پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» رهبر شهید؛ سندی راهبردی و ماندگار

به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم ، آیت‌الله علیرضا اعرافی در نشست مجازی با مدیران مراکز استانی مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، با ارائه تحلیلی جامع از وضعیت کنونی حوزه و مسئولیت‌های پیش‌رو، مجموعه‌ای از محورهای راهبردی، مدیریتی، تربیتی و فرهنگی را تبیین کرد و خواستار حضور فعال، منسجم و هدفمند همه ارکان حوزه در عرصه‌های مختلف شد.

مدیر حوزه‌های علمیه در این نشست که با حضور مدیران استانی، قائم مقام مدیر حوزه های علمیه در امور استان ها و جمعی از معاونان برگزار شد، ضمن قدردانی از تلاش‌های شبانه‌روزی مجموعه‌های فعال حوزوی، بر ضرورت استمرار فعالیت‌ها، پرهیز از انفعال و ارتقای کارآمدی حوزه‌های علمیه متناسب با شرایط زمان تأکید کرد.

وی در آغاز، با تقدیر از تلاش‌های انجام‌شده در قرارگاه‌ها، معاونت تبلیغ و کمیته‌ها و بخش‌های مختلف، اظهار داشت: از همه بزرگواران در قرارگاه، از معاونت تبلیغ و همه همکارانی که در کمیته‌ها و بخش‌های مختلف قرارگاه، همواره در طول این ایام، چه در جنگ سابق و چه در این جنگ، فعال بوده‌اند، صمیمانه تقدیر و تشکر دارم و امیدوارم خداوند نصر قریب و فتح مبین را نصیب ملت ما، امت ما و محور مقاومت بفرماید.

هفته معلم؛ فرصتی برای بازتعریف جایگاه استاد در حوزه‌های علمیه

مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به هفته معلم گفت: بدون تردید، معلم و استاد، راهبر اصلی و قائمه استوار نظام تعلیم و تربیت است؛ اما در حوزه‌های علمیه، این مقوله از رنگ و ویژگی‌های ممتاز و برجسته‌ای برخوردار است. استاد در نظام تعلیم و تربیت ما، فقط منتقل‌کننده معلومات و محفوظات نیست، بلکه راهبر طلبه و شاگرد به سمت آرمان‌های بلند، معمار شخصیت طلاب، هدایتگر او در همه عرصه‌های آموزشی، پژوهشی، اخلاقی، تهذیبی و تبلیغی، و سازنده همه اضلاع شخصیت طلبه است.

وی تصریح کرد: این جایگاه بلند و رفیع و نقش جامع و متوازن اساتید در نظام حوزه، همواره باید استمرار یابد. ما در سنت دیرین و تاریخی حوزه، رابطه عمیق شاگرد و استاد و تعاملات علمی و معنوی بسیار عمیق و ژرف میان استاد و شاگرد داشته‌ایم و این سنت استادی، با همه ابعاد و اضلاع آن، باید استمرار پیدا کند.

استاد؛ معمار جامع شخصیت طلبه

آیت‌الله اعرافی ادامه داد: در نظام سنت حوزوی، استاد این نقش جامع را دارد و این همان چیزی است که در «منیه‌المرید» در روابط استادی و شاگردی، در قالب ده‌ها ادب و سنت دیرپا و بسیار مهم بازتاب یافته است. در «منیه‌المرید» و سایر کتاب‌های شریف ما، با استفاده از آیات و روایات، شأن استادی که شأن پیامبری و شأن امامت است و رسالت ساختن شخصیت شاگرد را بر عهده دارد، انعکاس پیدا کرده است.

وی با گرامیداشت این روز و یاد همه معلمان شهید، تأکید کرد: ما باید این سنت‌های تدریس و تدرس، همراه با استادی و شاگردی را پاسداری و تعمیق کنیم و تلاش کنیم نظام استادی و شاگردی در همان منظومه سنت حوزوی استمرار یافته و حتی ارتقا پیدا کند.

