اقتصاد آنلاین؛ احسان حاجی مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری کیان اندیشان در یادداشتی نوشت:
با توجه به اینکه ارزش بازار شرکتهای آسیبدیده حدود ۱۱۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده، طبیعتاً در روز بازگشایی بازار انتظار یک فشار عرضه قابل توجه بر شاخص کل وجود دارد که قاعدتا به یک روز نیز ختم نخواهد شد.
اما نکته مهم این است که اثر این عدد بهصورت مستقیم و متوازن روی شاخص تخلیه نمیشود.
اولاً همه این شرکتها همزمان و با دامنه نرمال بازگشایی نمیشوند و بخشی از آنها ممکن است با متوقف یا با محدودیت معاملاتی همراه باشند.
ثانیاً وزن این شرکتها در شاخص کل متفاوت است و شرکتهای بزرگتر اثرگذاری بیشتری دارند.
با این حال، در یک سناریوی واقعبینانه، میتوان انتظار داشت که در روزهای ابتدایی، شاخص کل با یک اصلاح قابل توجه مواجه شود که بیشتر ناشی از شوک روانی بازار، افزایش ریسک ادراکشده و رفتار هیجانی سرمایهگذاران است.
البته که در کنار آن، اگر بازارگردانها و حقوقیها بهدرستی وارد عمل شوند، شدت این افت میتواند کنترل شده و از تبدیل آن به یک روند فرسایشی جلوگیری شود.
در مجموع، فشار نزولی قطعی است، اما عمق و پایداری آن به شدت وابسته به نحوه مدیریت بازار در روزهای ابتدایی خواهد بود.
احتمال موج ابطال در صندوقهای سرمایهگذاری
در شرایط افزایش نااطمینانی، معمولا یکی از اولین واکنشهای سرمایهگذاران، حرکت به سمت نقدشوندگی بالاتر است؛ بنابراین احتمال شکلگیری موج ابطال در صندوقها در اولین فرصتهای ایجاد شده قابل توجه است.
در مورد صندوقهای درآمد ثابت، این فشار معمولاً کمتر است، چون سرمایهگذاران این صندوقها دید محافظهکارانهتری دارند و برای فرار از ریسک سهام، حتی ممکن است ورود پول هم داشته باشیم.
اما در صندوقهای سهامی و کالایی، بهویژه صندوقهای طلا، شرایط متفاوت است.
صندوقهای طلا از یک طرف بهعنوان دارایی امن شناخته میشوند و میتوانند ورود پول داشته باشند، اما از طرف دیگر با توجه به بسته بودن بازار سهام و عدم دسترسی بسیاری از سرمایه گذاران به داراییهای خود اگر نیاز به نقدینگی در بازار افزایش پیدا کند، ممکن است در رفتار مشابه نسبت به صندوقهای درامد ثابت، در این صندوقها نیز شاهد ابطال باشیم. اما رفتار غالب در صندوقهای طلا بسیار وابسته به طلای داخلی و تحلیلهای دلار بازار آزاد و اونس جهانی هست. همانطور که در هفتههای گذشته شاهد بودهایم در روزهای پرتنش و همراه با خبر منفی جنگی شاهد افزایش قیمت نفت و کاهش اونس جهانی هستیم و در طرف مقابل اخبار مثبت جنگی در عین اینکه باعث افزایش اونس جهانی میشود، کاهش دلار داخلی و اثر معکوس در نرخ طلای داخلی خواهد داشت.
در نتیجه، رفتار این صندوقها دوگانه خواهد بود:
همزمان با توجه به شدت نوسان اونس و دلار داخلی هم میتوانند با ورود پول مواجه شوند و هم فشار ابطال را تجربه کنند.
اقدامات سازمان بورس برای مدیریت نوسانات
در چنین شرایطی، سازمان بورس چارهای ندارد تا از تمام ابزارهای حمایتی و کنترلی خود برای مدیریت بازار استفاده میکند.
اولین گزینه، مدیریت نمادها است، به این صورت که نماد برخی شرکتهای پرریسک یا دارای ابهام، بهصورت موقت متوقف میشوند تا از ایجاد شوک ناگهانی جلوگیری شود.
دوم، دامنه نوسان نامتقارن است که میتواند با محدود کردن افت قیمتها، سرعت ریزش بازار را کنترل کند و فرصت تحلیل به سرمایهگذاران بدهد.
سوم، تزریق نقدینگی از طریق صندوق تثبیت بازار و بازارگردانها است که نقش بسیار کلیدی در جمعآوری صفهای فروش و ایجاد تعادل دارد.
در کنار این موارد، ارائه مشوقهای مختلف مانند معافیتها برای افزایش فعالیت بازارگردانها، تسهیل اعتباردهی و ارسال سیگنالهای حمایتی از سوی سیاستگذار نیز میتواند در کاهش هیجانات مؤثر باشد.
در مجموع، موفقیت این اقدامات به میزان هماهنگی بین نهادهای مالی و سرعت واکنش آنها بستگی دارد، اگر این هماهنگی بهدرستی انجام شود، میتوان انتظار داشت بازار از یک شوک کوتاهمدت عبور کرده و به تعادل برسد.
در انتها به عنوان موضوع اساسی و بسیار مهم باید عرض شود که نه تنها تا به حال گزارش دقیق و مشخصی از میزان آسیبهای وارده به شرکتهای پتروشیمی و فولادی و میزان ریالی و دلاری خسارات وارده و برآورد زمانی مشخص برای جبران این خسارتها منتشر نشده است (البته که حتی امکان جبران این آسیبها فارق از زمان و هزینه آن هنوز در هالهای از ابهام است) بلکه کماکان در میانه جنگ قرار داریم و به هیچ عنوان ریسک تنشهای بعدی بر طرف نشده و هر لحظه امکان تنش و آسیب جدیدی به یکی از زیر ساختها یا شرکتهای بورسی وجود دارد. بنا براین به عنوان یک توصیه اساسی باید عرض شود که باز شدن بازار با هر شکل ممکن بدون برطرف شدن مسائل مطرح شده اشتباهی مهلک بوده و نتیجهای جز هیجان و هدر رفت بی دلیل دارایی سرمایه گذاران نخواهد داشت.
احسان حاجی
مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری کیان اندیشان
