خبرگزاری مهر -گروه استانها: هجوم شدید ریزگردها در ۲ روز اخیر استان ایلام را فرا گرفت و آسمان شهر را کاملاً تیره کرد؛ این پدیده که ناشی از وزش باد شدید در مناطق خشک همجوار در عراق و سوریه است، پیامدهای منفی بسیاری به همراه دارد.
ورود ریزگردها به استان ایلام، بهویژه در فصول گرم سال، به یک پدیده تکراری و نگرانکننده تبدیل شده که زندگی روزمره مردم را تحتالشعاع قرار داده است؛ در واقع این پدیده که ریشه در خشکسالیهای طولانیمدت و تغییرات اقلیمی منطقه دارد، نه تنها موجب تیرگی منظره آسمان شهر میشود، بلکه سلامت عمومی ساکنان را نیز به شدت تهدید میکند.
به گفته کارشناسان، ریزگردها با حمل ذرات معلق و سموم کشاورزی از مناطق خشک همسایه، وارد بافت شهری و روستایی میشوند و راهی برای نفوذ به سیستم تنفسی انسانها پیدا میکنند.
باید گفت، پیامدهای این طوفانهای شن بسیار فراتر از یک آزار ساده چشمی است؛ زیرا آلودگی هوا ناشی از ریزگردها باعث تشدید بیماریهای تنفسی مانند آسم، برونشیت و آلرژیهای فصلی میشود که فشار زیادی بر سیستم درمانی استان وارد میکند.
از سوی دیگر این ذرات معلق علاوه بر سلامت انسان، به خاکهای حاصلخیز هم آسیب زده و پوشش گیاهی را از بین میبرند که خود چرخه معیوب خشکسالی را تشدید میکند و در نهایت کشاورزی و دامداری که ستون فقرات اقتصاد ایلام هستند، با کاهش کیفیت محصولات و سلامت دامها مواجه شدهاند که این موضوع نگرانیهای اقتصادی جدی را به همراه آورده است.
بررسی ها نشان داده، لزوم پیگیری و اقدام فوری در این زمینه انکارناپذیر بوده و صرفاً انتظار برای بهبود شرایط اقلیمی کافی نیست و نیاز به برنامهریزیهای استراتژیک و عملیاتی وجود دارد.
تشکیل کارگروههای تخصصی، نظارت دقیق بر منابع آب و اجرای طرحهای کاشت درختان بومی برای ایجاد سد زیستی، از جمله راهکارهای ضروری هستند؛ همچنین آموزش عمومی به مردم برای کاهش آلودگیهای داخلی و استفاده از ماسکهای استاندارد در روزهای اوج آلودگی، میتواند آسیبها را تا حد زیادی کاهش دهد.
طوفان های شن در ایلام ۹۵ درصد منشأ خارجی دارند
رئیس اداره مدیریت زیستمحیطی آب، خاک و پسماند حفاظت محیط زیست استان ایلام، در گفتگو با خبرنگار مهر از وضعیت گرد و غبار در این استان گفت: بر اساس آخرین بررسیهای فنی و میدانی، منشأ بیش از ۹۵ درصد گرد و غبار استان ما کاملاً خارجی است و عمدتاً از کشورهای عراق، عربستان و سوریه سرازیر میشود.
حسن جهانی افزود: گرد و خاک تنها حدود کمتر از ۵ درصد منشأ داخلی دارد که تمرکز آن در شهرستانهای مرزی دهلران و مهران است.
وی به وسعت این بحران اشاره کرد و گفت: کانونهای متعدد گرد و غبار در استان حدوداً ۴۲۰ هزار هکتار را در بر میگیرد که بحرانیترین بخش این مناطق، شهرستان دهلران است و کماکان نیازمند توجه ویژه و فوری میباشد.
جهانی در ادامه در خصوق اقدامات عملیاتی و گستردهای که در این مدت به صورت همزمان و با جدیت تمام انجام شده، بیان کرد: با وجود منشأ خارجی مشکل، ما در جبهه داخلی دست روی دست نگذاشتیم و اقداماتی به صورت همزمان و با جدیت تمام لحاظ گردید.
وی افزود: نهالکاری حدود ۶۰ هکتار از اراضی گرد و غبار در شهرستانهای مرزی استان برای ایجاد سد سبز، کاشت بیش از ۳۰۰ هکتار از اراضی متعدد گرد و غبار در منطقهای به وسعت یک هزار و ۲۵۰ هکتار به منظور تثبیت شنهای روان و جلوگیری از حرکت آنها و همچنین نصب و راهاندازی ۱۱ ایستگاه سنجش آنلاین گرد و غبار در سطح استان برای پایش لحظهای و ارائه دادههای دقیق به تصمیمگیران، از جمله اقدامات انجام شده است.
جهانی در تصریح کرد: این اقدامات نشاندهنده عزم جدی ما برای مقابله با هر ذره گرد و غبار است؛ اما در حقیقت رفع این معضل نیازمند همت کشورهای همسایه و مسئولان کشوری است تا با نگاه فرامرزی به ریشههای خشکسالی و بیابانزایی در منطقه بپردازند.
