اقتصاد آنلاین، آرمان هنرکار؛ «یک امضا برق را از سر پتروشیمیها پراند!» روز گذشته خبر آمد که رئیس جمهور در نامهای به وزیر نفت خواستار اصلاح نرخ خوراک گاز پتروشیمیها شد و معاون وزیر نفت نیز در همین راستا اعلام کرد که ۲ هاب «هلند و انگلیس» از فرمول قیمتگذاری خوراک گاز پتروشیمیها از قانون بودجه ۱۴۰۵ دولت حذف خواهند شد. این اتفاق سهامداران پتروشیمیهای متانولی و اورهای را شاد کرد چراکه قیمت تمام شده آنها ۵۰ درصد کاهش پیدا کرده و سودشان سر به فلک میکشد.
مشکل فرمول قبلی چه بود؟
هاب در واقع بازار مرجع خرید و فروش گاز است؛ جایی که قیمت بر اساس عرضه و تقاضا تعیین میشود. مثلاً در زمستانهای سرد اروپا، افزایش تقاضا باعث جهش قیمت در هابهای اروپایی میشود و مشکل فرمول فعلی این است که نرخ خوراک از میانگین قیمت چند هاب جهانی هنریهاب (آمریکا)، آلبرتا (کانادا)، TTF (هلند) و NBP (انگلستان) محاسبه میشود که تغییر نرخ خوراک در هر کدام از این کشورها باعث میشود قیمت نرخ خوراک نیز به شدت تغییر کند. همچنین پیشتر تحلیلگران گفته بودند که حضور هابهای اروپایی در این ترکیب که خود واردکننده گاز هستند به علت قیمت بسیار بالای خوارک در این منطقه عامل کاهش حاشیه سود پتروشیمیها در ایران میشود.
ضمن اینکه جهش قیمت گاز در بازار اروپا پس از بحران اوکراین نرخ خوراک ایران را تا بیش از ۳۰ سنت افزایش داد؛ سطحی که با ساختار هزینه و نرخ بازده داخلی پروژههای گازمحور سازگار نیست. از سوی دیگر، تبدیل نرخ دلاری به ریال با نرخ ارز دستوری، ارزش واقعی خوراک را ناپایدار کرده و تغییرات پیاپی بودجهای، فضای پیشبینیپذیری را از صنایع سلب کرده است. این مدل، آثار نامطلوبی بر کارایی و رقابتپذیری صنایع مصرفکننده خوراک داشته است. در واحدهای متانول، اوره و الفین، سهم خوراک در بهای تمامشده بیش از ۶۰ درصد است؛ بنابراین افزایش هر ۱۰۰۰ تومان در نرخ گاز، سود خالص را تا بیش از ۱۵ درصد کاهش میدهد. نوسانات شدید خوراک باعث افت ظرفیت عملیاتی، توقف طرحهای توسعه و تعویق سرمایهگذاری در پروژههای بالادستی شده است.
تغییر فرمول چه سودی برای بورسیها دارد؟
از منظر بازار سرمایه، این فرمول قدیمی ریسک بتای سیستماتیک صنعت پتروشیمی را بالا برده است. واکنشهای تند قیمتی سهام در برابر هرگونه تغییر در نرخ خوراک، نشان میدهد این پارامتر عملا به متغیر بنیادی تعیینکننده در شاخص صنعت شیمیایی تبدیل شده است. همچنین تحقق اصلاحات ترخ خوراک در بودجه ۱۴۰۵ به معنای بهبود بازده سرمایهگذاری، بهبود نسبتهای P/E و در نهایت بازگشت اعتماد سرمایهگذاری به سهام مصرفکننده خوراک خواهد بود.
اما چرا ۵۰ درصد؟!
فرمول فعلی محاسبه نرخ گاز خوراک بر اساس ابلاغیه وزارت نفت، نرخ گاز طبیعی برای پتروشیمیها از فرمول زیر محاسبه میشود:
قیمت گاز طبیعی: (۰٫۵ × معدل وزنی قیمت داخلی، صادراتی و وارداتی) + (۰٫۵ × قیمت گاز طبیعی در بازارهای جهانی)
در حال حاضر میانگین نرخ گاز در NBP: ۳۶.۶ سنت، TTF: ۳۷ سنت، HENRY: ۱۰ سنت و ALBERTA: ۳.۴ سنت است که بر اساس این قیمتهعا و فرمول مذکر، قیمت نرخ گاز خوراک پتروشیمیها برابر با ۱۳٫۹ سِنت به ازای هر مترمکعب محاسبه میشود. با این حال، در صورتی که دو هاب اروپایی یعنی NBP بریتانیا و TTF هلند از فرمول حذف شوند، نرخ گاز خوراک به ۶٫۳۵ سِنت به ازای هر مترمکعب کاهش خواهد یافت که به معنای کاهش ۵۴ درصدی نرخ گاز خوراک است.
کدام نمادها بیشترین سود را میبرند؟
کاهش نرخ خوراک از ۱۳٫۹ به ۶٫۳۵ سِنت موجب افت قابلتوجه هزینه تولید اوره خواهد شد. بهطور نمونه، برآورد میشود این کاهش ۵۴ درصدی نرخ خوراک بتواند حدود ۴۰ درصد سودآوری شرکت پتروشیمی پردیس را بهبود بخشد. همچنین به دلیل پایین بودن حاشیه سود متانولسازها، بسیاری از طرحهای توسعه متانول در کشور با کندی مواجهاند که با کاهش نرخ خوراک، جذابیت اقتصادی صنعت متانول افزایش یافته و میتواند منجر به احیای پروژههای توسعهای متانول و افزایش ظرفیت تولید و صادرات شود.
بیشترین تأثیر مثبت این اتفاق میتواند متانولیها باشد که نماد آنها در بورس «زاگرس»، «شیراز»، «شخارک»، «شفن» و «شپلی» است. همچنین این اتفاق موجب افت قابلتوجه هزینه تولید اوره خواهد شد. بهطور نمونه، برآورد میشود این کاهش ۵۴ درصدی نرخ خوراک بتواند حدود ۴۰ درصد سودآوری شرکت پتروشیمی پردیس را بهبود بخشد. سایر نمادهای اورهای نیز «شیراز»، «خراسان»، «کرماشا»، «شلرد»، «شفارس»، «زنجان» و «شستان» است.
