به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، اصلاح قیمت نان در استان همدان را باید در چارچوب یک مسأله قدیمی در اقتصاد این استان تحلیل کرد، به این معنا که سالیان سال است سیاستگذاران اقتصادی در همدان میان دو هدف متعارض یعنی حفظ قدرت خرید خانوار و تضمین تداوم تولید ناگزیر به انتخابهای دشوار میشوند.
با این فرضیه حالا نیز باردیگر قیمت نان در همدان تغییر پیدا کرده و بر اساس نرخهای جدید، قیمت نان لواش به 2000 تومان و سنگک به 8000 تومان افزایش یافته، تغییری که اگرچه از منظر مسئولان تعدیل تدریجی تلقی میشود، اما در سطح مصرفکننده، بهویژه در شرایط تورمی، بهعنوان سیگنال افزایشی دیگری در هزینههای معیشت تعبیر میشود.
تقاضای غیرقابل انعطاف و فشار بر مصرفکننده
مشاهدات میدانی خبرنگار ما نشان میدهد واکنش مصرفکنندگان به افزایش قیمت نان، بیش از آنکه در کاهش تقاضا بروز یابد، در تغییر ترکیب هزینهها نمایان میشود.
خانوارها، بهدلیل ماهیت ضروری نان، قادر به حذف یا کاهش جدی مصرف نیستند و در نتیجه، افزایش قیمت این کالا به جابهجایی در سایر اقلام سبد مصرفی منجر میشود.
در ادبیات اقتصادی، این وضعیت بهعنوان کشش قیمتی پایین تقاضا شناخته میشود، ویژگیای که هرگونه افزایش قیمت را مستقیماً به کاهش رفاه مصرفکننده تبدیل میکند از این منظر، نان نهتنها یک کالای مصرفی، بلکه یک متغیر حساس در سنجش رفاه اجتماعی است.
در صف نانوایی سنگک پز خیابان سیزده خانه، مردی که چند قرص نان در دست دارد، میگوید: نان چیزی نیست که بتوانیم از خریدش صرفنظر کنیم و ناچاریم به هر قیمتی خریداری کنیم برای همین هر افزایش قیمتی، مستقیم روی زندگی ما اثر میگذارد، اما کاش این افزایش قیمت روی بهتر شدن کیفیت آن هم تاثیرگذار باشد!
کمی آنسوتر، زنی میانسال با نگاهی گلایهآمیز میگوید: وقتی همه چیز گران میشود، آدم مجبور میشود شرایط زندگی خودش را عوض کند و تغییر میدهد، اما نان فرق دارد، چون مصرفش هر روزه و قوت قالب اکثر مردم است.
جوانی هم که از نانوایی خارج میشود، نگاه متفاوتتری دارد و میگوید: اگر کیفیت بهتر شود، شاید این قیمت قابل قبول باشد اما مشکل این است که مردم همیشه نگراناند افزایش قیمت بدون بهبود کیفیت هستند یا حداقل هم اندازه افزایش قیمتها درآمدها هم تغییر میکرد الان هزینه و درآمد خانوارها یکی نیست!
خانم بازنشستهای نیز در میان صحبتها به نکته مهمی اشاره و میگوید: قبلاً گرانیها مرحلهای بود، اما حالا فاصله افزایشها کمتر شده، روزانه و هفتگی شاهد هستیم که کالاها افزایش پیدا میکنند این هم از قیمت نان واقعا خرید یک لواش 2000 تومان برای یک خانوار چهار پنج نفره در روز یعنی اگر در هر وعده نفری یک لواش بخورند روزانه 12 هزارتومان صرفا هزینه خرید نان، آن هم با شرایط اقتصادی که الان بیشتر جامعه با آن درگیرند و این موضوع فشار روانی زیادی به مردم وارد میکند.
این روایتها نشان میدهد نان، همچنان در ذهن جامعه خط قرمز معیشت باقی مانده و هرگونه تغییر قیمتی در آن، بازتابی فراتر از یک کالای عادی دارد.
فشار هزینهای در سمت عرضه
در سوی دیگر بازار، نانوایان با واقعیتی متفاوت مواجهاند، رشد مستمر هزینههای تولید در فضایی که قیمت فروش بهصورت دستوری تعیین میشود.