ماندگاری طوفان شن و افزایش ناگهانی دما در ایلام
کارشناس هواشناسی استان ایلام در گفتگو با خبرنگار مهر از تداوم پدیده گرد و غبار در برخی مناطق استان خبر داد و گفت: نفوذ تودههای غبار به جو استان طی ۲ روز اخیر سبب افت محسوس کیفیت هوا و کاهش دید افقی در بخشهایی از ایلام شده است.
احسان احمدینژاد بیان کرد: بررسی نقشههای هواشناسی و دادههای ایستگاههای سنجش نشان میدهد جریانهای جوی فعال در غرب کشور موجب انتقال ذرات معلق از کانونهای گرد و غبار به سمت استان ایلام شده و همین موضوع سبب شکلگیری شرایط غبارآلود در برخی نقاط شده است.
وی با اشاره به اثرات این پدیده بر زندگی روزمره شهروندان افزود: در چنین شرایطی غلظت ذرات معلق در هوا افزایش پیدا میکند که میتواند برای گروههای حساس از جمله بیماران قلبی و تنفسی، سالمندان، کودکان و زنان باردار مشکلات جدی ایجاد کند؛ بنابراین توصیه میشود این افراد تا حد امکان از حضور در فضای باز خودداری کرده و در صورت ضرورت از ماسکهای استاندارد استفاده کنند.
این کارشناس هواشناسی همچنین از تغییرات دمایی در روزهای پیش رو خبر داد و گفت: بر اساس آخرین خروجی مدلهای پیشبینی، روند دمای هوا در استان طی روزهای آینده افزایشی خواهد بود و انتظار میرود میانگین دما حدود سه تا چهار درجه سانتیگراد افزایش یابد که میتواند باعث تشدید حس گرما در مناطق مختلف استان شود.
احمدینژاد ادامه داد: در کنار افزایش دما، وزش باد در برخی ساعات نسبتاً قابل توجه خواهد بود که در صورت فعال شدن کانونهای گرد و غبار در مناطق همجوار، احتمال شکلگیری مجدد تودههای غباری دور از انتظار نیست.
وی با اشاره به روند بهبود شرایط جوی اظهار کرد: طبق پیشبینیها با تغییر جهت جریانهای هوا و تقویت ناپایداریهای جوی، انتظار میرود از ساعات پایانی امروز به تدریج از میزان غلظت گرد و غبار در استان کاسته شود و کیفیت هوا به شرایط مطلوبتری بازگردد.
کارشناس هواشناسی استان ایلام در پایان از شهروندان خواست ضمن توجه به هشدارهای هواشناسی، در روزهای آلوده از انجام فعالیتهای طولانیمدت در فضای باز خودداری کنند تا اثرات نامطلوب ذرات معلق بر سلامت آنان به حداقل برسد.
توصیههای حیاتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام در برابر طوفان شن
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام نیز با اشاره به افزایش ناگهانی غلظت گرد و غبار در آسمان استان، هشدارهای جدی و راهکارهای عملیاتی را برای حفظ سلامت شهروندان ارائه کرد.
علی نیکو نهاد تأکید کرد: دانشگاه علوم پزشکی نسبت به تشدید عوارض این پدیده برای گروههای حساس هشدار داده و از مردم خواسته است تا حد امکان از ترددهای غیرضروری در سطح شهر خودداری کنند.
وی با جزئیات دقیق، گروههای آسیبپذیر را معرفی کرد و گفت: سالمندان، کودکان، زنان باردار و بیماران مبتلا به مشکلات قلبی، عروقی، تنفسی و آسم بیش از سایرین در معرض آسیبهای ناشی از آلودگی هوا قرار دارند و لازم است در این شرایط، زمان حضور خود در فضای باز را به حداقل برسانند.
وی با تأکید بر ضرورت ماندن در منزل در ساعات اوج آلودگی افزود: شهروندان باید از انجام فعالیتهای ورزشی و هرگونه فعالیت فیزیکی در محیط باز پرهیز کنند و درها و پنجرههای منازل را بسته نگه دارند تا از ورود بیشتر ذرات گرد و غبار جلوگیری شود.
نیکونهاد بر رعایت بهداشت فردی و محیطی، بهویژه در مورد کودکان، تأکید کرد و گفت: شستوشوی دستها، نظافت اسباببازیها و پرهیز از تماس مستقیم با سطوح آلوده میتواند در کاهش اثرات این شرایط مؤثر باشد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: با رعایت این نکات ساده اما حیاتی، میتوانیم از سلامت خانوادههایمان در برابر این طوفان شن محافظت کنیم و عوارض آن را به حداقل برسانیم.
ریزگردها تنها یک پدیده جوی موقت نیستند، بلکه تهدیدی جدی و مداوم برای سلامت عمومی و اکوسیستم استان ایلام محسوب میشوند؛ از این رو باید اقدامی جدی و اساسی برای این معضل اندیشیده شود.
