به گزارش بهداشت نیوز، پس از شکست، از دست دادن شغل، پایان یک رابطه یا تجربه یک اتفاق دشوار، ممکن است فرد برای مدتی غمگین، مضطرب، خشمگین یا سردرگم باشد. طولانی شدن این احساسات لزوماً به معنای ناتوانی یا نداشتن تابآوری نیست. انسانها برای عبور از بحران، زمان و حمایت متفاوتی نیاز دارند.
تابآوری یعنی بتوانیم با وجود دشواری، قدم بعدی را پیدا کنیم؛ حتی اگر این قدم بسیار کوچک باشد.
تابآوری چیست؟
تابآوری توانایی کنار آمدن با فشار، شکست، فقدان و تغییر و پیدا کردن راهی برای ادامه زندگی است. فرد تابآور هم ممکن است بترسد، گریه کند، عصبانی شود یا مدتی احساس کند از عهده شرایط برنمیآید.
تفاوت در این است که این احساسات برای همیشه او را متوقف نمیکنند.
برای مثال، فردی که شغل خود را از دست داده است، لازم نیست وانمود کند اتفاق مهمی نیفتاده. او ممکن است نگران آینده باشد، اما در کنار این نگرانی، وضعیت مالی خود را بررسی کند، رزومهاش را بهروز کند، به دنبال فرصتهای تازه بگردد یا حتی تغییر مسیر شغلی را در نظر بگیرد. همین حرکت تدریجی، بخشی از تابآوری است.
آیا تابآوری یعنی همیشه قوی و مثبت باشیم؟
یکی از برداشتهای نادرست درباره تابآوری این است که فرد تابآور نباید ناراحت شود یا احساسات منفی داشته باشد. در حالی که انکار غم، ترس و ناامیدی الزاماً نشانه قدرت نیست.
گاهی نخستین قدم برای کنار آمدن با یک اتفاق سخت، پذیرفتن این واقعیت است:
«این اتفاق برای من سخت است.»
تابآوری یعنی بتوانیم احساسات خود را تجربه کنیم، بدون آنکه اجازه دهیم این احساسات تمام مسیر زندگی ما را تعیین کنند. ممکن است فرد مدتی احساس ضعف کند و همچنان در مسیر بازسازی زندگی خود قرار داشته باشد.
چگونه تابآوری خود را تقویت کنیم؟
۱. مشکل را به قدمهای کوچک تقسیم کنید
وقتی مشکلی بزرگ پیش میآید، ذهن ممکن است تصور کند باید همهچیز را یکباره حل کنیم. همین تصور میتواند باعث شود فرد هیچ کاری انجام ندهد.
راه بهتر این است که مسئله را به کوچکترین قدمهای ممکن تقسیم کنیم. جیمز کلیر در کتاب «عادتهای اتمی» بر اهمیت تغییرهای کوچک و تکرارشونده تأکید میکند؛ تغییرهایی که در طول زمان میتوانند اثر قابلتوجهی ایجاد کنند.
اگر این ایده را به تابآوری ارتباط دهیم، لازم نیست بعد از یک شکست تصمیم بگیریم از فردا فردی کاملاً متفاوت باشیم. شاید امروز فقط یک تلفن بزنیم، فردا یک کار عقبافتاده را انجام دهیم و روز بعد یک راهحل تازه را امتحان کنیم.
مجموعه همین قدمهای کوچک میتواند احساس توانمندی را دوباره ایجاد کند.
۲. روی چیزهایی تمرکز کنید که در کنترل شما هستند
همه بخشهای یک مشکل در اختیار ما نیست. نمیتوانیم گذشته را تغییر دهیم، تصمیم دیگران را کنترل کنیم یا آینده را بهطور دقیق پیشبینی کنیم؛ اما معمولاً بخشی از واکنش خود را میتوانیم انتخاب کنیم.
یک سؤال کاربردی این است:
«الان چه چیزی در کنترل من است؟»
همین سؤال میتواند ذهن را از احساس درماندگی به سمت عمل کردن ببرد.
