مظاهر گودرزی: قطع گسترده و طولانیمدت اینترنت، دانشگاهها را با بحران در حوزه آموزش و پژوهش مواجه کرده است؛ بحرانی که به گفته استادان دانشگاه عملاً جریان عادی تولید علم، ارتباطات علمی بینالمللی و حتی پیگیری ساده امور آموزشی را مختل کرده است. در شرایطی که دانشگاههای جهان بیش از هر زمان دیگری بر بستر اینترنت، پایگاههای علمی، ژورنالهای تخصصی و ارتباطات دیجیتال استوار هستند، دانشگاهها در ایران با قطع یا اختلال شدید اینترنت، از چرخه طبیعی علم و آموزش جا ماندهاند. استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی که فعالیتهای پژوهشی آنها وابسته به دسترسی مداوم به منابع علمی، ایمیلهای داوری مقالات و ابزارهای پژوهشی آنلاین است، اکنون با بنبستهای جدی روبهرو هستند بهگونهای که ارسال و اصلاح مقالات علمی، پیگیری وضعیت پژوهشها و حتی دریافت بازخورد داوران بینالمللی عملاً متوقف شده است.
بیاطلاعی استادان و دانشجویان از از سرنوشت فعالیتهای پژوهشی
کارن ابرینیا، دبیر کانون صنفی استادان دانشگاه، در گفتوگو با خبرآنلاین میگوید: «در حال حاضر شرایط دسترسی به اینترنت بسیار نامناسب است. دانشگاهیان سالها به ارتباط مستمر با دنیای بیرون عادت کرده بودند؛ از جمله بررسی روزانه ژورنالها، پیگیری مقالات علمی و ارتباط ایمیلی با مجلات و مراکز پژوهشی. دانشجویان تحصیلات تکمیلی و استادان برای پیشبرد فعالیتهای پژوهشی خود نیازمند جستوجو در اینترنت، دسترسی به مقالات علمی و منابع معتبر هستند. اکنون با قطع اینترنت عملاً فعالیتهای پژوهشی کاملاً مختل شده است. در حوزه پژوهش چه برای ارسال مقاله و چه برای دریافت نظرات داوران تقریباً همه امور متوقف شده است.»
علاوه براینکه برای مطالعه آخرین پژوهشهای بینالمللی نیاز به دسترسی اینترنت است همهی مراحل انتشار مقالات پژوهشی در ژورنالهای علمی، از داوری گرفته تا اصلاح آنها در بستر اینترنت و دسترسیهایی مانند ایمیل انجام میشود؛ وضعیتی که حالا با اختلال جدی مواجه شده است. ابرینیا دراینباره بیان میکند: «بسیاری از استادان و دانشجویان مقالات خود را برای داوری به مجلات علمی ارسال کردهاند و روند داوری معمولاً از طریق ایمیل پیگیری میشود، در صورت وجود ایراد اصلاحات از همین طریق به نویسندگان اعلام میشود. اکنون با قطع اینترنت این ارتباط عملاً از بین رفته است. حتی اگر اینترنت دوباره برقرار شود، ایمیلهایی که در این مدت ارسال شدهاند ممکن است به دست گیرندگان نرسد و این مسئله مشکل بزرگی برای آنها ایجاد میکند.»
او ادامه میدهد: «در چنین شرایطی هم استادان و هم دانشجویان ممکن است از سرنوشت فعالیتهای پژوهشی خود بیاطلاع بمانند. برای مثال، اگر مقالهای برای یک ژورنال ارسال شده باشد و داوران اصلاحاتی را با مهلت مشخص درخواست کرده باشند، عدم پاسخ در زمان مقرر میتواند منجر به رد مقاله شود. این وقفه باعث شده بسیاری از پژوهشگران نتوانند وضعیت کارهای خود را پیگیری کنند.»
قطع ارتباط دانشگاهیان با جهان، آن هم برای مدت طولانی، قابل قبول نیست
جدا از اقدامات پژوهشی، طی سالهای گذشته با رشد اطلاعات در بستر اینترنت و همچنین کاربردهای هوش مصنوعی بخش قابل توجهی از آموزش به اینترنت وابسته شده است، اما حالا با قطع دسترسی به اینترنت آموزشها هم با اختلال مواجه هستند. دبیر کانون صنفی استادان دانشگاه درباره وضعیت آموزشی میگوید: «در حوزه آموزش هم شرایط مشابهی حاکم است. مدتهاست که منابع آموزشی بهصورت چاپی در اختیار دانشجویان قرار نمیگیرد و دسترسی به کتابها و مقالات عمدتاً از طریق اینترنت انجام میشود. هرچند ممکن است برخی منابع از قبل دانلود شده باشد، اما بخش عمدهای از یادگیری دانشجویان وابسته به جستوجوی آنلاین است؛ بهویژه با توجه به ابزارهای نوین آموزشی و هوش مصنوعی که کاملاً مبتنی بر اینترنت هستند. اکنون همه این امکانات از دسترس خارج شدهاند.»
او درباره تعطیلی آموزش حضوری در دانشگاهها بیان میکند: «با آغاز اعتراضات، کلاسها غیرحضوری شد اما قرار بود امتحانات بهصورت حضوری برگزار شود، حالا دانشگاه تهران اعلام کرده است که امتحانات مقطع کارشناسی بهصورت غیرحضوری برگزار خواهد شد. در مقطع تحصیلات تکمیلی نیز شنیده شده که برخی امتحانات حضوری خواهد بود. همچنین خوابگاههای دانشجویان کارشناسی تعطیل شده و دانشجویان ملزم به حضور در خوابگاه نیستند.»
ابرینیا درباره وضعیت ارتباط میان استادان دانشگاه میگوید: «متأسفانه به دلیل قطع اینترنت، ارتباطات ما با همکاران تقریباً از بین رفته است. پیش از این، از طریق گروههای مجازی در جریان وضعیت یکدیگر بودیم، اما اکنون عملاً بیخبر هستیم. تنها بهصورت پراکنده اخباری شنیده میشود؛ بهطور کلی این شرایط، شرایط مناسبی برای کشور نیست. امنیتی شدن فضا و قطع اینترنت بهعنوان اولین اقدام روشی نادرست است. در هیچ جای دنیا با چنین شیوهای برخورد نمیشود. کشور ما از نظر علمی و فرهنگی کشوری پیشرفته محسوب میشود و قطع ارتباط دانشگاهیان با جهان، آن هم برای مدت طولانی، قابل قبول نیست. این وضعیت آسیب جدی به فعالیتهای علمی، فرهنگی و حتی اعتماد و امید جامعه وارد میکند و موجب بدبینی و ناامیدی میشود. دانشگاه امروز به اینترنت نیاز حیاتی دارد. با قطع اینترنت فعالیتهای علمی عملاً متوقف شده است و این مسئله پیامدهای جبرانناپذیری برای آینده علمی کشور خواهد داشت.»
۲۳۳۲۳۳