در همین رابطه، رئیس اتحادیه نانوایان همدان در توضیح دلایل این تصمیم به تسنیم میگوید: افزایش شدید هزینههای تولید از جمله دستمزد کارگران، حق بیمه، حاملهای انرژی، اجارهبها و مواد اولیه مانند خمیرمایه، ادامه فعالیت نانواییها با نرخهای قبلی را عملاً غیرممکن کرده بود.
ابوذر گلمحمدی افزود: پیگیریهای مکرر اتحادیه و انجمنهای صنفی در نهایت منجر به اصلاح نرخها شد تا از تعطیلی واحدهای نانوایی و افت کیفیت نان جلوگیری شود.
به گفته او در صورت عدم اصلاح قیمتها، بخشی از نانواییها به سمت کاهش وزن چانه، افت کیفیت یا حتی تعطیلی سوق پیدا میکردند که تبعات آن برای مصرفکنندگان نیز قابل توجه بود.
بنابرانچه از وضعیت نانوایان روایت شد این شرایط نمونهای از فشردگی حاشیه سود در بنگاههای خرد است، به این معنا که بنگاه امکان انتقال کامل افزایش هزینه به قیمت نهایی را ندارد و در نتیجه، با کاهش سودآوری یا حتی زیان عملیاتی مواجه میشود.
پیامد طبیعی این روند، کاهش کیفیت، کمفروشی یا خروج تدریجی از بازار است.
مداخله مسئولان و کنترل قیمت در برابر واقعیت بازار
در این میان، مسئولان تلاش دارند با حفظ سطحی از کنترل قیمتی، از شوک به مصرفکننده جلوگیری کند.
مجید درویشی فرماندار همدان در این خصوص به تسنیم میگوید: قیمت نان در همدان حتی پس از اصلاح، همچنان پایینتر از بسیاری از استانهاست.
این موضعگیری، نشاندهنده
رویکردی است که تلاش میکند افزایش قیمت را در قالب اصلاح تدریجی و نه شوک قیمتی مدیریت کند، هرچند این سیاست نیز همواره با انتقاداتی از سوی هر دو طرف مواجه است. این رویکرد، در واقع ادامه سیاست «قیمتگذاری
ریشه ناپایداری بازار نان
در همین زمینه یک تحلیلگر بازار به تسنیم میگوید: تحلیل ساختاری بازار نان در همدان نشان میدهد ریشه اصلی ناپایداری، در دوگانگی میان قیمت نهاده و محصول نهایی نهفته است.
اردلان محمدی افزود: آرد با یارانه دولتی تأمین میشود، اما سایر مؤلفههای هزینه تابعی از تورم عمومی اقتصاد هستند. این ناهمگنی، تعادل اقتصادی نانواییها را مختل میکند.
محمدی ادامه میدهد: در چنین شرایطی، ابزارهایی مانند سامانههای نظارتی (از جمله نانینو) اگرچه میتوانند شفافیت را افزایش دهند، اما قادر به حل مسأله بنیادی نیستند، چراکه مشکل، نه در نحوه توزیع، بلکه در سازوکار قیمتگذاری است.
به گزارش تسنیم، افزایش قیمت نان در همدان را نمیتوان صرفاً یک تصمیم مقطعی تلقی کرد، بلکه باید آن را نشانهای از تعمیق شکاف میان سیاستگذاری و واقعیتهای اقتصادی دانست.
نان در همدان این روزها بیش از همیشه، به نمادی از چالشهای اقتصاد ایران تبدیل شده است و نقطهای مشترک است که معیشت مردم، هزینههای تولید و سیاستگذاریهای دولتی، در یک نقطه به هم میرسند.
واقعیت این است که در این معادله، نه مردم تاب افزایشهای مکرر را دارند و نه نانوایان توان ادامه فعالیت با هزینههای فزاینده را و همین مساله نشان میدهد که مدیریت اقتصادی بازار نان نیازمند تصمیمهایی فراتر از راهحلهای کوتاهمدت است.
انتهای پیام/
