چرا مغز همیشه تصمیم‌های یکسان می‌گیرد؟

پژوهش جدید دانشمندان آلمانی نشان می‌دهد که آنچه افراد قبلاً انجام داده‌اند، می‌تواند تصمیم‌های کنونی آنها را قوی‌تر از آنچه تصور می‌شد، شکل دهد.

به نقل از ساینس‌دیلی، یافته‌های این پژوهش که در «دانشگاه فنی درسدن»(TU Dresden) انجام شده است، اطلاعات جدیدی را درباره چگونگی انتخاب‌های روزمره و ایجاد عادت‌ها ارائه می‌دهند.

چرا حتی زمانی که به ظاهر گزینه‌های بهتری در دسترس هستند، مردم اغلب به انتخاب‌های آشنا بازمی‌گردند؟ یک گروه پژوهشی به سرپرستی «استفان کیبل»(Stefan Kiebel)، استاد دانشگاه فنی درسدن تصمیم گرفت تا این پرسش را در یک پژوهش مقیاس بزرگ بررسی کند.

پژوهشگران ۹ وظیفه تصمیم‌گیری تازه جمع‌آوری‌شده را به همراه ۶ مجموعه داده منتشرشده پیشین شامل بیش از ۷۰۰ شرکت‌کننده تجزیه و تحلیل کردند. هدف آنها این بود که بفهمند افراد چگونه ابتدا ارزش گزینه‌های گوناگون را در موقعیت‌های کاملاً تعریف‌شده می‌آموزند و بعداً وقتی این انتخاب‌ها در ترکیب‌های جدید ارائه می‌شوند، کدام گزینه‌ها را ترجیح می‌دهند.

دکتر «بن واگنر»(Ben Wagner)، پژوهشگر ارشد این پروژه گفت: پژوهش ما نشان می‌دهد که بسیاری از ترجیحات غیرمنطقی لزوماً در درجه‌ اول از ذخیره‌ ارزش‌ها نسبت به سایر ارزش‌ها توسط افراد ناشی نمی‌شوند، بلکه از این واقعیت ناشی می‌شوند که افراد تمایل دارند اقداماتی را که زمانی در یک زمینه‌ خاص ترجیح می‌دادند، تکرار کنند. این تکرار محض می‌تواند بعداً به این منجر شود که یک گزینه‌ خاص همچنان در زمینه‌ها یا محیط‌های جدید ترجیح داده شود؛ حتی اگر جایگزین‌های معادل یا حتی بهتری وجود داشته باشد.

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهند که تمایل قوی برای تکرار تصمیم‌های پیشین وجود دارد؛ حتی زمانی که تصمیم‌های پیشین بهترین  برای موقعیت کنونی نباشند. افراد به جای مقایسه دقیق مزایا و معایب هر گزینه موجود، ممکن است به خاطرات گذشته خود تکیه کنند. کار به‌یادمانده می‌تواند به عنوان یک میانبر ذهنی عمل کند و احتمال تکرار همان انتخاب را افزایش دهد.

واگنر توضیح داد: نکته شگفت‌انگیز این بود که تکرار به تنهایی چقدر می‌تواند ترجیحات را تغییر دهد. گزینه‌هایی که بیشتر انتخاب می‌شدند، نه تنها ارجحیت داشتند، بلکه به عنوان گزینه‌های بهتر نیز رتبه‌بندی می‌شدند.

این نتایج ممکن است به توضیح رفتارهایی کمک کنند که گاهی در زندگی روزمره غیرمنطقی به نظر می‌رسند. این الگو می‌تواند بر تصمیم‌های خرید، عادت‌ها و روال‌های تکرارشونده تأثیر بگذارد؛ به ویژه زمانی که افراد با وجود در دسترس بودن گزینه‌های برابر یا بهتر، به انتخاب گزینه‌های آشنا ادامه می‌دهند.

این پژوهش، روش‌های جدیدی را نیز برای توصیف واقع‌بینانه‌تر تصمیم‌گیری انسان به پژوهشگران ارائه می‌دهد. یافته‌های این پژوهش می‌توانند در روانشناسی، تحقیقات رفتاری و طراحی محیط‌هایی که افراد مرتباً در آنها انتخاب می‌کنند، سودمند باشند.

این پژوهش در مجله «Communications Psychology» به چاپ رسید.