به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، روز پنجشنبه دوم شهریورماه سال ۱۳۵۷، درست پنج روز پس از وقوع فاجعه هولناک آتشسوزی در سینما رکس آبادان – رویدادی تلخ و تکاندهنده که به جان باختن صدها تن از شهروندان بیگناه در میان شعلههای آتش انجامید و سراسر کشور را در بهت و ماتمی عمیق فرو برد – نخستین اعلامیه رسمی درباره ابعاد و جزئیات این حادثه انتشار یافت.
این بیانیه که در فضای ملتهب سیاسی و اجتماعی آن روزهای ایران بازتابی گسترده پیدا کرد، در صفحه ۲۵ روزنامه اطلاعات به چاپ رسید تا به روایت رسمی حکومت از این فاجعه بپردازد. در آن برهه، افکار عمومی به شدت متأثر از این واقعه بود و میان گزارشهای دولتی و برداشتهای جامعه شکافی عمیق وجود داشت. متن این اعلامیه را که در قالب بیانیهای رسمی همان روز در صفحه ۲۵ روزنامه اطلاعات درج شد، به این شرح بود:
هیات مستقلی که برای رسیدگی به علت آتشسوزی سینمای رکس آبادان اعزام شده بود با شرکت سه کارشناس مسائل ایمنی از طرف شرکت ملی نفت ایران، شهرداری پایتخت و سازمان دفاع غیرنظامی کشور به همراهی سه نفر نمایندگان نخستوزیر و وزارت کشور با تشکیل جلسات مکرر در فرمانداری آبادان و بازدید از محل و مصاحبه با شاهدان عینی و مذاکره با مسئولان امر بررسیها و تحقیقات لازم را معمول داشته و به اتفاق آرا علت وقوع حریق را به شرح زیر گزارش کردهاند:
با توجه به مشاهدات در محل آتشسوزی و عوامل موجود بررسیهای فنی عمیق وقوع آتش و گسترش سریع آن به طور قطع عمدی بوده و روش عملیات تخریبی آن به شرح زیر میباشد:
عامل یا عاملین به وسیله پاشیدن مایعات سریعالاشتعال در طول سالن انتظار از ابتدای پله راه خروجی شمالی سینما آن را مشتعل و از در شمالی خارج میشوند و با توجه به اینکه دو طرف راهروی انتظار به وسیله چوب دکور داده شده بود، آتش در سرتاسر راهرو سریعا گسترش یافته از مراکز هواکش و دربهای با چهارچوب فلزی که از فیبر ساخته شده بود داخل سالن که عموما دیوارهای از چوب و سقف وسیله اگوستیک دکور داده شده نفوذ و درنتیجه قسمت شرق و شمال و سقف انبار فوقانی راهرو که در طول سینما امتداد دارد مشتعل و راه خروج تماشاچیان بهکلی مسدود گردیده بود و ضمن آنکه دود و گاز ایندرید کربنیک محیط سالن را آلوده و خفقان به وجود آورده به طوری که حرکت از عدهای از تماشاچیان سلب و منجر به هجوم بقیه افراد به قلب سالن نمایش که بدون دروازه خروجی بوده شده و درنتیجه تعداد نفرات موجود در سالن ابتدا دچار خفگی و سپس شهید میشوند.
ضمنا گزارشی که درنتیجه بررسیهای محلی از طرف مقامات و مسئولان محلی به طور جداگانه به عمل آمده علاوه بر تایید مطلب فوق به شرح زیر است:
پس از بررسی از بقایای اجسام سوختهشده در انبار سرتاسری داخل سالن نمایش بقایایی کشف و صورتجلسه گردیده است که بنا به اظهار متخصصین مربوط، بقایای مذکور شامل باطری و سیم هادی الکتریسیته و فیلامان به قطعات متلاشی شده و بطری آتشزا بوده که تماما تعلق به یک بطری آتشزا داشته است. بقایای بطری آتشزای مکشوفه صورتجلسه گردیده و نگهداری شده است.
گزارش کارشناسان درباره چگونگی آتشسوزی به شرح زیر است:
آتشسوزی در حدود ساعت ۲۱:۴۵ در سانس آخر شروع شده است. به علت نبودن ارتباط مستقیم تماشاچیان با خارج و نیز عدم دید مردم اطراف ساختمان سینما به محل وقوع حادثه، اطلاع از وقوع حریق با تاخیر انجام میشود. به محض اطلاع شهربانی از وقوع حریق مراتب تلفنی به آتشنشانی پالایشگاه در ساعت ۲۲:۱۰ اعلام و وسایل اولیه آتشنشانی در محل حاضر میشود. برای اطفای حریق سعی مینمایند از شیر واقع که در فاصله ۶۰ متری سینما قرار دارد به علت شکستگی محل الصاق قابل استفاده نبوده مجددا شیر آب خیابان زند که به فاصله ۱۶۰ متری سینما میباشد مراجعه ولی به علت آنکه با موزاییک مفروش بوده قابل استفاده نگردیده بالاجبار به شیر آب خیابان امیری که به فاصله ۱۶۰ متری است و در نبش بازار و در جهت مخالف لولهکشی میباشد که متاسفانه به علت نبودن آب فشار کافی قابل استفاده نبوده لذا از تانکر چهارهزار لیتری ماشین آتشنشانی شرکت نفت آب گرفته و شروع به اطفاء مینماید که به همین علل در حدود پانزده دقیقه مبارزه به تاخیر میافتد بلافاصله ماشین آتشنشانی نیروی دریایی از خرمشهر و ماشین آتشنشانی اداره بندر خرمشهر با در نظر گرفتن فاصله زیاد از خرمشهر به آبادان به محل وقوع حریق رسیده و شروع به همکاری مینماید.
توضیح آنکه عدهای در حدود سی الی چهل نفر از تماشاچیان سینما موفق به فرار از در سی ریالی شده ولی بقیه افراد که تعداد آنها ۳۷۷ نفر اعلام گردیده به علت هراس و خفگی ناشی از دود و گاز اکسیددوکربن موجود در سالن موفق به استفاده تنها در آماده برای فرار نمیشوند.
گزارش علت کثرت تلفات را به شرح زیر ذکر میکند:
۱- عدم حضور مسئولین و افراد آموزشدیده و موظف از طرف مدیر سینما در داخل سینما و راهروی در ورودی.
۲- عدم آمادگی شیرهای آب آتشنشانی و عدم تجهیز دستگاههای آتشنشانی (شهرداری آبادان فاقط سازمان آتشنشانی است).
۳- عدم حضور نگهبان از طرف واحدهای انتظامی در محل سینما با توجه به حساسیت موقع و محل و حوادثی که اخیرا در شهر انتظار میرفت…
کارشناسان نظر دادهاند که گو اینکه در اطفای حریق تاخیری روی داده ولی مواد آتشزای به کار برده شده به اندازهای سریع عمل کرده که آتش و دود و گازهای خفهکننده موجود در سالن در همان دقایق اولیه موجب بیحسی و خفگی تماشاچیان گردیده است.
۲۵۹
