گروه سیاست خبرگزاری مهر- محسن صمیمی: تحولات اخیر منطقه نشان میدهد جمهوری اسلامی ایران در حال پیشبرد تدریجی و مرحلهای راهبرد «وحدت ساحات» در برابر رژیم صهیونیستی است. بر اساس این راهبرد، هرگونه تعرض اسرائیل به یکی از اضلاع جبهه مقاومت، میتواند واکنش سایر اضلاع را نیز به دنبال داشته باشد و هزینههای امنیتی و نظامی اقدامات تلآویو را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
بیروت؛ نخستین خط قرمز عملیاتی
پس از مذاکرات اسلامآباد، نخستین نشانههای عملی این رویکرد در قبال لبنان آشکار شد. در آن مقطع، جمهوری اسلامی ایران بهطور رسمی اعلام کرد که حمله به بیروت و بهویژه ضاحیه جنوبی، خط قرمز تهران محسوب میشود. همزمان گزارشها حاکی از آن بود که رژیم صهیونیستی قصد اجرای عملیاتی گسترده علیه ضاحیه را دارد، اما پس از هشدارهای صریح مقامات ایرانی و تماسهای فشرده دیپلماتیک، از جمله ارتباطات انجامشده میان تلآویو و واشنگتن، خبر تعویق این عملیات بهطور رسمی منتشر شد.
با این حال، اسرائیل چند روز بعد کوشید با انجام حملهای محدود و هدفمند به یکی از اهداف کماهمیت در ضاحیه، میزان جدیت و اراده ایران در اجرای این خط قرمز را محک بزند. پاسخ سریع و قاطع جمهوری اسلامی ایران به این اقدام، نشان داد که هشدارهای تهران صرفاً جنبه سیاسی یا رسانهای نداشته و از پشتوانه عملیاتی نیز برخوردار است. در ادامه، حدود ۱۶ ساعت تبادل آتش میان طرفین جریان یافت که بخش عمده آن متوجه مواضع و اهداف صهیونیستی بود.
نکته مهم آن است که پایان این دور از تنشها نیز در شرایطی اعلام شد که نشانههای متعددی از تلاش آمریکا برای مهار بحران و جلوگیری از گسترش درگیری مشاهده میشد. در همین چارچوب، جمهوری اسلامی ایران ضمن پذیرش پایان عملیات، بهصراحت تأکید کرد که هرگونه حمله مجدد به لبنان، اعم از بیروت یا سایر مناطق این کشور، نقض آتشبس تلقی خواهد شد.
از بازدارندگی در بیروت تا بازدارندگی در سراسر لبنان
از منظر راهبردی، به نظر میرسد تهران در حال اجرای یک برنامه مرحلهبندیشده برای گسترش دامنه بازدارندگی خود در لبنان است. در گام نخست، هدف اصلی تثبیت ممنوعیت حمله به بیروت و ضاحیه جنوبی بوده است؛ منطقهای که از جایگاه سیاسی، اجتماعی و نمادین ویژهای برای حزبالله برخوردار است. موفقیت در تثبیت این خط قرمز میتواند فشار نظامی و روانی بر حزبالله را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. این کاهش فشار، کل جبهه مقاومت و به ویژه حزب الله را برای شکست بسیاری از راهبردهای منظقه ای آمریکا و رژیم صهیونیستی از جمله تشدید حملات به ایران مهیاتر و چابکتر خواهد کرد.
در گام بعدی، ایران تلاش خواهد کرد دامنه این بازدارندگی را از پایتخت و حومه آن به سراسر لبنان، بهویژه مناطق جنوبی، تعمیم دهد. آنچه به نظر می رسد، در شرایط فعلی، پاسخ به حملات اسرائیل علیه جنوب لبنان بیش از آنکه یک خط قرمز عملیاتی تثبیتشده باشد، در سطح هشدار و اعلام موضع جدی قرار دارد. اما اگر تهران بتواند ممنوعیت تعرض به بیروت را بهعنوان یک قاعده پذیرفتهشده بر طرف مقابل تحمیل کند، احتمالاً در مرحله بعدی تلاش خواهد کرد همین الگو را درباره جنوب لبنان نیز به اجرا بگذارد. اکنون تهران در تلاش است که این گزاره را به صهیونیستها بفهماند که هرگونه تعرض به بیروت برابر با تعرض به بخشی از ایران است و با وسعتی برابر پاسخ دریافت می کند.
هدف نهایی؛ تحمیل تدریجی راهبرد وحدت ساحات
بر این اساس، میتوان گفت جمهوری اسلامی ایران در پی آن است که راهبرد «وحدت ساحات» را نه از طریق یک جهش ناگهانی، بلکه از مسیر ایجاد خطوط قرمز متوالی و تثبیت تدریجی آنها پیش ببرد. هدف نهایی چنین رویکردی، افزایش هزینههای اقدام نظامی رژیم صهیونیستی علیه اجزای مختلف جبهه مقاومت و محدود کردن آزادی عمل تلآویو در میدان منطقهای است. در این نبرد پیروز میدان کسی است که بیش از همه راهبرد، صبر و برنامه داشته باشد و از این جهت هرگونه اقدام بخاسته از احساسات قطعا منتج به نتیجه خواهد بود.
