خبرگزاری مهر، گروه استانها- سیده مریم هاشمی: دردهای شکمی، یبوست، رفلاکس، اسهالهای مکرر و حساسیتهای غذایی از جمله مشکلاتی هستند که بسیاری از کودکان در سالهای نخست زندگی خود تجربه میکنند؛ مسائلی که اگرچه در اغلب موارد خوشخیم و قابل کنترلاند، اما همواره یکی از مهمترین نگرانیهای والدین محسوب میشوند.
بسیاری از خانوادهها با مشاهده کوچکترین دلدرد، استفراغ یا تغییر در عادات دفع کودک، نگران ابتلا به بیماریهای جدی میشوند؛ در حالی که متخصصان تاکید دارند بخش عمدهای از اختلالات گوارشی کودکان، ماهیتی عملکردی داشته و با اصلاح سبک تغذیه، کاهش استرس و رعایت توصیههای پزشکی قابل مدیریت است.
با این وجود، برخی علائم مانند کاهش وزن، وجود خون در مدفوع، استفراغ صفراوی، تب طولانی، اسهال مزمن یا توقف رشد میتواند نشانه بیماریهای مهمتری باشد که نیاز به بررسی فوری و تخصصی دارد.
از سوی دیگر، تغییر سبک زندگی، مصرف گسترده فستفودها، استفاده بیرویه از آنتیبیوتیکها و افزایش اضطراب در کودکان، طی سالهای اخیر نقش قابل توجهی در افزایش مشکلات گوارشی، آلرژیهای غذایی و حتی بیماریهایی مانند سندرم روده تحریکپذیر و سلیاک داشته است.
در همین راستا، ایرج شهرامیان فوق تخصص گوارش کودکان و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن تشریح شایعترین بیماریها و اختلالات گوارشی در کودکان، درباره علائم هشداردهنده، نقش تغذیه سالم، تأثیر استرس بر عملکرد دستگاه گوارش و باورهای اشتباه رایج میان والدین توضیحاتی ارائه کرده و بر ضرورت توجه به نشانههای خطر و پرهیز از درمانهای خودسرانه تاکید کرده است.
به عنوان اولین سوال شایعترین مشکلات گوارشی در کودکان و علائم آن چیست؟
شایعترین مشکلات گوارشی کودکان شامل یبوست عملکردی، رفلاکس نوزادی، دلدردهای عملکردی، اسهالهای عفونی و آلرژیهای غذایی است. طبق منابع معتبر علمی، بیش از ۹۰ درصد مشکلات گوارشی کودکان ماهیت خوشخیم و عملکردی دارند و معمولاً با درمانهای ساده و اصلاح سبک زندگی قابل کنترل هستند و علائمی مانند کاهش وزن یا توقف رشد، وجود خون در مدفوع، استفراغ صفراوی یا سبزرنگ، درد شکمی شدید بهویژه در شب، اسهال مزمن، تب طولانیمدت و کمخونی بدون علت مشخص از مهمترین علائم هشداردهنده هستند و در صورت مشاهده، کودک باید سریعاً توسط پزشک متخصص ارزیابی شود.
تفاوت دلدرد طبیعی دوران رشد با دردهای نگرانکننده چیست و این موضوع با ایجاد یبوست در کودکان چقدر شایع است؟
دلدردهای عملکردی معمولاً در کودکانی دیده میشود که رشد طبیعی دارند و معاینه فیزیکی آنان نیز طبیعی است. اما دردهای نگرانکننده اغلب همراه با تب، کاهش وزن، خونریزی، بیاشتهایی یا بیدار شدن کودک از خواب در اثر درد هستند و نیاز به بررسی تخصصی دارند و یبوست یکی از شایعترین مشکلات گوارشی دوران کودکی است و حدود ۱۰ تا ۳۰ درصد کودکان را درگیر میکند. بیش از ۹۵ درصد موارد، عملکردی است و علتهایی مانند رژیم غذایی کمفیبر، کمبود مصرف آب، نگه داشتن مدفوع، تغییرات رفتاری و استرس در بروز آن نقش دارند.
تغذیه و مصرف پروبیوتیکها چه نقشی در سلامت گوارش کودکان دارد؟
تغذیه سالم نقش بسیار مهمی در پیشگیری از یبوست، چاقی، کبد چرب و اختلالات عملکردی دستگاه گوارش دارد. مصرف کافی فیبر، میوه، سبزیجات و آب مناسب توصیه میشود. در مقابل، مصرف زیاد فستفودها و غذاهای پرچرب میتواند باعث تشدید یبوست، رفلاکس، تغییر میکروبیوم روده و افزایش خطر چاقی و کبد چرب شود و پروبیوتیکها در برخی شرایط مانند اسهال عفونی یا اسهال پس از مصرف آنتیبیوتیک مفید هستند، اما مصرف روتین و خودسرانه آنها برای همه کودکان توصیه نمیشود.
آیا استرس و اضطراب میتواند باعث مشکلات گوارشی شود؟
بله. محور روده و مغز نقش بسیار مهمی در سلامت دستگاه گوارش دارد و اضطراب و استرس میتواند دلدردهای عملکردی و علائم سندرم روده تحریکپذیر را تشدید کند و برخی والدین تصور میکنند هر دلدردی نشانه آپاندیسیت است یا هر اسهالی نیاز به آنتیبیوتیک دارد. همچنین برخی گمان میکنند همه نوزادان مبتلا به رفلاکس باید دارو مصرف کنند، در حالی که این تصورات در بسیاری از موارد نادرست است.
آیا حذف لبنیات از رژیم غذایی کودکان توصیه میشود؟
حذف لبنیات فقط در صورت وجود آلرژی یا عدم تحمل لاکتوز توصیه میشود. حذف غیرضروری لبنیات میتواند منجر به کمبود کلسیم و ویتامین D در کودکان شود و بیش از ۷۰ درصد فعالیت سیستم ایمنی بدن در روده انجام میشود و میکروبیوم سالم روده نقش کلیدی در تنظیم ایمنی و کاهش خطر آلرژیها دارد.
به عنوان آخرین سوال مهمترین توصیه برای حفظ سلامت گوارش کودکان چیست؟
تغذیه سالم، مصرف کافی آب و فیبر، پرهیز از مصرف خودسرانه آنتیبیوتیکها و توجه به علائم هشداردهنده مانند کاهش وزن، خونریزی یا توقف رشد، مهمترین اقداماتی است که والدین برای حفظ سلامت گوارش کودکان باید مدنظر داشته باشند.