برای مثال، اگر در یک مصاحبه شغلی پذیرفته نشدهایم، تصمیم کارفرما در کنترل ما نیست؛ اما آماده شدن برای مصاحبه بعدی، اصلاح رزومه یا یادگیری مهارتی تازه، در اختیار ماست.
۳. افکار منفی را واقعیت قطعی ندانید
پس از یک اتفاق سخت، ذهن ممکن است جملههایی مانند این بسازد:
«من همیشه شکست میخورم.»
«دیگر هیچ چیز درست نمیشود.»
«من از عهده هیچ کاری برنمیآیم.»
احساسات شدید میتوانند این افکار را شبیه واقعیت نشان دهند؛ اما هر فکری الزاماً واقعیت نیست. از خود بپرسید:
«این جمله یک واقعیت است یا برداشت من از واقعیت؟»
برای مثال، میان این دو جمله تفاوت زیادی وجود دارد:
«من در این کار شکست خوردم.»
«من همیشه شکست میخورم.»
جمله اول درباره یک اتفاق مشخص است، اما جمله دوم نتیجهگیری کلی و افراطی درباره تمام زندگی است.
۴. از دیگران کمک بخواهید
تابآوری به معنای تنها ماندن در برابر مشکلات نیست. صحبت با یک دوست، عضو خانواده، مشاور یا روانشناس میتواند فشار روانی را کاهش دهد و زاویه دید تازهای ایجاد کند.
کمک خواستن نشانه ضعف نیست. گاهی تشخیص اینکه به حمایت نیاز داریم، خودش رفتاری تابآورانه است.
۵. عادتهای روزمره را حفظ کنید
در دورههای سخت، خواب، فعالیت بدنی، ارتباط با دیگران و برنامه روزانه معمولاً مختل میشود؛ اما همین رفتارهای ساده میتوانند احساس نظم و کنترل را برگردانند.
برای شروع میتوان کارهای کوچکی انجام داد:
خواب منظمتر؛
چند دقیقه پیادهروی؛
تماس با یک دوست؛
نوشتن کارهای روزانه؛
خوردن وعدههای غذایی منظم؛
اختصاص زمانی کوتاه برای استراحت.
قرار نیست تغییر را با یک حرکت عظیم آغاز کنیم. استمرار رفتارهای کوچک اهمیت بیشتری دارد.
آیا برای تابآور بودن نباید غمگین شویم؟
تابآوری به معنای کنار گذاشتن احساسات ناخوشایند و مثبت ماندن اجباری نیست. پذیرفتن غم، ترس و ناامیدی میتواند بخشی از کنار آمدن با شرایط دشوار باشد.
سوزان کین در کتاب «تلخ و شیرین» به همین جنبه از زندگی انسان توجه میکند: زندگی فقط شادی و موفقیت نیست و فقدان، دلتنگی و شکست نیز بخشی از تجربه انسانی هستند. از این نگاه، برای داشتن زندگی خوب، لازم نیست بخشهای تلخ آن را انکار کنیم.
او مینویسد:
«دردت را به زیبایی و اشتیاقت را به تعلق تبدیل کن.»
و در بخشی دیگر میگوید:
«ما فقط انسانیم؛ ناقص، زیبا و مشتاق عشق.»
این نگاه با تصور رایج درباره تابآوری تفاوت دارد. فرد تابآور کسی نیست که هیچگاه نمیشکند؛ بلکه کسی است که میتواند آسیبپذیری و احساسات خود را بپذیرد و در عین حال، بهتدریج راه ادامه دادن را پیدا کند.
بنابراین، اگر پس از یک اتفاق سخت غمگین یا مضطرب هستید، این احساس بهخودیخود نشانه ضعف نیست. مهم این است که غم بهتدریج از حالت توقف کامل خارج شود و در کنار پذیرفتن آن، بتوانید قدم بعدی زندگی را پیدا کنید.
۶. بعد از شکست، فقط قدم بعدی را پیدا کنید
وقتی شرایط دشوار است، پرسیدن این سؤال که «چطور همه زندگیام را درست کنم؟» ممکن است بیش از حد سنگین باشد.
سؤال مفیدتر این است:
«امروز کوچکترین کاری که میتوانم انجام دهم چیست؟»
پاسخ ممکن است یک تماس، فرستادن یک ایمیل، یک ساعت مطالعه، مرتب کردن برنامه روزانه یا گرفتن وقت مشاوره باشد.
