کارگردان مستند «نارکیس» به عنوان یکی از آثار حاضر در بخش فیلم بلند نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» در گفت و گو با خبرنگار سینماپرس با اشاره به تاثیر این رویداد بر فضای کلی سینمای مستند اظهار داشت: فکر میکنم سینمای مستند، با توجه به اینکه طیف بیشتری از مخاطبان به آن علاقهمند شده و روی میآورند، سینمایی در حال پیشرفت است. این سینما، با وجود تمام کاستیها، مهجور بودن، محدود بودن و گاهی نادیده گرفته شدن در سطح کلان، همچنان تکاپو میکند و در حال رشد است.
وی تاکید کرد: به ویژه در جشنواره مهمی مانند جشنواره «سینما حقیقت»، که بسیار فعالانه و پرشور برگزار میشود، شاهد رقابت ویژهای بین مستندسازان و در واقع در دنیای مستند ایران هستیم که همین رقابت، به پیشرفت سینمای مستند کمک شایانی کرده است.
کریمی با اشاره به معضل مخاطب در سینمای مستند تصریح نمود: این میدان رقابتی باعث شده است سینمای مستند، با تمام کاستیهایی که دارد، حرکت کند، پا بگیرد، رشد کند و محدودیتها مانع پیشرفتش نشوند. منظور از این کاستیها، محدودیتهایی است که به دلایل مختلف وجود دارد؛ به عنوان مثال، سینمای مستند مخاطب محدودتری دارد. برخلاف سینمای داستانی که جریان گیشه و حضور گسترده مخاطب در آن دیده میشود.
وی افزود: در سینمای مستند کمتر شاهد این حضور عامه مردم هستیم. برای نمونه، اگر بخش داستانی جشنواره فجر را با جشنواره سینما حقیقت مقایسه کنیم، تعداد مخاطبان عام در سینما حقیقت به هیچ وجه قابل قیاس با جشنواره فجر نیست. ضمن اینکه سینمای مستند بستر پخش مناسبی ندارد و همه این عوامل میتواند تأثیر مستقیم بر تولیدات مستند بگذارد.
این مستندساز با بیان این مطلب که علاوه بر محدودیت مخاطب، بودجهها نیز محدودتر است؛ متذکر شد: جریان گیشه در سینمای مستند به شکل سینمای داستانی پیگیری نمیشود. این محدودیتها، شامل برآوردهای مالی پایینتر و دشواری بیشتر در پروسه تولید است. با این حال و با وجود همه محدودیتها، مستندها تولید میشوند و حتماً با بودجه بیشتر، کیفیت کارها نیز بالاتر خواهد رفت.
او ادامه داد: مستندسازانی که به تازگی وارد این حوزه شدهاند، مانند من، تجربه ملموسی از این محدودیتها دارند. حتی اگر پیشتر مستند کوتاه ساخته باشند، ورود به سینمای مستند بلند با بودجه محدود و نیاز به مدیریت همه جوانب پروژه، تجربهای متفاوت و چالشبرانگیز است.
وی افزود: قاعدتاً اگر از نظر مالی، سینمای مستند قویتر و پربارتر باشد، طبیعتاً کیفیت آثار نیز بالاتر خواهد رفت. در صورتی که بازگشت مالی مناسبی ایجاد شود، سرمایهگذاران نیز میتوانند وارد این حوزه شوند و سینمای مستند از شکل سفارشهای سازمانی خارج شود. این امر فرصتهای مالی بیشتری ایجاد میکند و به قوام تولید آثار و طرح موضوعات جدید کمک میکند.
کارکردان مستند «نارکیس» با انتقاد از وضعیت اکران و پخش آثار مستند اظهار داشت: به عنوان یک مستندساز، آنچه برایم اهمیت دارد این است که سینمای مستند، سینمایی فاخر و ارزشمند است، اما همواره شاهد هستیم که عموم مردم کمتر از این جریان استقبال میکنند و این دغدغه فرهنگی من است. در تمام حوزههای هنری، حضور شهروندان و آشنایی آنها با آثار هنری، به ارتقای فرهنگی جامعه کمک میکند.
وی افزود: سینمای مستند فاخر است، زیرا به واقعیتها میپردازد. جشنواره «سینما حقیقت» عنوان بسیار مناسبی برای این جریان انتخاب کرده است؛ مستند به واقعیتها میپردازد و انتخاب واقعیتها و نحوه پرداخت آن توسط مستندساز، خروجی ارزشمندی ارائه میدهد.
کریمی با انتقاد از کم کاری نهادهای فرهنگی تصریح نمود: مطلوب است که همه دستگاههای متولی، اعم از رسانهها و مجموعههای فرهنگی، در این جریان گام بردارند تا عموم جامعه با سینمای مستند بیشتر آشنا شوند. برخی رسانهها و نشریات که به حوزه مستند میپردازند تخصصی و محدود هستند اما نیاز است رسانههای فراگیرتر هم به سینمای مستند بپردازد تا مخاطبان بیشتری به این حوزه جذب شوند.
این مستندساز همچنین با انتقاد از عدم حضور مخاطبان عادی در سینما حقیقت بیان کرد: در حال حاضر، جشنواره «سینما حقیقت» با حضور مستندسازان و علاقمندان برگزار میشود، اما شاهد حضور گسترده عموم مردم نیستیم. سالها پیش، در دوران نوجوانی و اوایل جوانی من، این جشنواره در سینما فلسطین و سپیده برگزار میشد و بستر مناسبی برای حضور جامعه فراهم بود، زیرا ورود رایگان بود و مردم نیازی به خرید بلیط نداشتند.
«زینب کریمی» در پایان گفت و گو خاطرنشان ساخت: محدودیتهای اخیر، از جمله تهیه بلیط و پیگیریهای آنلاین، میتواند مانعی برای حضور عموم مردم باشد. البته درک میکنم که این محدودیتها بخشی از مدیریت برگزاری است، اما حضور مردم عادی در جشنواره و سینمای مستند، اهمیت زیادی دارد.
