به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، در شرایطی که تحولات اخیر منطقه و حملات صورتگرفته علیه جمهوری اسلامی ایران، توجه افکار عمومی و تحلیلگران حقوقی را به خود جلب کرده، عملکرد نهادهای بینالمللی بار دیگر با پرسشهای جدی درباره کارآمدی، بیطرفی و استقلال مواجه شده است؛ موضوعی که بهویژه در حوزه حقوق بینالملل، اهمیت دوچندان دارد و میتواند به بازتعریف جایگاه نهادهای جهانی در مدیریت بحرانها منجر شود.
اصغر ایمانی مدیر گروه حقوق بینالملل دانشگاه عدالت در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، با اشاره به حملات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، اظهار کرد: بیش از 40 روز از این اقدامات میگذرد، اما در این مدت، نهادهای بینالمللی بهویژه سازمان ملل متحد و ارکان اصلی آن، از جمله شورای امنیت، هیچ اقدام عملی، بازدارنده و مؤثری در قبال این تجاوزات انجام ندادهاند.
وی گفت: آنچه تاکنون مشاهده شده، محدود به مواضع پراکنده و بعضاً کلی برخی کشورهاست که عمدتاً در سطح محکومیت لفظی باقی مانده و فاقد هرگونه ضمانت اجرایی است.
محکومیتهای بیاثر و نمایش دیپلماسی
ایمانی افزود: برخی کشورها مانند اسپانیا، چین، روسیه و پاکستان مواضعی نسبتاً صریح در محکومیت این حملات اتخاذ کردند، اما این مواضع در حدی نبوده که بتواند در معادلات بینالمللی تأثیرگذار باشد.
وی ادامه داد: در مقابل، برخی دیگر از کشورها مواضعی کاملاً تصنعی اتخاذ کردند؛ به این معنا که در ظاهر از قواعد بینالمللی سخن گفتند، اما در عمل، یا سکوت اختیار کردند یا حتی بهطور غیرمستقیم از اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی حمایت کردند.
وی گفت: این رفتارها نشاندهنده شکلگیری یک «دوگانگی ساختاری» در نظام بینالملل است؛ جایی که قواعد برای برخی کشورها الزامآور و برای برخی دیگر صرفاً توصیهای تلقی میشود.
سکوت شورای امنیت؛ بحران مشروعیت نهادهای جهانی
مدیر گروه حقوق بینالملل دانشگاه عدالت تصریح کرد: مهمترین نکته در این میان، سکوت و انفعال شورای امنیت است؛ نهادی که بر اساس منشور ملل متحد، مسئول حفظ صلح و امنیت بینالمللی است.
وی افزود: وقتی چنین نهادی در برابر یک تجاوز آشکار سکوت میکند، در واقع نهتنها وظیفه خود را انجام نداده، بلکه به نوعی مشروعیت خود را نیز زیر سؤال برده است.
ایمانی گفت: این روند اگر ادامه پیدا کند، میتواند به تضعیف کلی ساختار حقوق بینالملل و بیاعتمادی کشورها نسبت به نهادهای بینالمللی منجر شود.
حمله به مدرسه میناب؛ مصداق روشن جنایت جنگی
ایمانی با اشاره به حمله به مدرسه دخترانه میناب، اظهار کرد: این حادثه یکی از مصادیق روشن نقض قواعد حقوق بشردوستانه بینالمللی است.
وی افزود: حتی برخی رسانههای آمریکایی نیز با انتشار مستندات، تأیید کردهاند که این حمله بهصورت عامدانه و حتی در دو نوبت انجام شده است.
وی گفت: چنین اقدامی، نقض صریح اصول بنیادین حقوق بینالملل، از جمله اصل تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی و اصل منع حمله به اماکن آموزشی است.
پیگیری حقوقی و طرح دعوا در مجامع بینالمللی
ایمانی با تأکید بر امکان پیگیری حقوقی این موضوع، گفت: این پرونده از سوی نهادهای مختلف، از جمله وزارت امور خارجه، قوه قضائیه و برخی سازمانهای مردمنهاد فعال در حوزه حقوق بینالملل، در حال پیگیری است.