هشدار نسبت به تضعیف رابطه استاد و شاگرد

مدیر حوزه‌های علمیه خاطرنشان کرد: در روزگار ما، به دلیل تنوع درس‌ها و تخصصی‌شدن علوم، ممکن است برخی از ویژگی‌های سنت‌های حوزوی در استادی و شاگردی به ضعف بگراید. همه ما باید مراقبت کنیم که این سنت‌ها استمرار یابد و دچار ضعف و تنزل نشود. این نکته اساسی ماست؛ بازگشت و تعمیق نظام استادی و شاگردی در همه ابعاد عینی، معنوی، اخلاقی و روحی.

وی افزود: در حوزه‌های ما و در سنت‌های ما، این رابطه عمیق عاطفی و معرفتی استادی و شاگردی بوده است که نسل به نسل، عالمان بزرگ، فقهای بزرگ، متکلمان، مفسران و فیلسوفان بزرگ را تربیت کرده است. امروز باید این نگرانی را داشته باشیم که مبادا این رابطه به ضعف بگراید و این سنت‌ها به طاق نسیان سپرده شود. وظیفه ما استمرار در این مسیر و ارتقای جایگاه استاد است.

معیشت اساتید؛ مکمل حفظ منزلت علمی

آیت‌الله اعرافی با اشاره به ضرورت توجه به مسائل معیشتی اساتید، اظهار داشت: البته ما باید برای معیشت استاد نیز تلاش وافری به عمل آوریم. کارها و برنامه‌های متنوعی اجرا شده و در آینده هم استمرار خواهد داشت؛ هم برای ارتقای منزلت و هم توجه به حداقل معیشت اساتید گرانقدر ما که قائمه‌های اصلی فکر حوزه هستند. همه همکاران در آموزش و در بخش‌های مختلف باید نظام استادی را مهم و در اولویت قرار دهند؛ هم از جهت مباحث معرفتی، هم مباحث معیشتی و هم احیای نظام استادی در منطق حوزوی.

وی این محور را از اصول و اولویت‌های مهم مدیران مدارس، مراکز و مؤسسات حوزوی دانست و تصریح کرد: در قالب گروه‌های علمی، استادها باید نقش برتری ایفا کنند و در ارتباط با طلاب، رسالت سنگینی بر عهده دارند. در روزگار ما، نیاز به احیای این سنت‌ها بیش از گذشته احساس می‌شود و امیدواریم همکاران در همه ابعاد، اولویت بسیار مهم استادی را مدنظر قرار دهند. از خداوند نیز در این زمینه یاری می‌طلبیم و بار دیگر به همه آنان تبریک گفته و تقدیر و تشکر می‌کنیم.

پیام «حوزه پیشرو و سرآمد»؛ سندی راهبردی و ماندگار

وی در ادامه، سالگشت صدور پیام بسیار رفیع، فاخر و فخیم «حوزه پیشرو و سرآمد» از سوی رهبر معظم انقلاب را دومین محور سخنان خود برشمرد و گفت: کنگره سده در قم و سالگشت احیای حوزه قم، همراه شد با پیام‌ها و سخنانی از بزرگان، مراجع و شخصیت‌های بزرگوار، با همراهی نهادهای حوزه و شورای عالی، و این یک پدیده مبارک، اتفاقی ارزشمند و رخدادی ماندگار در تاریخ حوزه بود.

مدیر حوزه‌های علمیه افزود: در میان همه محصولات و دستاوردهایی که کنگره سده داشت و برخی از آن‌ها به‌زودی نهایی و منتشر خواهد شد، پیام رهبر معظم انقلاب جایگاه ممتاز و ویژه‌ای داشت و محصولی بود که همچون خورشیدی پرفروغ درخشید.

