به گزارش اکوایران، وقتی از بازار خودروی آمریکا صحبت میکنیم، معمولا ذهن مخاطب ایرانی به سمت خودروهای صفرکیلومتر، نمایندگیهای بزرگ و مدلهای جدید میرود. تصویری که تا حد زیادی تحت تاثیر فیلمها و سریالهای آمریکایی شکل گرفته است. اما پشت این بازار، یک صنعت بسیار بزرگتر هم وجود دارد که کمتر در ایران درباره آن صحبت میشود: بازار خودروهای دستدوم.
در آمریکا، خرید خودرو کارکرده نه یک انتخاب حاشیهای، بلکه بخش مهمی از اقتصاد خودرو است. برآورد مؤسسه IMARC نشان میدهد بازار خودروهای دستدوم آمریکا در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۸.۶۲ میلیون دستگاه حجم داشته است. این رقم شامل معاملات خردهفروشی و عمدهفروشی خودروهای کارکرده میشود. این بازار حتی قرار است طی سالهای آینده بزرگتر شود و تا سال ۲۰۳۴ به حدود ۵۱.۳۹ میلیون دستگاه برسد.
برای درک اندازه این بازار کافی است آن را با بازار خودروهای صفر مقایسه کنیم. شرکت Cox Automotive پیشبینی کرده بود فروش خودروهای صفر آمریکا در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۶.۳ میلیون دستگاه باشد، در حالی که برآورد این شرکت برای کل معاملات خودروهای دستدوم حدود ۳۷.۸ میلیون دستگاه بود. بنابراین بازار دستدوم آمریکا از نظر تعداد معاملات، بیش از دو برابر بازار خودروهای جدید است.
چرا آمریکاییها خودرو دستدوم میخرند؟
یکی از دلایل اصلی این موضوع کاملا اقتصادی است.
قیمت خودروهای صفر در آمریکا طی سالهای اخیر به اندازهای بالا رفته که فاصله قیمتی میان خودروی نو و کارکرده برای بسیاری از مصرفکنندگان تعیینکننده شده است. IMARC میگوید متوسط قیمت معامله خودروهای جدید در آمریکا در سال ۲۰۲۴ از ۴۸ هزار دلار عبور کرده، در حالی که خودروهای دستدوم مشابه تقریبا با نصف این قیمت معامله میشدند.
بنابراین خودرو کارکرده در آمریکا فقط گزینهای برای کسی که توان خرید خودروی صفر ندارد نیست؛ بلکه برای بخش بزرگی از مصرفکنندگان، یک انتخاب اقتصادی منطقی است.
حتی شرکت Cox Automotive برای سال ۲۰۲۶ فروش حدود ۲۰.۳ میلیون خودروی دستدوم در خردهفروشی را پیشبینی کرده است. این رقم اگرچه اندکی کمتر از سال ۲۰۲۵ است، همچنان نشاندهنده اندازه بسیار بزرگ این بازار است.
اینجا دیگر با یک «دلالی خودرو» ساده طرف نیستیم
نکته جالبتر این است که بازار دستدوم آمریکا به یک صنعت سازمانیافته تبدیل شده است.
شرکتهایی مانند CarMax، Carvana، AutoNation و Lithia بخش قابل توجهی از این بازار را در اختیار دارند و مدل کسبوکارشان دیگر صرفا خرید یک خودرو از مالک و فروش آن به نفر بعدی نیست.
برای نمونه، CarMax شبکه بزرگی از مراکز فروش خودروهای کارکرده دارد و خرید آنلاین، تامین مالی و گارانتی را در یک مجموعه ارائه میکند. Carvana نیز بخش بزرگی از فرآیند خرید را آنلاین کرده و حتی زیرساختهای مربوط به کارشناسی، بازسازی و حمل خودرو را توسعه داده است. IMARC برآورد میکند شرکتهای سازمانیافته در مجموع ۵۷.۸ درصد از معاملات بازار خودروهای دستدوم آمریکا را در اختیار دارند.
یعنی بازار دستدوم در آمریکا آنقدر بزرگ شده که برای آن، شرکتهای تخصصی با ارزش و مقیاس بزرگ شکل گرفتهاند.
حالا سرمایهگذاران هم سراغ خودروهای دستدوم آمدهاند
گزارش جدید IMARC دقیقا روی همین موضوع تمرکز دارد: شتاب گرفتن سرمایهگذاری در صنعت خودروهای دستدوم آمریکا.