وی افزود: طرح دعوا انجام شده و خواسته اصلی، رسیدگی به این اقدام و شناسایی و محکومیت عاملان آن است.
وی گفت: اگرچه بحث غرامت نیز مطرح است، اما واقعیت این است که خسارات انسانی و روانی چنین حوادثی با هیچ مبلغی قابل جبران نیست.
ضرورت محاکمه عاملان در دیوان بینالمللی
ایمانی تأکید کرد: آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، محکومیت رسمی آمریکا در مجامع بینالمللی و سپس ارجاع پرونده به دیوان بینالمللی دادگستری یا سایر مراجع صالح است.
وی افزود: هدف نهایی باید محاکمه تصمیمگیران و مجریان این حملات بهعنوان جنایتکار جنگی باشد.
وی گفت: در این زمینه، مستندات حقوقی کافی وجود دارد و دستکم 5 تا 6 کنوانسیون و معاهده بینالمللی بهصورت آشکار نقض شده است.
ادبیات «حمله پیشدستانه»؛ فاقد وجاهت حقوقی
ایمانی در ادامه با اشاره به اظهارات رئیسجمهور آمریکا درباره «حمله پیشدستانه»، اظهار کرد: چنین مفهومی در شرایط فعلی هیچگونه مبنای حقوقی ندارد و بیشتر یک توجیه سیاسی برای اقدامات غیرقانونی است.
وی افزود: برای طرح چنین ادعایی، باید تهدیدی قریبالوقوع و واقعی وجود داشته باشد، در حالی که در مورد ایران، چنین شرایطی وجود نداشته است.
وی گفت: جمهوری اسلامی ایران در طول سالهای گذشته، حتی در قبال همسایگان خود نیز رویکردی مبتنی بر احترام و تعامل داشته و هیچگاه آغازگر درگیری نبوده است.
حمله به ناو دنا؛ نقض حقوق دریاها
مدیر گروه حقوق بینالملل دانشگاه عدالت درباره حمله به ناو دنا نیز گفت: بر اساس قواعد حقوق دریاها، عبور یک شناور نظامی در آبهای آزاد، بهخودیخود تهدید محسوب نمیشود.
وی افزود: ناو دنا فاقد آرایش جنگی و تجهیزات تهاجمی بوده و صرفاً در حال بازگشت از یک مأموریت دریایی بوده است.
ایمانی تصریح کرد: حمله به چنین شناوری، نقض صریح حقوق بینالملل و نشاندهنده رفتار غیرحرفهای و تنشزای طرف مقابل است.
وی گفت: این اقدام منجر به شهادت بیش از 84 نفر از نیروهای مسلح کشورمان شد و واکنشهای منفی در سطح جهانی را به همراه داشت.
بحران داخلی آمریکا و چالش مشروعیت سیاسی
ایمانی با اشاره به وضعیت داخلی آمریکا، افزود: تصمیمات اخیر دولت این کشور، با انتقادات گستردهای در داخل مواجه شده است.
وی ادامه داد: حتی در کنگره آمریکا، تلاشهایی برای محدود کردن اختیارات جنگی رئیسجمهور در حال انجام است و برخی نمایندگان، موضوع استیضاح را نیز مطرح کردهاند.
وی گفت: در آستانه انتخابات میاندورهای، دولت آمریکا نیازمند دستاوردی قابل ارائه به افکار عمومی است، اما به نظر میرسد در این زمینه با چالش جدی مواجه است.
خطر عادیسازی نقض قوانین
ایمانی در پایان تأکید کرد: ادامه این روند میتواند به عادیسازی نقض قوانین بینالمللی منجر شود؛ موضوعی که پیامدهای خطرناکی برای صلح و امنیت جهانی به همراه خواهد داشت.
وی افزود: ضروری است کشورهای مستقل و نهادهای حقوقی، با جدیت بیشتری این پروندهها را پیگیری کرده و مانع از تضعیف بیش از پیش نظام حقوق بینالملل شوند.
وی گفت: اگر امروز در برابر این اقدامات سکوت شود، فردا هیچ تضمینی برای جلوگیری از تکرار آن وجود نخواهد داشت.
انتهای پیام/