پیام راهبردی؛ خورشیدی در میان دستاوردها

وی گفت: در ارتباط با پیام «حوزه پیشرو و سرآمد»، ستادی تشکیل شد، افراد تقسیم کار انجام دادند، طرح‌های متعددی در دستور کار و اقدام قرار گرفت و در پیوست همه احکام، محورهای مهم پیام انعکاس پیدا کرد.

آیت‌الله اعرافی با قدردانی از اقدامات انجام‌شده، تأکید کرد: ضمن تقدیر و تشکر از اقدام‌هایی که صورت گرفته است، طبعاً باید به خودم و همه مدیران تأکید کنم که این حوادث نباید راه پیگیری محورهای مهم و راهبردی پیام را به بن‌بست بکشاند یا آن را دچار ضعف کند. امید است بر اساس آن پیوست‌ها و طرح‌های متعدد، مسیر تحقق پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» استمرار پیدا کند.

تهذیب نفس؛ زیربنای هویت حوزوی

وی در ادامه، به برخی از محورهای مهم این پیام اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعات، مسئله تهذیب نفس است که باید مبانی تهذیب نفس، وارستگی و پارسایی در حوزه استوار باشد. مسئولان استانی و همه ما، از معاونت تهذیب تا همه بخش‌ها، باید این مبادی و مبانی وارستگی، تهذیب اخلاق، شایستگی‌های روحی و اتصاف به فضائل معنوی را در صدر اولویت‌های خود قرار دهیم.

روحیه جهادی و حضور فعال در میدان

وی محور دیگر در پیام رهبر معظم انقلاب را روح جهادی، انقلابی، میدانی، مبارز و شجاع حوزه دانست و تصریح کرد: این روح باید در همه ابعاد و اضلاع فعالیت‌های کشور انعکاس و بازتاب پیدا کند. ما در همین ایام، شاهد درخشش حضور میدانی و جلوه‌های روح انقلابی طلاب جوان، فضلا، اساتید و شخصیت‌های بزرگ هستیم.

مدیر حوزه‌های علمیه خاطرنشان کرد: ما همچنان در یک کارزار بزرگ تمدنی و یک نقطه عطف و سرنوشت‌ساز تاریخی قرار داریم. نباید سستی و کاهلی به سمت ما راه پیدا کند و نباید هیچ ضعف و سستی را در میدان و خیابان، دیپلماسی و خدمت‌رسانی، در حوزه و دانشگاه و به‌ویژه در میان روحانیت معظم و نهادهای حوزوی شاهد باشیم. باید احساس ما این باشد که همچنان در میانه یک معرکه بزرگ تاریخی و در نقطه عطف تاریخی قرار داریم.

ضرورت فعال‌بودن قرارگاه‌ها و ساختارهای میدانی

وی ادامه داد: رهنمودهایی که رهبری معظم ارائه می‌فرمایند، هدایت‌هایی که بزرگان ما دارند و رسالتی که امروز از ما متوقع است، پرچم‌داری حضور در صحنه، میدان‌داری و ادامه حرکت است. حوزه، اولاً باید نیروساز برای نیازها باشد، ثانیاً محتوای معرفتی لازم تولید کند و ثالثاً مبلغ، مبین و پرچمدار در صحنه و میدان باشد. ما باید امروز این پرچم‌داری را در اولویت قرار دهیم.

آیت‌الله اعرافی با بیان اینکه باید به بنیه‌های علمی و تداوم اندیشه‌ورزی توجه شود، افزود: با این حال، همچنان شاخص اصلی آن است که نیاز مسجد، پایگاه بسیج، میدان و خیابان، نخستین امر مورد نظر ما باشد. این اولویت نخست است. قرارگاه «بلاغ مبین» همچنان باید فعال باشد، کمیته‌های آن باید فعال باشند و امتداد قرارگاه در هر مدرسه، شهر و استان فعال و جاری باشد.