بر اساس این گزارش، سرمایه در این بازار بیش از گذشته به سمت سه حوزه حرکت کرده است: فروش آنلاین، خودروهای برقی کارکرده و استفاده از هوش مصنوعی برای قیمتگذاری و مدیریت موجودی.
فروش آنلاین یکی از مهمترین تغییرات این بازار است. شرکتهایی مانند Carvana و CarMax به مشتری اجازه میدهند بخش بزرگی از فرآیند خرید خودرو را بدون مراجعه سنتی به نمایشگاه انجام دهد. IMARC پیشبینی کرده معاملات آنلاین خودروهای دستدوم در فاصله ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۴ با نرخ سالانه حدود ۶.۴ درصد رشد کند.
در نتیجه، نمایشگاه خودرو در آمریکا هم در حال تغییر است؛ خودرو فقط در یک پارکینگ ردیف نمیشود تا مشتری بیاید آن را ببیند و چانه بزند. قیمتگذاری، کارشناسی، تامین مالی و حتی تحویل خودرو به تدریج در حال دیجیتالی شدن است.
هوش مصنوعی وارد بازار دستدوم شده است
بخش جذابتر ماجرا شاید استفاده از هوش مصنوعی باشد.
شرکتهای فعال در این بازار از ابزارهای هوش مصنوعی برای قیمتگذاری لحظهای، پیشبینی تقاضا، ارزیابی وضعیت خودرو از روی تصاویر و مدیریت موجودی استفاده میکنند. هدف ساده است: خودرو مدت کمتری در نمایشگاه بماند و سرمایه کمتری در موجودی قفل شود.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، چون ارزش خودروهای دستدوم برخلاف خودروهای صفر، به دهها متغیر بستگی دارد؛ از سن و کارکرد گرفته تا وضعیت بدنه، تصادف، تجهیزات، منطقه جغرافیایی، سابقه سرویس و حتی شرایط بازار همان مدل.
هوش مصنوعی میتواند این اطلاعات را همزمان تحلیل کند و قیمت پیشنهادی را تغییر دهد.
خودروهای برقی هم وارد بازار دستدوم شدند
یک تغییر مهم دیگر نیز در راه است: ورود حجم بیشتری از خودروهای برقی به بازار کارکرده.
بخشی از خودروهای برقی که در سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ به صورت لیزینگ وارد بازار آمریکا شدند، اکنون در حال بازگشت به بازار دستدوم هستند. مدلهایی مانند تسلا Model 3 و Model Y در این بخش حضور پررنگی دارند و خودروهایی مانند Chevrolet Bolt، Ford Mustang Mach-E و Hyundai Ioniq 5 نیز در بازار ثانویه در حال افزایش سهم خود هستند.
این اتفاق یک بازار جدید برای کارشناسی و قیمتگذاری ایجاد کرده است؛ چون در مورد خودروی برقی، وضعیت سلامت باتری اهمیت زیادی در ارزشگذاری دارد.
بازار دستدوم آمریکا بزرگتر هم میشود
برآورد IMARC نشان میدهد بازار خودروهای دستدوم آمریکا از ۳۸.۶۲ میلیون دستگاه در سال ۲۰۲۵ به ۵۱.۳۹ میلیون دستگاه در سال ۲۰۳۴ خواهد رسید؛ یعنی حدود ۱۲.۸ میلیون دستگاه به حجم این بازار اضافه میشود. نرخ رشد سالانه مرکب نیز حدود ۳.۲۳ درصد برآورد شده است.
در این میان، خودروهای SUV با سهم ۴۲.۶ درصدی بزرگترین بخش بازار دستدوم آمریکا هستند و پس از آن سدانها با ۲۸.۴ درصد قرار دارند.
بنابراین اگر تصور میکنیم بازار خودرو آمریکا فقط با فروش خودروهای صفر تعریف میشود، اعداد تصویر کاملا متفاوتی ارائه میکنند.
آمریکاییها نهتنها خودرو دستدوم میخرند، بلکه برای خریدوفروش همین خودروها یک صنعت چند ده میلیون دستگاهی ساختهاند؛ صنعتی که حالا سرمایهگذاران، پلتفرمهای آنلاین و هوش مصنوعی را هم به خود جذب کرده است.
و شاید مهمترین نکته برای بازارهای دیگری مثل ایران همین باشد: خودروی دستدوم در یک بازار بالغ، محصولی درجهدو نیست؛ یک بازار اقتصادی مستقل با زنجیره تامین، تامین مالی، کارشناسی، قیمتگذاری و حتی فناوری اختصاصی خودش است.
