خبرگزاری مهر_ گروه دین، حوزه و اندبشه_ عصمت علی آبادی: مباهله یکی از رویدادهای مهم تاریخ اسلام است که میان پیامبر اکرم (ص) و گروهی از مسیحیان نجران اتفاق افتاد. این واقعه پس از گفتگوهای اعتقادی درباره جایگاه حضرت عیسی (ع) رخ داد و در قرآن کریم نیز به آن اشاره شده است.اهمیت مباهله تنها به یک گفتگوی تاریخی محدود نمیشود، بلکه این ماجرا نشاندهنده حقانیت پیامبر اسلام (ص)، جایگاه ویژه اهلبیت (ع) و اهمیت ایمان و اطمینان در دفاع از حقیقت است. در ادامه، چند پرسش و پاسخ درباره این واقعه مهم که از حجت الاسلام علی حسنلو صورت گرفته برای مخاطبان ارائه میشود.
*مباهله در لغت و اصطلاح به چه معناست؟
مباهله در لغت به معنای نفرین کردن دو طرف نسبت به یکدیگر و واگذار کردن داوری به خداوند است. یعنی وقتی دو گروه درباره موضوعی مهم اختلاف دارند، از خدا میخواهند دروغگو را رسوا یا مجازات کند.در اصطلاح دینی، مباهله مراسمی است که دو طرفِ اختلاف از خداوند میخواهند اگر یکی از آنها دروغ میگوید، لعنت و عذاب الهی بر او نازل شود.
این کار معمولاً زمانی مطرح میشود که بحث و استدلال نتیجه ندهد و هر دو طرف همچنان بر عقیده خود پافشاری کنند.در تاریخ اسلام، مشهورترین مباهله میان پیامبر اسلام (ص) و مسیحیان نجران رخ داد و قرآن نیز به آن اشاره کرده است.
*ماجرای مباهله بین پیامبر اسلام (ص) و مسیحیان نجران در چه سالی اتفاق افتاد؟
ماجرای مباهله در سال دهم هجری قمری اتفاق افتاد. در این زمان اسلام در بخشهای زیادی از شبهجزیره عربستان گسترش یافته بود.در همین سال، گروهی از مسیحیان نجران برای گفتگو با پیامبر اسلام (ص) به مدینه آمدند.موضوع اصلی گفتگوی آنان درباره حضرت عیسی (ع) و جایگاه او بود. مسیحیان نجران دیدگاهی متفاوت با اسلام درباره حضرت عیسی داشتند.پس از بحثهای فراوان، آیه مباهله نازل شد و پیامبر مأمور شد آنان را به مباهله دعوت کند.
*طرف مقابل پیامبر در ماجرای مباهله چه کسانی بودند؟
طرف مقابل پیامبر اسلام (ص) در ماجرای مباهله، گروهی از مسیحیان نجران بودند.نجران منطقهای در جنوب شبهجزیره عربستان بود که در آن زمان مسیحیان زیادی در آن زندگی میکردند.این گروه برای گفتگو درباره مسائل اعتقادی، مخصوصاً درباره حضرت عیسی (ع)، به مدینه آمده بودند.پس از چند روز گفتگو و بحث، اختلاف آنان با پیامبر حل نشد و موضوع مباهله مطرح گردید.
*پیامبر اسلام (ص) چه کسانی را همراه خود برای مباهله برد؟
پیامبر اسلام (ص) برای مباهله، حضرت علی (ع)، حضرت فاطمه (س)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) را همراه خود برد.این افراد از نزدیکترین اعضای خانواده پیامبر و از اهلبیت ایشان بودند.حضور آنان در این واقعه نشاندهنده جایگاه بسیار مهم و ویژه اهلبیت نزد پیامبر اسلام است.در منابع اسلامی آمده است که پیامبر با این افراد به محل مباهله رفت و همین موضوع باعث نگرانی مسیحیان نجران شد.
* آیه مباهله در کدام سوره و کدام آیه قرآن آمده است؟
آیه مباهله در سوره آلعمران، آیه ۶۱ آمده است.در این آیه، خداوند به پیامبر دستور میدهد اگر پس از روشن شدن حقیقت باز هم طرف مقابل مخالفت کرد، آنان را به مباهله دعوت کند.در بخشی از این آیه آمده است که فرزندان، زنان و جانهای خود را بیاورند و سپس از خدا بخواهند لعنتش را بر دروغگویان قرار دهد.این آیه یکی از آیات مهم قرآن درباره حقانیت پیامبر و جایگاه اهلبیت محسوب میشود.
*چرا مسیحیان نجران در نهایت از انجام مباهله خودداری کردند؟
مسیحیان نجران وقتی دیدند پیامبر اسلام (ص) با نزدیکترین افراد خانواده خود برای مباهله آمده است، از انجام مباهله ترسیدند.آنان فهمیدند که پیامبر به سخن خود اطمینان کامل دارد؛ زیرا اگر مطمئن نبود، عزیزترین افراد خود را همراه نمیآورد.بزرگان مسیحی نجران نگران شدند که اگر پیامبر بر حق باشد، عذاب الهی بر آنان نازل شود.به همین دلیل از مباهله منصرف شدند و به جای آن با پیامبر صلح کردند.
* واقعه مباهله چه اهمیتی در نشان دادن جایگاه اهلبیت (ع) دارد؟
واقعه مباهله نشان میدهد که اهلبیت پیامبر جایگاه بسیار والایی نزد خدا و پیامبر دارند.زیرا پیامبر اسلام (ص) در یک حادثه مهم دینی و تاریخی، تنها حضرت علی، حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسین را همراه خود برد.این انتخاب نشاندهنده پاکی، ایمان و مقام ویژه آنان است.به همین دلیل، ماجرای مباهله در منابع اسلامی به عنوان یکی از دلایل فضیلت و عظمت اهلبیت (ع) مطرح شده است.
*در آیه مباهله منظور از «ابناءنا»، «نساءنا» و «انفسنا» چه کسانی هستند؟
در آیه مباهله، منظور از «ابناءنا» یعنی فرزندان ما، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) هستند.منظور از «نساءنا» یعنی زنان ما، حضرت فاطمه زهرا (س) است.منظور از «انفسنا» یعنی جانهای ما، حضرت علی (ع) دانسته شده است.این تفسیر در بسیاری از منابع اسلامی آمده و نشاندهنده مقام بلند اهلبیت پیامبر است.
*نتیجه نهایی گفتگوی پیامبر با مسیحیان نجران پس از ماجرای مباهله چه شد؟
پس از آنکه مسیحیان نجران از مباهله منصرف شدند، با پیامبر اسلام (ص) صلح کردند.بر اساس این توافق، آنان اجازه یافتند در سرزمین خود زندگی کنند و بر دین خود باقی بمانند.در مقابل، پذیرفتند با حکومت اسلامی پیمان داشته باشند و شرایط صلح را رعایت کنند.بنابراین ماجرای مباهله بدون نفرین متقابل پایان یافت و به یک توافق صلحآمیز منجر شد.
*روز مباهله در تقویم اسلامی چه روزی است؟
روز مباهله در تقویم اسلامی، ۲۴ ذیالحجه است.این روز یادآور واقعه مهم مباهله میان پیامبر اسلام (ص) و مسیحیان نجران است.در فرهنگ اسلامی، این روز به دلیل ارتباط با آیه مباهله و اهلبیت پیامبر اهمیت زیادی دارد.برخی مسلمانان در این روز دعا، عبادت و شکرگزاری انجام میدهند و این واقعه تاریخی را گرامی میدارند.