در این میدان وظایف اساتید، پژوهشگران، مبلغان و طلاب تبیین شود

وی تصریح کرد: ما باید متناسب با این شرایط، وظایف استاد را تبیین کنیم و وظایف محققان، استادان، مبلغان، طلاب و همه بخش‌ها را متناسب با زمانی که باید اختصاص دهند و وظایفی که بر عهده دارند، مشخص کنیم و فراتر از آن، با روحیه جهادی، مانند دو ماه گذشته، در صحنه حاضر باشند. این انتظاری است که وجود دارد و همه در این اولویت نخست حضور داشته باشیم.

مدیر حوزه‌های علمیه گفت: ما حتماً باید پشتیبان نیروهای مسلح باشیم، پشتیبان دیپلماسی قاطع و شجاعانه که بر مواضع اعلام‌شده ایستاده است، باشیم و مردم را در این معرکه بزرگ، دلگرم و امیدوار نگه داریم.

وی با اشاره به بررسی سناریوهای مختلف از سوی قرارگاه، افزود: ما باید برای همه شرایط آماده باشیم، اما اکنون در یک نقطه عطف سرنوشت‌ساز قرار داریم و عقب‌نشینی و کوتاه آمدن، به معنای بازگشت یک قرن به عقب است.

آیت‌الله اعرافی خاطرنشان کرد: روزی در محضر رهبر معظم انقلاب بودیم که فرمودند در جنگ جهانی دوم و پس از آن، دنیای اسلام غایب بود و ما یک قرن است که چوب آن غیبت از حضور در یک صحنه تاریخی را می‌خوریم. امروز آن صحنه و لحظه حساس تاریخی فرارسیده و اینجاست که ملت ما پیشگام آن بعثت بزرگ مردمی شده است؛ همان رستاخیز عظیم خیابانی که شاهد آن بودیم. ما باید در کنار مردم، همراه آنان، یار آنان و مطالبه‌گر و پیگیر آرمان‌های شهدایمان باشیم.

کارآمدسازی نظام اداری حوزه

وی در بخش دیگری از سخنان خود اظهار داشت: محور دیگر سخنان بنده این است که نظام اداری ما در آموزش، پژوهش، امور طلاب و همه بخش‌ها، متناسب با زمان جنگ و شرایط فعلی، باید فعال، گره‌گشا و پاسخگو باشد، رسیدگی لازم را انجام دهد و تدابیر لازم را بیندیشد تا طلبه و استاد ما درگیر پیچ‌وخم مسائل نشوند.

مدیر حوزه‌های علمیه با درخواست از معاونان و همه مسئولان، تأکید کرد: تسهیل خدمات و روان‌سازی خدمات به طلاب متناسب با شرایط امروز، باید مورد توجه قرار گیرد. از همکاران در آموزش، امور طلاب، تبلیغ و همه بخش‌ها تقاضا دارم ارائه خدمات خود را متناسب با شرایط جدید برنامه‌ریزی کنند، با دقت لازم ابلاغ و پشتیبانی داشته باشند و ارتباط مستمر برقرار کنند تا هیچ‌کس در روند خدمت‌رسانی ما و شما احساس ضعف و کاستی نداشته باشد. ما نباید در برابر شرایط منفعل باشیم، بلکه باید حضوری فعال داشته باشیم و گره‌ها را از کارها بگشاییم.

جذب و گزینش طلاب؛ مأموریتی همگانی

وی مقوله جذب و گزینش طلبه را از دیگر موضوعات مهم عنوان کرد و گفت: بحمدالله همه در میدان حاضر هستید و ما باید از شرایط فعلی بهره بگیریم تا بهتر از سال‌های قبل پیش برویم. بحمدالله در دو سه سال گذشته، هرچند در حوزه جذب، گزینش و پذیرش طلبه حرکت رو به رشد داشته‌ایم. این روند باید امسال قوی‌تر باشد و خدای ناکرده به عقب بازنگردیم. تدابیر لازم باید از سوی شورای جذب و گزینش اتخاذ شود.

