمد عبدالحی خان، حرم را تجدید بنا کرد. تاریخ تجدید بنای حرم در ضمن اشعاری که بیت آخرش «هی باب حطة فادخلوها سجّداً» میباشد، آمده است که به حروف ابجد، ۱۲۳۲ (همان سال تجدید بنا) میشود. مرحوم حکیم، دستور داد تا برای مرقد حضرت عباس (علیه السلام) و مسلم (علیه السلام) و قاسم بن موسی بن جعفر و مقام امیرالمؤمنین (علیه السلام) در مسجد کوفه، ضریحهایی ساخته شود.
عمارت سوم
در سال ۱۳۸۴ هجری، حاج محمد رشاد مرزه، بنای مرقد و صحن را بازسازی کرد. در سال ۱۳۸۷ هجری، حاج محمد حسین رفیع بهبهانی کویتی به دستور مرحوم حکیم، گنبد را طلاکاری کرد ۱ که هم اکنون نیز زیارت گاه عاشقان و شیفتگان شهیدان کربلاست.