هدف این نیست که مشکل بزرگ در یک روز حل شود؛ هدف این است که از حالت توقف خارج شویم.
تابآوری با تحمل کردن چه تفاوتی دارد؟
تحمل کردن و تابآوری یکی نیستند. ممکن است فردی سالها شرایط نامناسبی را تحمل کند، اما هیچ راهی برای تغییر یا سازگاری مؤثر پیدا نکند.
تابآوری یعنی فرد بتواند شرایط را ببیند، احساسات خود را بشناسد، از منابع حمایتی استفاده کند و در صورت امکان برای بهتر کردن وضعیت قدم بردارد.
برای مثال، اگر محیط کاری فردی فرساینده است، تابآوری الزاماً به معنای تحمل آن شرایط برای سالها نیست. گفتوگو، تعیین مرز، یادگیری مهارت جدید یا پیدا کردن شغل دیگر میتواند راه مناسبتری باشد.
تابآوری به معنای پذیرفتن منفعلانه هر شرایطی نیست؛ بلکه به معنای یافتن بهترین واکنش ممکن در شرایط موجود است.
آیا همه میتوانند تابآوری را یاد بگیرند؟
تابآوری یک ویژگی ثابت و جادویی نیست. تجربههای زندگی، کیفیت روابط، مهارت حل مسئله و عادتهای روزانه میتوانند بر آن اثر بگذارند.
بنابراین، اگر فردی امروز در برابر مشکلات احساس ضعف میکند، به این معنا نیست که همیشه همینطور خواهد بود. میتوان با تمرین یاد گرفت مشکلات را دقیقتر دید، کمک خواست، قدمهای کوچک برداشت و افکار افراطی را به چالش کشید.
تابآوری معمولاً یک تصمیم ناگهانی نیست؛ مجموعهای از انتخابهای کوچک و تکرارشونده است.
چه زمانی باید از متخصص کمک گرفت؟
تابآوری قرار نیست جای کمک تخصصی را بگیرد. اگر اضطراب، غم یا ناامیدی شدید و طولانی شده باشد، فرد نتواند کارهای روزمره خود را انجام دهد یا احساس کند دیگر توان مدیریت شرایط را ندارد، بهتر است از متخصص سلامت روان کمک بگیرد.
مراجعه به روانشناس یا روانپزشک به معنای نداشتن تابآوری نیست. گاهی یکی از مهمترین نشانههای شناخت درست شرایط، پذیرفتن نیاز به حمایت است.
اگر فرد افکار آسیب زدن به خود یا دیگران را تجربه میکند، باید در سریعترین زمان ممکن با یک متخصص، فرد قابلاعتماد یا خدمات اورژانسی محل زندگی خود تماس بگیرد.
جمعبندی؛ تابآوری از کجا شروع میشود؟
تابآوری یعنی قرار نیست بعد از هر ضربه فوراً سرپا شویم؛ بلکه اگر مدتی زمین خوردیم، بتوانیم دوباره بفهمیم قدم بعدی چیست.
برای تقویت تابآوری میتوان از کارهای ساده شروع کرد:
واقعیت را بپذیریم؛
احساسات خود را انکار نکنیم؛
مشکل را به قدمهای کوچک تقسیم کنیم؛
روی چیزهای قابلکنترل تمرکز کنیم؛
افکار افراطی را بررسی کنیم؛
ارتباط خود را با دیگران حفظ کنیم؛
عادتهای روزمره را تا حد ممکن ادامه دهیم؛
و در صورت نیاز، کمک تخصصی بگیریم.
گاهی لازم نیست در بحرانها همیشه قوی و استوار باشیم. گریه کردن، احساس ترس یا تجربه اضطراب شدید، واکنشهایی انسانیاند و بهخودیخود نشانه شکست نیستند.
شاید تابآوری دقیقاً از همین نقطه آغاز شود: نه از بیدرد بودن، بلکه از پذیرفتن درد و پیدا کردن راهی برای ادامه دادن، حتی زمانی که زندگی آسان پیش نمیرود.
منبع: خبرآنلاین