آیت‌الله اعرافی افزود: همه شما، از هر طلبه، هر استاد، هر کادر و هر مدیر، باید خود را سربازی برای جذب و گزینش قوی و باکیفیت بدانید. شعار ما این است که همه یک سربازیم؛ همان‌گونه که برای نظام و انقلاب، در شعاع آن نیز برای جذب و گزینش نیروهای کیفی و شایسته باید همین روحیه را داشته باشیم.

طرح های تحولی در حوزه متوقف بر توسعه کیفی و کمی پذیرش طلاب است

وی تصریح کرد: وقتی از پنجاه تا صد طرح جدید و تحولی سخن می‌گوییم از جمله «درختواره»، از «حوزه پیشرو و سرآمد» سخن به میان می‌آوریم و از نیازهای بی‌نهایت جامعه سخن می‌گوییم، همه این‌ها نیازمند عالم ممتاز و برجسته است. تمام این طرح‌ها متوقف بر آن است که ما پذیرش خود را از لحاظ کمی و به‌ویژه کیفی ارتقا دهیم تا در آینده با خلأ مواجه نشویم.

مدیر حوزه‌های علمیه ادامه داد: اگر کارویژه‌های روحانیت را در آن طرح تحولی ببینیم، اگر درختواره‌ها را ببینیم و اگر نیازهای وسیع را در نظر بگیریم، آن‌گاه خواهیم دید که ظرفیت و وضع موجود ما پاسخگوی همه نیازهای آینده در ابعاد و کارویژه‌های مختلف روحانیت نیست.

وی خاطرنشان کرد: باید از همه مساجد، پایگاه‌های بسیج، حضورهای خیابانی، نهادهای حوزوی، اساتید، طلاب و فعالان فرهنگی برای ارتقای کمی و کیفی جذب و گزینش طلبه بهره گرفت.

برنامه دوم تحول؛ افق جدید مدیریت حوزه

آیت‌الله اعرافی در ادامه به «برنامه دوم» اشاره کرد و گفت: برنامه دوم در حال نهایی‌سازی است. در همین روزها و ایام اخیر، شخصاً حدود 20 ساعت برای تکمیل، اصلاح و ارتقای برنامه دوم وقت گذاشتم و اکنون نیز همکاران در حال تکمیل آن هستند.

وی از معاونان و مدیران خواست در این زمینه همراهی کنند و افزود: از دفتر برنامه‌ریزی می‌خواهم، به‌ویژه بر اساس جلساتی که اخیراً با ایشان داشتیم، هرچه سریع‌تر برنامه دوم را آماده کنند. در ادامه نیز باید برش‌های استانی و شهرستانی آن، همین امسال و با سرعت، آماده شود تا با رویکردی کیفی، واقع‌بینانه و جدی، برنامه دوم را پیش ببریم.

مدیر حوزه‌های علمیه خاطرنشان کرد: برنامه اول، گامی آزمایشی بود و قدم‌های خوبی در آن برداشته شد، اما نباید به آن بسنده کنیم و این نیز یکی از محورهای مهم است.

تأکید بر اجرای مصوبات، مدیریت بودجه و حمایت‌های معیشتی

وی همچنین تأکید کرد: مصوبات و برنامه‌های جاری نباید فراموش شود. مصوبات سفرها که مسئولان مربوطه در حال پیگیری آن هستند، همچنان باید دنبال شود؛ البته متناسب با شرایط جدید و وضع موجود. به‌طور کلی، روند پیشبرد برنامه‌ها نباید متوقف شود، با تأکید بر مصوبات سفر و نیز پیوست‌های احکامی که ما موجب زحمت مدیران در ستاد و مدیریت‌های استانی بوده‌ایم.

آیت‌الله اعرافی افزود: پیوست‌های احکام، چه آن بخش که معطوف به پیام است و چه نکات دیگری که در این پیوست‌ها آمده، همچنین مصوبات سفر، باید در دستور کار و مورد توجه مدیران حوزه ها ما قرار داشته باشد.

انتهای پیام/