به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند،|هاجر فرخ نژاد- خبرنگار و فعال رسانه ای|در سالهای اخیر، مرزهای شرقی ایران، بهویژه در استان خراسان جنوبی، صحنه تحولات چشمگیری در عرصه دیپلماسی اقتصادی و تجارت بینالملل بودهاند. مرز «ماهیرود» بهعنوان طولانیترین مرز مشترک ایران با افغانستان، از یک گذرگاه صرف به شاهراستای تجارت شرق کشور تبدیل شده است. در این یادداشت، به بررسی ابعاد مختلف این تحول، از مدیریت هوشمندانه ترانزیت تا دیپلماسی همسایگی و همکاریهای چندجانبه میپردازیم.
نقطه عطفی که میتواند شاخص موفقیت مدیریت مرزی ماهیرود باشد، کاهش زمان توقف کالا از چندین روز به تنها 48 ساعت است. این آمار، نهتنها نشاندهنده کارآمدی دستگاههای اجرایی استان، بلکه پیامی روشن به جهان تجارت است: مدیریت هوشمند میتواند گلوگاههای اقتصادی را برطرف کند. سید محمدرضا هاشمی، استاندار خراسان جنوبی، با اشاره به این کاهش زمان، تأکید کرده که رونق فعالیتهای اقتصادی در این منطقه، نقش مهمی در اشتغال، سرمایهگذاری و پویایی اقتصادی شرق کشور ایفا میکند. کاهش زمان ترانزیت، مستقیماً بر هزینه تمامشده کالا تأثیر گذاشته و مزیت رقابتی ایران در بازارهای منطقه را افزایش میدهد. این اصلاحیه فرآیندی، نتیجهی هماهنگیهای صورتگرفته بین گمرک، پلیس راهور و سایر نهادهای ذیربط است که با حذف بروکراسیهای زائد، مسیر را برای تجار هموار کردهاند.
دیپلماسی همسایگی؛ اعتماد بهجای دیوار
اما ماهیرود تنها یک دروازه گمرکی نیست؛ این مرز، تجلیگاهِ «دیپلماسی همسایگی» است. دیدارهای نزدیک مسئولان خراسان جنوبی با والی ولایت فراه افغانستان و توافق بر سر استقرار نمایندگی گمرک افغانستان در بندر ابونصر فراهی، نشان میدهد که چگونه اعتماد متقابل میتواند موانع اداری را بریزد. استقرار گمرک همسایه در خاک ایران یا بالعکس، نمادی از شفافیت و تسهیل تجارت دوجانبه است. همچنین، ایجاد بازارچههای مشترک برای تجارت بدون ویزای مرزنشینان و آموزش جوانان افغانستانی در مهارتهای فنی و حرفهای، نیز بیانگر نگاهی انسانمحور به مرزهاست که امنیت را نه در دیوارکشی، بلکه در رفاه و اشتغال مشترک جستجو میکند. این اقدامات، پیوندهای اجتماعی و فرهنگی دو ملت را تقویت کرده و بستر را برای تعاملات پایدار فراهم میسازد.
تجارت؛ بهترین ابزار صلح
جهش 138 درصدی واردات از افغانستان و 66 درصدی صادرات به این کشور، تأییدی است بر این اصل که «تجارت، بهترین ابزار صلح است». وقتی کشت چغندر قند در اراضی حاصلخیز فراه و فرآوری آن در کارخانه قند قهستان خراسان جنوبی به عنوان یک مدل سرمایهگذاری مشترک دیده شود، مرزها از خطکشیهای خشک سیاسی به زونهای اقتصادی پویا تبدیل میشوند. این نوع همکاریها، نهتنها نیازهای دو طرف را برآورده میسازد، بلکه بنیانهای اقتصادی دو ملت را به هم گره میزند. ارزشافزوده تولیدی در مرز، منجر به ایجاد اشتغال پایدار در هر دو سوی مرز شده و وابستگی متقابل اقتصادی را تقویت میکند که خود بازدارندهای قوی در برابر تنشهاست.
زیرساختها؛ شریانهای حیاتی توسعه
تکمیل جاده راهبردی ماهیرود-فراه پس از سالها توقف، نقطهی دیگری است که نشان میدهد ارادهای ملی و پیگیریهای مستمر میتواند پروژههای نیمهتمام را احیا کند. این جاده، نهتنها سرعت جابجایی کالا را افزایش میدهد، بلکه نمادی از تعهد دو کشور به توسعه روابط اقتصادی است. زیرساختهای حملونقلی کارآمد، شریانهای حیاتی تجارت هستند و بهبود وضعیت جادهای منطقه، هزینههای لجستیکی را کاهش داده و ترافیک مرزی را به صورت منسجمتری مدیریت میکند. این پروژه که سالها در بنبستهای اجرایی و مالی گرفتار بود، با پیگیریهای اخیر از استاندار خراسان جنوبی و دستگاههای مرتبط، دوباره جان گرفته است.
چالشها و فرصتهای پیش رو نیز نباید از قلم بیفتد. اگرچه ظرفیتهای مرز ماهیرود بهطور فزایندهای مورد استفاده قرار میگیرد، اما هنوز نواقصی در زیرساختهای رفاهی رانندگان، پارکینگهای کامیون و سامانههای نرمافزاری گمرک وجود دارد. استاندار خراسان جنوبی بارها بر ضرورت رفع این موانع تأکید کرده است. همچنین، با توجه به افزایش روزافزون ترافیک مرزی (روزانه بیش از هزار کامیون)، برنامهریزی دقیق برای جلوگیری ازگرههای ترافیکی و تأمین امنیت مرزنشینان، دغدغهی جدی مدیران استان است.
ماهیرود امروز فراتر از یک گذرگاه جغرافیایی، پلی برای توسعه پایدار، امنیت منطقهای و شکوفایی اقتصادی است. با تکیه بر اشتراکات فرهنگی، تاریخی و مذهبی، خراسان جنوبی در حال تبدیل شدن به قطب اصلی تجارت ایران با افغانستان است. آیندهای روشن در پیش است که در آن، مرزها نهتنها محدودکننده، بلکه پلهای ارتباطی برای پیشرفت مشترک دو ملت خواهند بود. این رویکرد مبتنی بر «تجارت صلحآفرین» و «همسایگی هوشمند»، میتواند الگویی برای سایر مرزهای شرقی کشور باشد و ثابت کند که توسعه اقتصادی و امنیت ملی، دو وجه یک سکه هستند.
انتهای پیام/
